Shloka 22
Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā
Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving
Devanagari script
प्रत्यक्षमर्चितास्तेन भवन्ति पितरस्तदा / पितृदवा मघा यस्मात्तस्मात्तास्वक्षयं स्मृतम्
Transliteration
pratyakṣamarcitāstena bhavanti pitarastadā / pitṛdavā maghā yasmāttasmāttāsvakṣayaṃ smṛtam
Translation
അപ്പോൾ അവനാൽ പിതൃകൾ പ്രത്യക്ഷമായി തന്നെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. മഘ ‘പിതൃദവാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായതിനാൽ, അതിൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം അക്ഷയഫലദായകമെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.
Word by Word
प्रत्यक्षम्directly, manifestly
प्रत्यक्षम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘प्रत्यक्षरूपेण’
अर्चिताःworshipped
अर्चिताः:
Karta (कर्ता) (with implied ‘पितरः’)
TypeVerb
Rootarc (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि-भावः ‘पूजिताः’
तेनby that (act/means)
तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
पितरःthe Pitṛs (ancestors)
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time)
पितृदवाः‘Pitṛ-givers’ (those who grant to the ancestors)
पितृदवाः:
Karta (कर्ता) (apposition to ‘मघाः’)
TypeNoun
Rootpitṛ-davā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): पितॄणां दवाः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मघाःthe Maghā (nakṣatra-days)
मघाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaghā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; नक्षत्रनाम
यस्मात्because (from which reason)
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverbial form): ‘यतः/यस्मात् कारणात्’
तस्मात्therefore (from that reason)
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (correlative): ‘ततः/तस्मात् कारणात्’
तासुin them (i.e., in those Maghās)
तासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
अक्षयम्imperishability, inexhaustible (merit)
अक्षयम्:
Karma (कर्म) (of ‘स्मृतम्’)
TypeNoun
Rootakṣaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘अविनाशि’
स्मृतम्is said/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle used impersonally); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘उच्यते/मन्यते’