Next Verse

Shloka 1

Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā

Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे दानप्रशंसा नाम षोडशो ऽध्यायः // १६// बृहस्पतिरुवाच अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि पूजितम् / काम्यं नैमित्तिकाजस्रं श्राद्धकर्मणि नित्यशः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe dānapraśaṃsā nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ // 16// bṛhaspatiruvāca ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi śrāddhakarmaṇi pūjitam / kāmyaṃ naimittikājasraṃ śrāddhakarmaṇi nityaśaḥ

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിലെ ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘ദാനപ്രശംസാ’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനാറാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഇനി മുതൽ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ പൂജ്യമായ കാമ്യ, നൈമിത്തിക, കൂടാതെ നിരന്തരം ആചരിക്കേണ്ട ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിന്റെ നിത്യവിധി ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും।

itithus
iti:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotative particle (इति-निपात)
śrībrahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrībrahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya-samāsa (कर्मधारय): śrīmat brahmāṇḍam; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya-samāsa (कर्मधारय): mahad purāṇam; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
vāyuproktespoken by Vāyu
vāyuprokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): vāyunā proktam; Kṛdanta: PPP (क्त) from √vac/√brū in sense 'said', used as adjective; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन) agreeing with purāṇe
madhyabhāgein the middle section
madhyabhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya + bhāga (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): madhye bhāgaḥ; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (संख्या-प्रातिपदिक)
FormOrdinal numeral (क्रमसंख्या), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन); viśeṣaṇa of "upoddhātapāde"
upoddhātapādein the Upoddhāta-pāda (introductory part)
upoddhātapāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta + pāda (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): upoddhātasya pādaḥ; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
śrāddhakalpein the Śrāddha-kalpa section
śrāddhakalpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + kalpa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): śrāddhasya kalpaḥ; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
dānapraśaṃsāpraise of giving
dānapraśaṃsā:
Viśeṣya-nāma (विशेष्य-नाम)
TypeNoun
Rootdāna + praśaṃsā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): dānasya praśaṃsā; Strīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन)
nāmanamed
nāma:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), indeclinable used as nomenclatural marker (नाम-शब्द)
ṣoḍaśaḥsixteenth
ṣoḍaśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
FormNumeral/ordinal sense, Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन); viśeṣaṇa of "adhyāyaḥ"
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन)
bṛhaspatiḥBṛhaspati
bṛhaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, perfect), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Eka-vacana (एकवचन)
ataḥthereafter/therefore
ataḥ:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb/particle (हेतुवाचक/अनन्तरवाचक) meaning 'therefore/then'
ūrddhvamfurther/onwards
ūrddhvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrddhva (प्रातिपदिक)
FormAvyaya usage (अव्ययीभाव/क्रियाविशेषणवत्), adverb meaning 'further/onwards'
pravakṣyāmiI shall explain
pravakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac + pra (धातु)
FormLuṭ-lakāra (लुट्, periphrastic future), Parasmaipada (परस्मैपद), Uttama-puruṣa (उत्तमपुरुष), Eka-vacana (एकवचन)
śrāddhakarmaṇiin the śrāddha rite
śrāddhakarmaṇi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + karman (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): śrāddhasya karma; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
pūjitamthat which is honored
pūjitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√pūj (धातु)
FormKṛdanta: Past passive participle (क्त), Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā-vibhakti (द्वितीया), Eka-vacana (एकवचन); object-complement to "pravakṣyāmi" (what is to be described)
kāmyamdesire-motivated (optional)
kāmyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāmya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā/Dvitīyā-vibhakti (प्रथमा/द्वितीया), Eka-vacana (एकवचन); qualifying (types of) śrāddha
naimittikaoccasional
naimittika:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnaimittika (प्रातिपदिक)
Form(In compound with next) adjective stem; sense 'occasional/for a cause'
ajasramcontinuous/constant
ajasram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootajasra (प्रातिपदik)
FormNapuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā/Dvitīyā-vibhakti (प्रथमा/द्वितीया), Eka-vacana (एकवचन); qualifying śrāddha as 'continuous/regular'
śrāddhakarmaṇiin the śrāddha rite
śrāddhakarmaṇi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + karman (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): śrāddhasya karma; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
nityaśaḥregularly
nityaśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnityaśas (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) meaning 'regularly/always'