HomeBrahma PuranaAdhy. 185Shloka 34
Previous Verse
Next Verse

Brahma Purana — Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna, Shloka 34

व्यास उवाच इति संस्मारितः कृष्णः स्मितभिन्नौष्ठसंपुटः आस्फाल्य मोचयाम् आस स्वं देहं भोगबन्धनात् //

ഇവിടെ ‘34’ എന്ന ശ്ലോകസംഖ്യ മാത്രമാണ് സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്; മൂല ശ്ലോകപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല.

vyāsaḥVyasa
vyāsaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
itithus
iti:
Avyaya (अव्यय/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
saṃsmāritaḥreminded
saṃsmāritaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsam-√smṛ (धातु) + ṇic (causative) + kta → saṃsmārita (कृदन्त)
Formणिजन्त-भूतकर्मणि कृदन्त (causative PPP: ‘having been reminded’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘kṛṣṇaḥ’ इत्यस्य विशेषण
kṛṣṇaḥKrishna
kṛṣṇaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
smita-bhinna-oṣṭha-saṃpuṭaḥwhose lips were parted by a smile
smita-bhinna-oṣṭha-saṃpuṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsmita (प्रातिपदिक) + bhinna (कृदन्त) + oṣṭha (प्रातिपदिक) + saṃpuṭa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (यस्य oṣṭha-saṃpuṭaḥ smitena bhinnaḥ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘kṛṣṇaḥ’ इत्यस्य विशेषण
āsphālyahaving slapped/struck (in preparation)
āsphālya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeIndeclinable
Rootā-√sphal (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘आस्फाल्य’ = ‘आस्फालनं कृत्वा’
mocayāmcaused to be released; freed
mocayām:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√muc (धातु) + ṇic (causative)
Formणिजन्त-लिट् (perfect periphrastic base), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; ‘mocayām āsa’ इति परोक्षभूतार्थे (periphrastic perfect)
āsadid; was (aux.)
āsa:
Sahakāri-kriyā (सहकारीक्रिया/Auxiliary)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; सहायकक्रिया (auxiliary)
svamhis own
svam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formस्वकीयवाचक, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘deham’ इत्यस्य विशेषण
dehambody
deham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
bhoga-bandhanātfrom the bondage of enjoyment
bhoga-bandhanāt:
Apādāna (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootbhoga (प्रातिपदिक) + bandhana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘भोगस्य बन्धनम्’), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
Narrator Vyāsa speaking (to the primary listener of the Purāṇic frame, not named in this excerpt)

Read Brahma Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App