Shloka 57
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
वैखानसा मुनिगणास्तपः श्रुतपरायणाः / नस्तो द्वावस्य चोत्पन्नावश्विनौ रूपसंमतौ
Transliteration
vaikhānasā munigaṇāstapaḥ śrutaparāyaṇāḥ / nasto dvāvasya cotpannāvaśvinau rūpasaṃmatau
Translation
വൈഖാനസ മുനിഗണങ്ങൾ തപസ്സിലും ശ്രുതിയിലും പരായണരായിരുന്നു. നസ്തോയ്ക്ക് രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—രൂപത്തിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട അശ്വിനീകുമാരന്മാർ.
Word by Word
vaikhānasāḥVaikhānasas
vaikhānasāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvaikhānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; class of sages
munigaṇāḥgroups of sages
munigaṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa 'group of sages'
tapaḥausterity
tapaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as first member in compound
śruta-parāyaṇāḥdevoted to scripture
śruta-parāyaṇāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśruta (प्रातिपदिक) + parāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa 'devoted to sacred learning/hearing' qualifying munigaṇāḥ
naṣṭaḥNaṣṭa (lost)
naṣṭaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnaṣṭa (कृदन्त, naś धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past participle (क्त)
uindeed/and
u:
Vākyālaṅkāra (वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootu (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निपात), often expletive/emphatic
dvautwo
dvau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; numeral adjective
asyaof him/of this (one)
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; pronoun
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
utpannauborn/arisen
utpannau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootutpanna (कृदन्त, पद्/पन् धातु with ut-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; past participle (क्त)
aśvinauthe two Aśvins
aśvinau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaśvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; the Aśvins (twin gods)
rūpa-saṃmatauadmired for their beauty
rūpa-saṃmatau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpa (प्रातिपदिक) + saṃmata (कृदन्त, मन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; tatpuruṣa 'approved for beauty / esteemed in form' qualifying aśvinau; saṃmata = past participle (क्त)