Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Dadhīci’s Supreme Charity and the Opening of Indra’s War with Vṛtrāsura

नमुचि: शम्बरोऽनर्वा द्विमूर्धा ऋषभोऽसुर: । हयग्रीव: शङ्कुशिरा विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ पुलोमा वृषपर्वा च प्रहेतिर्हेतिरुत्कल: । दैतेया दानवा यक्षा रक्षांसि च सहस्रश: ॥ २० ॥ सुमालिमालिप्रमुखा: कार्तस्वरपरिच्छदा: । प्रतिषिध्येन्द्रसेनाग्रं मृत्योरपि दुरासदम् ॥ २१ ॥ अभ्यर्दयन्नसम्भ्रान्ता: सिंहनादेन दुर्मदा: । गदाभि: परिघैर्बाणै: प्रासमुद्गरतोमरै: ॥ २२ ॥

namuciḥ śambaro ’narvā dvimūrdhā ṛṣabho ’suraḥ hayagrīvaḥ śaṅkuśirā vipracittir ayomukhaḥ

നമുചി, ശംബരൻ, അനർവ, ദ്വിമൂർധ, ഋഷഭ, ഹയഗ്രീവ, ശങ്കുശിരാ, വിപ്രചിത്തി, അയോമുഖ, പുലോമാ, വൃഷപർവാ, പ്രഹേതി, ഹേതി, ഉത്കലൻ മുതലായ അനവധി ദൈത്യ-ദാനവർ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ—സുമാലി, മാലി എന്നിവരെ മുൻനിർത്തി—സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, മരണത്തിനും ദുഷ്കരമായ ഇന്ദ്രസേനയുടെ മുൻനിരയെ തടഞ്ഞു. സിംഹനാദത്തോടെ ഭയമില്ലാതെ ഉന്മത്തരായി, ഗദ, പരിഘ, ബാണം, പ്രാസം, മുദ്ഗരം, തോമരം മുതലായ ആയുധങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചു।

सुमालिमालिप्रमुखाःSumāli and Māli and others as leaders
सुमालिमालिप्रमुखाः:
Karta/कर्ता (Subject of following action)
TypeNoun
Rootसुमालि + मालि + प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; Nominative plural; द्वन्द्व (सुमालिः च मालिः च) + ‘प्रमुख’ (with them as leaders)
कार्तस्वरपरिच्छदाःequipped with gold (golden gear)
कार्तस्वरपरिच्छदाः:
Viśeṣaṇa/विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootकार्तस्वर + परिच्छद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; Nominative plural; षष्ठी-तत्पुरुष (कार्तस्वरस्य परिच्छदाः = having golden equipment/armor) qualifying the subject
प्रतिषिध्यhaving resisted/blocked
प्रतिषिध्य:
Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootप्रतिषिध् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive): ‘having opposed/checked’
इन्द्रसेनाग्रम्the vanguard of Indra’s army
इन्द्रसेनाग्रम्:
Karma/कर्म (Object)
TypeNoun
Rootइन्द्र + सेना + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular; तत्पुरुष (इन्द्रस्य सेनायाः अग्रं)
मृत्योःof death
मृत्योः:
Sambandha/सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular
अपिeven
अपि:
Sambandha/सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक अव्यय (particle: ‘even/also’)
दुरासदम्hard to assail/approach
दुरासदम्:
Viśeṣaṇa/विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootदुर् + आसद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular; उपपद-तत्पुरुष (दुर्-आसद = difficult to approach/assail) qualifying इन्द्रसेनाग्रम्
N
Namuci
Ś
Śambara
A
Anarvā
D
Dvimūrdhā
Ṛṣabha (asura)
H
Hayagrīva
Ś
Śaṅkuśirā
V
Vipracitti
A
Ayomukha
I
Indra

FAQs

This verse lists prominent asura leaders—Namuci, Śambara, Anarvā, Dvimūrdhā, Ṛṣabha, Hayagrīva, Śaṅkuśirā, Vipracitti, and Ayomukha—who came to oppose Indra’s army.

Śukadeva Gosvāmī enumerates the leaders to show the scale and organization of the demoniac forces confronting the devas in the climactic war.

It reminds a devotee that challenges can be formidable and many, yet dharma is upheld by steadiness and faith rather than intimidation by numbers or power.