Shloka 58
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
विदुर्जन्मर्क्षरजसो तथा तन्नेत्रसंचरात् / अन्ये प्रजानां पतयः श्रोतोभ्यस्तस्य जज्ञिरे
Transliteration
vidurjanmarkṣarajaso tathā tannetrasaṃcarāt / anye prajānāṃ patayaḥ śrotobhyastasya jajñire
Translation
ജനനം നക്ഷത്ര-രജസ്സിൽ നിന്നും അവന്റെ നേത്രസഞ്ചാരത്തിൽ നിന്നും സംഭവിച്ചതെന്ന് അവർ അറിയുന്നു; മറ്റു പ്രജാധിപതികൾ അവന്റെ ശ്രോത്രങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ചു.
Word by Word
विदुःthey know
विदुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
जन्मbirth; origin
जन्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular)
ऋक्ष-रजसःof the dust/pollen of the stars (ṛkṣa)
ऋक्ष-रजसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक) + रजस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठी (Genitive), एकवचन (singular)
तथाand also; likewise
तथा:
Sambandha/Upapada (सम्बन्ध/उपपद)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)
तत्-नेत्र-संचरात्from the movement/going of his eye
तत्-नेत्र-संचरात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक) + संचर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (tad-netra-saṃcara); पुंलिङ्ग (masc.)/नपुंसकलिङ्ग (neut.) आधारार्थे, पञ्चमी (Ablative), एकवचन (singular)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (plural)
प्रजानाम्of creatures; of progeny
प्रजानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), षष्ठी (Genitive), बहुवचन (plural)
पतयःlords; masters
पतयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (plural)
श्रोतोभ्यःfrom the channels/streams
श्रोतोभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootश्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (Ablative), बहुवचन (plural)
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन (singular)
जज्ञिरेwere born; arose
जज्ञिरे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)