Shloka 24
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
नदी प्रवर्तते ताभ्यस्ताम्रपर्णीति नामतः / या चन्दनमहाखण्डाद्दक्षिणं याति सागरम्
Transliteration
nadī pravartate tābhyastāmraparṇīti nāmataḥ / yā candanamahākhaṇḍāddakṣiṇaṃ yāti sāgaram
Translation
അവിടെ നിന്ന് ‘താംബ്രപർണി’ എന്ന പേരിലുള്ള നദി ഒഴുകുന്നു; അത് ചന്ദനത്തിന്റെ മഹാഖണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് തെക്കോട്ട് ചെന്നു സമുദ്രത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
Word by Word
नदीa river
नदी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
प्रवर्ततेflows forth, proceeds
प्रवर्तते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वृत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ताभ्यःfrom them
ताभ्यः:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) बहुवचन; refers to the (sandal) trees/woods mentioned
ताम्रपर्णीTāmraparṇī (name of the river)
ताम्रपर्णी:
समज्ञा (Name/Appellation)
TypeNoun
Rootताम्र (प्रातिपदिक) + पर्णी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारय: ताम्रा पर्णी यस्याः/ताम्रपर्णा इव
इतिthus
इति:
उद्धरण (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative particle)
नामतःby name
नामतः:
सम्बन्ध/विशेषण (By-name qualifier)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (by name)
याwhich (river)
या:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; relative pronoun referring to नदी
चन्दन-महा-खण्डात्from the great sandalwood tract/region
चन्दन-महा-खण्डात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootचन्दन (प्रातिपदिक) + महा (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) एकवचन; तत्पुरुष (चन्दनस्य महाखण्डः)
दक्षिणम्southwards
दक्षिणम्:
देशाधिकरण (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formदिशावाचकं अव्यय (directional adverb)
यातिgoes
याति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सागरम्to the ocean
सागरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन