Adhyaya 1

Verse 1

श्रीराजोवाच सम: प्रिय: सुहृद्ब्रह्मन् भूतानां भगवान् स्वयम् । इन्द्रस्यार्थे कथं दैत्यानवधीद्विषमो यथा ॥ १ ॥

രാജാ പരീക്ഷിത് പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഭഗവാൻ വിഷ്ണു സ്വയം സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും സമദർശിയും പ്രിയനും സുഹൃത്തുമാണ്. എങ്കിൽ ഇന്ദ്രന്റെ കാര്യം നിമിത്തം അദ്ദേഹം സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ പക്ഷപാതിയായി ഇന്ദ്രശത്രുക്കളായ ദൈത്യരെ എങ്ങനെ വധിച്ചു? എല്ലാവരോടും സമനായവനിൽ ഒരുവർക്കു പക്ഷപാതവും മറ്റൊരുവർക്കു വൈരവും എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?

Verse 2

न ह्यस्यार्थ: सुरगणै: साक्षान्नि:श्रेयसात्मन: । नैवासुरेभ्यो विद्वेषो नोद्वेगश्चागुणस्य हि ॥ २ ॥

ഭഗവാൻ വിഷ്ണു സ്വയം പരമശ്രേയസ്സിന്റെ സ്വരൂപവും ആനന്ദത്തിന്റെ നിധിയുമാണ്. അതിനാൽ ദേവഗണങ്ങളുടെ പക്ഷം പിടിച്ചാൽ അദ്ദേഹത്തിന് എന്ത് ലാഭം, ഏതു സ്വാർത്ഥം സിദ്ധിക്കും? പ്രഭു നിർഗുണനും അതീതനും ആകയാൽ അസുരന്മാരെ അദ്ദേഹം എന്തിന് ഭയപ്പെടണം, അവരോടു അസൂയയോ ദ്വേഷമോ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

Verse 3

इति न: सुमहाभाग नारायणगुणान् प्रति । संशय: सुमहाञ्जातस्तद्भ‍वांश्छेत्तुमर्हति ॥ ३ ॥

ഓ മഹാഭാഗ്യവാനും പണ്ഡിതനുമായ ബ്രാഹ്മണാ! നാരായണന്റെ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച്—അദ്ദേഹം പക്ഷപാതിയാണോ നിർപക്ഷനോ—എന്ന വലിയ സംശയം ഞങ്ങളിൽ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. ദയവായി പ്രമാണസഹിതമായ വചനങ്ങളാൽ എന്റെ ഈ സംശയം നീക്കി, നാരായണൻ നിത്യവും എല്ലാവരോടും സമനും നിരപേക്ഷനും ആണെന്ന് തെളിയിക്കണമേ.

Verse 4

श्रीऋषिरुवाच साधु पृष्टं महाराज हरेश्चरितमद्भ‍ुतम् । यद् भागवतमाहात्म्यं भगवद्भ‍क्तिवर्धनम् ॥ ४ ॥ गीयते परमं पुण्यमृषिभिर्नारदादिभि: । नत्वा कृष्णाय मुनये कथयिष्ये हरे: कथाम् ॥ ५ ॥

ശ്രീഋഷി അരുളിച്ചെയ്തു—മഹാരാജാവേ, നീ അത്യുത്തമമായ ചോദ്യം ചോദിച്ചു; ഹരിയുടെ അത്ഭുതചരിതങ്ങളും ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും ഭഗവദ്‌ഭക്തി വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഈ പരമപുണ്യം നാരദാദി ഋഷികൾ പാടുന്നു; കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസമുനിയെ നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ ഇനി ഹരി-കഥ പറയാം।

Verse 5

श्रीऋषिरुवाच साधु पृष्टं महाराज हरेश्चरितमद्भ‍ुतम् । यद् भागवतमाहात्म्यं भगवद्भ‍क्तिवर्धनम् ॥ ४ ॥ गीयते परमं पुण्यमृषिभिर्नारदादिभि: । नत्वा कृष्णाय मुनये कथयिष्ये हरे: कथाम् ॥ ५ ॥

ഈ പരമപുണ്യം നാരദാദി മുനികൾ പാടുന്നു; കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസമുനിയെ നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ ഹരി-കഥ പറയും; ശ്രവണ-കീർത്തനത്തിലൂടെ ഭക്തി വർധിക്കും।

Verse 6

निर्गुणोऽपि ह्यजोऽव्यक्तो भगवान्प्रकृते: पर: । स्वमायागुणमाविश्य बाध्यबाधकतां गत: ॥ ६ ॥

ഭഗവാൻ പ്രകൃതിഗുണങ്ങൾക്ക് അതീതൻ, അജന്മൻ, അവ്യക്തൻ; എങ്കിലും സ്വയോഗമായാശക്തി സ്വീകരിച്ച് ബന്ധിതനും ബന്ധകനും എന്നപോലെ ലീല ചെയ്യുന്നു।

Verse 7

सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्नात्मनो गुणा: । न तेषां युगपद्राजन् ह्रास उल्लास एव वा ॥ ७ ॥

രാജാവേ, സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് ഇവ പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളാണ്; ആത്മസ്വരൂപനായ ഭഗവാന്റെതല്ല. ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ ഒരേസമയം കുറയുകയോ കൂടുകയോ ചെയ്യില്ല।

Verse 8

जयकाले तु सत्त्वस्य देवर्षीन् रजसोऽसुरान् । तमसो यक्षरक्षांसि तत्कालानुगुणोऽभजत् ॥ ८ ॥

സത്ത്വം പ്രബലമായാൽ ദേവരും ഋഷികളും വളരും; രജസ് പ്രബലമായാൽ അസുരർ വർധിക്കും; തമസ് പ്രാധാന്യമാകുമ്പോൾ യക്ഷ-രാക്ഷസർ ഉയരും. ഭഗവാൻ ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച് അതത് കാലാനുസൃതമായി ഫലങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 9

ज्योतिरादिरिवाभाति सङ्घातान्न विविच्यते । विदन्त्यात्मानमात्मस्थं मथित्वा कवयोऽन्तत: ॥ ९ ॥

പരമാത്മാവ് ഓരോ ജീവിയുടെയും ഹൃദയത്തിൽ സർവ്വവ്യാപിയായി വസിക്കുന്നു. മരത്തിൽ അഗ്നി, കുടത്തിൽ ജലം, കുടത്തിനുള്ളിലെ ആകാശം പോലെ, ഭക്തിലക്ഷണമായ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ടു ജ്ഞാനി ഭഗവാന്റെ കൃപ എത്രയെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നു।

Verse 10

यदा सिसृक्षु: पुर आत्मन: परो रज: सृजत्येष पृथक् स्वमायया । सत्त्वं विचित्रासु रिरंसुरीश्वर: शयिष्यमाणस्तम ईरयत्यसौ ॥ १० ॥

പരമേശ്വരൻ സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ഇച്ഛിക്കുമ്പോൾ, സ്വമായയാൽ രജോഗുണത്തെ ഉണർത്തി വിവിധ ദേഹങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പിന്നെ പരമാത്മാവായി ഓരോ ദേഹത്തിലും പ്രവേശിച്ച് സത്ത്വംകൊണ്ട് പരിപാലനം, രജസ്സുകൊണ്ട് സൃഷ്ടി, തമസ്സുകൊണ്ട് സംഹാരം നടത്തുന്നു.

Verse 11

कालं चरन्तं सृजतीश आश्रयं । प्रधानपुम्भ्यां नरदेव सत्यकृत् ॥ ११ ॥

ഹേ സത്യപരാക്രമനായ രാജാവേ! സർവ്വബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും ഭൗതിക-ആധ്യാത്മിക ശക്തികളുടെ നിയന്ത്രകനുമായ ഭഗവാൻ കാലതത്ത്വം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അതിനാൽ പ്രകൃതിയും ജീവനും കാലപരിധിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഭഗവാൻ കാലത്തിന്റെയും പ്രകൃതിയുടെയും അധീനനല്ല.

Verse 12

य एष राजन्नपि काल ईशिता सत्त्वं सुरानीकमिवैधयत्यत: । तत्प्रत्यनीकानसुरान् सुरप्रियो रजस्तमस्कान् प्रमिणोत्युरुश्रवा: ॥ १२ ॥

ഹേ രാജാവേ! കാലതത്ത്വം സത്ത്വഗുണത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സത്ത്വസ്ഥിതിയിലുള്ള ദേവന്മാർക്ക് ഭഗവാൻ അനുകൂലനായി തോന്നുന്നു. തുടർന്ന് തമോഗുണാധീനമായ അസുരർ നശിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഭഗവാൻ പക്ഷപാതിയല്ല; മഹാകീർത്തിയാൽ അവൻ ‘ഉരുശ്രവാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 13

अत्रैवोदाहृत: पूर्वमितिहास: सुरर्षिणा । प्रीत्या महाक्रतौ राजन् पृच्छतेऽजातशत्रवे ॥ १३ ॥

ഹേ രാജാവേ! ഇതേ വിഷയത്തിൽ മുമ്പ് രാജസൂയ മഹാക്രതുവിൽ ദേവർഷി നാരദൻ പ്രീതിയോടെ ഒരു ഇതിഹാസം ഉദ്ധരിച്ചു. അജാതശത്രു യുധിഷ്ഠിരന്റെ ചോദ്യം കേട്ട്, അസുരവധം ചെയ്താലും ഭഗവാൻ എപ്പോഴും സമദർശിയും നിർപക്ഷപാതിയും ആണെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിഞ്ഞ ഉദാഹരണത്തോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 14

द‍ृष्ट्वा महाद्भ‍ुतं राजा राजसूये महाक्रतौ । वासुदेवे भगवति सायुज्यं चेदिभूभुज: ॥ १४ ॥ तत्रासीनं सुरऋषिं राजा पाण्डुसुत: क्रतौ । पप्रच्छ विस्मितमना मुनीनां श‍ृण्वतामिदम् ॥ १५ ॥

രാജസൂയ മഹാക്രതുവിൽ പാണ്ഡുപുത്രൻ മഹാരാജ യുദിഷ്ഠിരൻ ഒരു മഹാദ്ഭുതം കണ്ടു—ചേദിരാജൻ ശിശുപാലൻ ഭഗവാൻ വാസുദേവ ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ സായുജ്യം പ്രാപിച്ചു. അതിനാൽ വിസ്മയഭരിതനായി അവിടെ ഇരുന്ന ദേവർഷി നാരദനോട് കാരണം ചോദിച്ചു; അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മുനിമാരെല്ലാം ആ ചോദ്യം കേട്ടു.

Verse 15

द‍ृष्ट्वा महाद्भ‍ुतं राजा राजसूये महाक्रतौ । वासुदेवे भगवति सायुज्यं चेदिभूभुज: ॥ १४ ॥ तत्रासीनं सुरऋषिं राजा पाण्डुसुत: क्रतौ । पप्रच्छ विस्मितमना मुनीनां श‍ृण्वतामिदम् ॥ १५ ॥

രാജസൂയ മഹാക്രതുവിൽ പാണ്ഡുപുത്രൻ യുദിഷ്ഠിരൻ കണ്ടു—ചേദിരാജൻ ശിശുപാലൻ ഭഗവാൻ വാസുദേവ ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ സായുജ്യം പ്രാപിച്ചു. അത്ഭുതത്തോടെ അവിടെ ഇരുന്ന ദേവർഷി നാരദനോട് കാരണം ചോദിച്ചു; എല്ലാ മുനിമാരും ആ ചോദ്യം കേട്ടു.

Verse 16

श्रीयुधिष्ठिर उवाच अहो अत्यद्भ‍ुतं ह्येतद्दुर्लभैकान्तिनामपि । वासुदेवे परे तत्त्वे प्राप्तिश्चैद्यस्य विद्विष: ॥ १६ ॥

ശ്രീ യുദിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—അഹോ, ഇതെത്ര അത്ഭുതം! ഏകാന്തഭക്തർക്കുപോലും ദുർലഭമായ സായുജ്യ-മുക്തി, വാസുദേവ എന്ന പരമതത്ത്വത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ശത്രുവായ ശിശുപാലന് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു?

Verse 17

एतद्वेदितुमिच्छाम: सर्व एव वयं मुने । भगवन्निन्दया वेनो द्विजैस्तमसि पातित: ॥ १७ ॥

ഓ മുനിവര്യാ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇതിന്റെ കാരണം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മുമ്പ് വേന എന്ന രാജാവ് ഭഗവാനെ നിന്ദിച്ചതിനാൽ ബ്രാഹ്മണർ അവനെ നരകത്തിലേക്ക് തള്ളിയതായി ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ശിശുപാലനും നിന്ദകനായിരുന്നു; അവനും നരകത്തിലേക്കു പോകേണ്ടതല്ലേ—എങ്കിൽ അവൻ എങ്ങനെ ഭഗവാനിൽ ലീനനായി?

Verse 18

दमघोषसुत: पाप आरभ्य कलभाषणात् । सम्प्रत्यमर्षी गोविन्दे दन्तवक्रश्च दुर्मति: ॥ १८ ॥

ദമഘോഷന്റെ പുത്രനായ പാപിയായ ശിശുപാലൻ ബാല്യകാലം മുതൽ—ശരിയായി സംസാരിക്കാനാകാത്ത പ്രായത്തിൽ തന്നേ—ഗോവിന്ദനെ നിന്ദിക്കാൻ തുടങ്ങി; മരണത്തോളം ശ്രീകൃഷ്ണനോടു വൈരഭാവം പുലർത്തി. അതുപോലെ അവന്റെ സഹോദരൻ ദന്തവക്രനും ദുർമതിയായി അതേ പ്രവൃത്തി തുടർന്നു.

Verse 19

शपतोरसकृद्विष्णुं यद्ब्रह्म परमव्ययम् । श्वित्रो न जातो जिह्वायां नान्धं विविशतुस्तम: ॥ १९ ॥

ശിശുപാലനും ദന്തവക്രനും വീണ്ടും വീണ്ടും പരമബ്രഹ്മനായ അവ്യയനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ (കൃഷ്ണനെ) നിന്ദിച്ചിട്ടും അവർ ആരോഗ്യവാന്മാരായി തന്നെയിരുന്നു. അവരുടെ നാവിൽ ശ്വേതകുഷ്ഠം വന്നില്ല; നരകജീവിതത്തിന്റെ ഘോര അന്ധകാരത്തിലേക്കും അവർ പ്രവേശിച്ചില്ല—ഇത് ഞങ്ങളെ അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 20

कथं तस्मिन् भगवति दुरवग्राह्यधामनि । पश्यतां सर्वलोकानां लयमीयतुरञ्जसा ॥ २० ॥

എല്ലാ ലോകങ്ങളും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ധാമമുള്ള ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനിൽ ശിശുപാലനും ദന്തവക്രനും എങ്ങനെ എളുപ്പത്തിൽ ലയിച്ചു?

Verse 21

एतद्भ्राम्यति मे बुद्धिर्दीपार्चिरिव वायुना । ब्रूह्येतदद्भ‍ुततमं भगवान्ह्यत्र कारणम् ॥ २१ ॥

ഇത് തീർച്ചയായും അത്യന്തം അത്ഭുതകരമാണ്. കാറ്റിൽ ദീപശിഖ കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ എന്റെ ബുദ്ധി കലങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നാരദമുനേ, നിങ്ങൾ സർവ്വജ്ഞൻ; ദയവായി ഈ അത്ഭുത സംഭവത്തിന്റെ കാരണം പറയുക.

Verse 22

श्रीबादरायणिरुवाच राज्ञस्तद्वच आकर्ण्य नारदो भगवानृषि: । तुष्ट: प्राह तमाभाष्य श‍ृण्वत्यास्तत्सद: कथा: ॥ २२ ॥

ശ്രീശുകദേവ ഗോസ്വാമി പറഞ്ഞു—മഹാരാജ യുദിഷ്ഠിരന്റെ അപേക്ഷ കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാം അറിയുന്ന മഹാശക്തനായ നാരദമുനി അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി; യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത എല്ലാവരുടെയും സന്നിധിയിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 23

श्रीनारद उवाच निन्दनस्तवसत्कारन्यक्कारार्थं कलेवरम् । प्रधानपरयो राजन्नविवेकेन कल्पितम् ॥ २३ ॥

ശ്രീ നാരദൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, നിന്ദയും സ്തുതിയും, അപമാനവും സത്കാരവും—ഇവയെല്ലാം അവിവേകം (അജ്ഞാനം) മൂലമാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. ബന്ധിതജീവന്റെ ഈ ശരീരം, ഭഗവാൻ ബാഹ്യശക്തി (മായ) മുഖേന ഭൗതികലോകത്തിൽ ദുഃഖഭോഗത്തിനായി ക്രമീകരിച്ചതാണ്.

Verse 24

हिंसा तदभिमानेन दण्डपारुष्ययोर्यथा । वैषम्यमिह भूतानां ममाहमिति पार्थिव ॥ २४ ॥

ഹേ രാജാവേ! ദേഹാഭിമാനത്താൽ ബന്ധിതനായ ജീവൻ ദേഹത്തെയേ ‘ഞാൻ’ എന്നും ദേഹബന്ധമുള്ളതെല്ലാം ‘എന്റെ’ എന്നും കരുതുന്നു; ഈ തെറ്റായ ധാരണ മൂലം സ്തുതി‑നിന്ദ, ദണ്ഡ‑കഠിനത തുടങ്ങിയ ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ അവൻ കുടുങ്ങുന്നു।

Verse 25

यन्निबद्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात्प्राणिनां वध: । तथा न यस्य कैवल्यादभिमानोऽखिलात्मन: । परस्य दमकर्तुर्हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ २५ ॥

ദേഹാഭിമാനത്തിൽ ബന്ധിതനായ ജീവൻ ദേഹം നശിച്ചാൽ ജീവിയും നശിക്കുന്നു എന്നു കരുതുന്നു. എന്നാൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു—പരമപുരുഷൻ, സർവ്വജീവികളുടെ അന്തര്യാമിയും പരമനിയന്ത്രകനും—നിർദേഹം, കൈവല്യസ്വരൂപൻ; അവനിൽ ‘ഞാൻ‑എന്റെ’ എന്ന മിഥ്യാഭിമാനം ഇല്ല. അതിനാൽ നിന്ദയാലോ സ്തുതിയാലോ അവന് സുഖ‑ദുഃഖം ഉണ്ടാകുന്നു എന്നു കരുതുന്നത് യുക്തിയല്ല. അവന് ശത്രുവുമില്ല, മിത്രവുമില്ല; ദൈത്യരെ ശിക്ഷിക്കുന്നതും അവരുടെ നന്മയ്ക്കായി, ഭക്തരുടെ പ്രാർത്ഥന സ്വീകരിക്കുന്നതും അവരുടെ നന്മയ്ക്കായി. അവൻ സ്തുതി‑നിന്ദകളാൽ സ്പർശിക്കപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 26

तस्माद्वैरानुबन्धेन निर्वैरेण भयेन वा । स्‍नेहात्कामेन वा युञ्‍ज्यात् कथञ्चिन्नेक्षते पृथक् ॥ २६ ॥

അതുകൊണ്ട് വൈരത്തിലൂടെയായാലും, വൈരരഹിത ഭാവത്തിലായാലും, ഭയത്തിലായാലും, സ്നേഹത്തിലായാലും, കാമനയിലായാലും—ഏതൊരു രീതിയിലായാലും—ആരെങ്കിലും എങ്ങനെയെങ്കിലും ഭഗവാനിൽ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുകയാണെങ്കിൽ ഫലം ഒരേതാണ്; ആനന്ദസ്വരൂപനായ പ്രഭു വൈരത്താലോ സൗഹൃദത്താലോ സ്പർശിക്കപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 27

यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यस्तन्मयतामियात् । न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मति: ॥ २७ ॥

നാരദ മുനി പറഞ്ഞു—വൈരാനുബന്ധം കൊണ്ടു മർത്ത്യൻ നേടുന്നത്ര തീവ്രമായ തന്മയത ഭക്തിയോഗം കൊണ്ടു അത്രയില്ല; ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച അഭിപ്രായം।

Verse 28

कीट: पेशस्कृता रुद्ध: कुड्यायां तमनुस्मरन् । संरम्भभययोगेन विन्दते तत्स्वरूपताम् ॥ २८ ॥ एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे । वैरेण पूतपाप्मानस्तमापुरनुचिन्तया ॥ २९ ॥

ചുവരിലെ ഒരു കുഴിയിൽ തേൻചീറ്റി അടച്ചിട്ട കീടം, കോപ‑ഭയത്തോടെ അതിനെ നിരന്തരം സ്മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അവസാനം അതിന്റെ തന്നെ സ്വരൂപം നേടുന്നു. അതുപോലെ മായാധീനമായി മനുഷ്യരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായ ഈശ്വരൻ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആരെങ്കിലും വൈരത്തോടെയെങ്കിലും തുടർച്ചയായി ചിന്തിച്ചാൽ, ആ നിരന്തരസ്മരണയാൽ പാപങ്ങൾ ശുദ്ധമായി ആത്മീയ ദേഹം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 29

कीट: पेशस्कृता रुद्ध: कुड्यायां तमनुस्मरन् । संरम्भभययोगेन विन्दते तत्स्वरूपताम् ॥ २८ ॥ एवं कृष्णे भगवति मायामनुज ईश्वरे । वैरेण पूतपाप्मानस्तमापुरनुचिन्तया ॥ २९ ॥

ചുമരിലെ കുഴിയിൽ തേൻചീറ്റി തടഞ്ഞിട്ട പുഴു ഭയവും വൈരവും കൊണ്ട് നിരന്തരം അതിനെ ഓർത്തുകൊണ്ടിരിക്കെ അവസാനം തേൻചീറ്റിയുടെ രൂപം പ്രാപിക്കുന്നതുപോലെ, മായാമനുഷ്യരൂപത്തിൽ അവതരിച്ച ഈശ്വരൻ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആരെങ്കിലും ഏതുവിധേനയും—ഭക്തിയാലോ വൈരത്താലോ—നിരന്തരം ധ്യാനിച്ചാൽ, അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധനായി തന്റെ ആത്മീയ സ്വരൂപം പ്രാപിക്കും।

Verse 30

कामाद् द्वेषाद्भ‍यात्स्‍नेहाद्यथा भक्त्येश्वरे मन: । आवेश्य तदघं हित्वा बहवस्तद्गतिं गता: ॥ ३० ॥

കാമം, ദ്വേഷം, ഭയം, സ്നേഹം അല്ലെങ്കിൽ ഭക്തി—ഏത് ഭാവത്തിലായാലും ഈശ്വരനിൽ മനസ്സിനെ ലയിപ്പിച്ച് പാപം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അനേകർ പരമഗതി പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇനി ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രം അവന്റെ കൃപ എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ വിശദീകരിക്കും।

Verse 31

गोप्य: कामाद्भ‍यात्कंसो द्वेषाच्चैद्यादयो नृपा: । सम्बन्धाद् वृष्णय: स्‍नेहाद्यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३१ ॥

പ്രിയ രാജാ യുധിഷ്ഠിരാ! ഗോപികൾ കാമഭാവത്തിൽ, കംസൻ ഭയത്തിൽ, ശിശുപാലൻ (ചൈദ്യൻ) മുതലായ രാജാക്കന്മാർ ദ്വേഷത്തിൽ, വൃഷ്ണികൾ ബന്ധത്തിൽ, നിങ്ങൾ പാണ്ഡവർ സ്നേഹത്തിൽ, ഞങ്ങൾ സാധാരണ ഭക്തർ ഭക്തിയിൽ—ഇങ്ങനെ എല്ലാവരും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ കൃപ പ്രാപിച്ചു.

Verse 32

कतमोऽपि न वेन: स्यात्पञ्चानां पुरुषं प्रति । तस्मात् केनाप्युपायेन मन: कृष्णे निवेशयेत् ॥ ३२ ॥

അഞ്ചു ഭാവങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിലൂടെ പുരുഷോത്തമനിലേക്കു മനസ്സ് പോകാം; എന്നാൽ വേനനെപ്പോലുള്ള നാസ്തികർ ഒരു വിധത്തിലും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ രൂപം ധ്യാനിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ അവർക്കു മോക്ഷമില്ല. അതുകൊണ്ട് ഏതെങ്കിലും ഉപായത്തിൽ—സൗഹൃദമായാലും വൈരമായാലും—മനസ്സ് ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 33

मातृष्वस्रेयो वश्चैद्यो दन्तवक्रश्च पाण्डव । पार्षदप्रवरौ विष्णोर्विप्रशापात्पदच्युतौ ॥ ३३ ॥

നാരദമുനി പറഞ്ഞു: ഓ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ! നിങ്ങളുടെ മാതൃസഹോദരിയുടെ പുത്രന്മാരായ ശിശുപാലൻ (ചൈദ്യൻ)യും ദന്തവക്രനും മുമ്പ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രേഷ്ഠ പാർഷദന്മാരായിരുന്നു; എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണശാപം മൂലം വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് പതിച്ച് ഈ ഭൗതിക ലോകത്തേക്ക് വന്നു.

Verse 34

श्रीयुधिष्ठिर उवाच कीद‍ृश: कस्य वा शापो हरिदासाभिमर्शन: । अश्रद्धेय इवाभाति हरेरेकान्तिनां भव: ॥ ३४ ॥

ശ്രീ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹരിദാസന്മാരെയും സ്പർശിക്കാവുന്ന ശാപം എങ്ങനെയുള്ളത്, ആരുടേതാണ്? ഹരിയുടെ ഏകാന്തഭക്തർ വീണ്ടും ഈ ഭൗതികലോകത്തിലേക്ക് വീഴുക അസാധ്യം; അതിനാൽ എനിക്ക് ഇത് വിശ്വസിക്കാനാവില്ല।

Verse 35

देहेन्द्रियासुहीनानां वैकुण्ठपुरवासिनाम् । देहसम्बन्धसम्बद्धमेतदाख्यातुमर्हसि ॥ ३५ ॥

വൈകുണ്ഠവാസികളുടെ ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, പ്രാണൻ എല്ലാം പൂർണ്ണമായും ആത്മീയമാണ്; ഭൗതിക ദേഹവുമായി ബന്ധമില്ല. അതിനാൽ ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ—ഭഗവാന്റെ പാർഷദർ സാധാരണരെപ്പോലെ ഭൗതിക ദേഹങ്ങളിൽ എങ്ങനെ ഇറങ്ങാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു?

Verse 36

श्रीनारद उवाच एकदा ब्रह्मण: पुत्रा विष्णुलोकं यद‍ृच्छया । सनन्दनादयो जग्मुश्चरन्तो भुवनत्रयम् ॥ ३६ ॥

ശ്രീ നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ സനക, സനന്ദന, സനാതന, സനത്കുമാരർ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ യാദൃശ്ചികമായി വിഷ്ണുലോകത്തിലെത്തി।

Verse 37

पञ्चषड्ढायनार्भाभा: पूर्वेषामपि पूर्वजा: । दिग्वासस: शिशून् मत्वा द्वा:स्थौ तान् प्रत्यषेधताम् ॥ ३७ ॥

അവർ മാരീചി മുതലായ മറ്റു പുത്രന്മാരിലും പ്രാചീനരായിരുന്നെങ്കിലും അഞ്ചോ ആറോ വയസ്സുള്ള നഗ്നശിശുക്കളെപ്പോലെ തോന്നി. അവരെ കുട്ടികളെന്ന് കരുതി ദ്വാരപാലകരായ ജയയും വിജയയും പ്രവേശനം തടഞ്ഞു.

Verse 38

अशपन् कुपिता एवं युवां वासं न चार्हथ: । रजस्तमोभ्यां रहिते पादमूले मधुद्विष: । पापिष्ठामासुरीं योनिं बालिशौ यातमाश्वत: ॥ ३८ ॥

ദ്വാരപാലകർ തടഞ്ഞതോടെ സനന്ദനാദി മഹർഷിമാർ ക്രോധിച്ച് ശപിച്ചു—“ഹേ മൂഢന്മാരേ! രജസ്-തമസ് ഗുണങ്ങളാൽ കലങ്ങിയ നിങ്ങൾ, അവയിൽനിന്ന് വിമുക്തനായ മധുദ്വിഷന്റെ പദപദ്മാശ്രയത്തിൽ വസിക്കാൻ അയോഗ്യരാണ്. അതിനാൽ ഉടൻ പോയി അത്യന്തം പാപിഷ്ഠമായ അസുരയോനിയിൽ ജനിക്കൂ।”

Verse 39

एवं शप्तौ स्वभवनात् पतन्तौ तौ कृपालुभि: । प्रोक्तौ पुनर्जन्मभिर्वां त्रिभिर्लोकाय कल्पताम् ॥ ३९ ॥

ഇങ്ങനെ മുനികളുടെ ശാപത്താൽ സ്വധാമത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴുന്ന ജയവിജയന്മാരോട് അതേ കരുണാമയ മുനികൾ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദ്വാരപാലകരേ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങൾക്കുശേഷം ശാപകാലം അവസാനിക്കും; പിന്നെ നിങ്ങൾ വീണ്ടും വൈകുണ്ഠത്തിലെ സ്ഥാനത്തേക്ക് മടങ്ങും।”

Verse 40

जज्ञाते तौ दिते: पुत्रौ दैत्यदानववन्दितौ । हिरण्यकशिपुर्ज्येष्ठो हिरण्याक्षोऽनुजस्तत: ॥ ४० ॥

അവർ ഇരുവരും ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരായി ജനിച്ചു; ദൈത്യ-ദാനവന്മാർ അവരെ വന്ദിച്ചു. ഹിരണ്യകശിപു മൂത്തവൻ, അതിന് ശേഷം ഹിരണ്യാക്ഷൻ ഇളയവൻ.

Verse 41

हतो हिरण्यकशिपुर्हरिणा सिंहरूपिणा । हिरण्याक्षो धरोद्धारे बिभ्रता शौकरं वपु: ॥ ४१ ॥

ശ്രീഹരി നൃസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി ഹിരണ്യകശിപുവിനെ വധിച്ചു. ഗർഭോദകസമുദ്രത്തിൽ പതിച്ച ഭൂമിയെ ഉയർത്തുമ്പോൾ, വരാഹ (ശൗകര) രൂപത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ച ഹിരണ്യാക്ഷനെയും പ്രഭു സംഹരിച്ചു.

Verse 42

हिरण्यकशिपु: पुत्रं प्रह्लादं केशवप्रियम् । जिघांसुरकरोन्नाना यातना मृत्युहेतवे ॥ ४२ ॥

കേശവപ്രിയനായ ഭക്തപുത്രൻ പ്രഹ്ലാദനെ കൊല്ലുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഹിരണ്യകശിപു അവനെ പലവിധത്തിൽ പീഡിപ്പിച്ചു.

Verse 43

तं सर्वभूतात्मभूतं प्रशान्तं समदर्शनम् । भगवत्तेजसा स्पृष्टं नाशक्नोद्धन्तुमुद्यमै: ॥ ४३ ॥

പ്രഭു സർവ്വജീവികളുടെയും അന്തര്യാമിയായ പരമാത്മാവ്; ശാന്തനും സമദർശിയും ആകുന്നു. ഭക്തൻ പ്രഹ്ലാദൻ ഭഗവത്തേജസ്സാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ട് സംരക്ഷിതനായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഹിരണ്യകശിപു പലവിധ ശ്രമങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 44

ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रव:सुतौ । रावण: कुम्भकर्णश्च सर्वलोकोपतापनौ ॥ ४४ ॥

അതിനുശേഷം വിഷ്ണുവിന്റെ ദ്വാരപാലകരായ ജയനും വിജയനും കേശിനിയുടെ ഗർഭത്തിൽ വിശ്രവന്റെ പുത്രന്മാരായി രാവണനും കുംഭകർണനും ആയി ജനിച്ചു. അവർ സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും മഹാ ഉപദ്രവമായിരുന്നു.

Verse 45

तत्रापि राघवो भूत्वा न्यहनच्छापमुक्तये । रामवीर्यं श्रोष्यसि त्वं मार्कण्डेयमुखात्प्रभो ॥ ४५ ॥

അവിടെയും ശാപമോചനത്തിനായി ഭഗവാൻ രാഘവനായി (രാമചന്ദ്രനായി) അവതരിച്ചു അവരെ വധിച്ചു. പ്രഭോ, മാർകണ്ഡേയ മുനിയുടെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് രാമവീര്യകഥകൾ നീ ശ്രവിക്കണം.

Verse 46

तावत्र क्षत्रियौ जातौ मातृष्वस्रात्मजौ तव । अधुना शापनिर्मुक्तौ कृष्णचक्रहतांहसौ ॥ ४६ ॥

മൂന്നാം ജന്മത്തിൽ അവർ ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ നിന്റെ അമ്മാവിയുടെ പുത്രന്മാരായി, അഥവാ നിന്റെ ബന്ധുക്കളായി ജനിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ ചക്രപ്രഹാരത്തിൽ അവരുടെ പാപഫലങ്ങൾ നശിച്ച് അവർ ശാപമുക്തരായി.

Verse 47

वैरानुबन्धतीव्रेण ध्यानेनाच्युतसात्मताम् । नीतौ पुनर्हरे: पार्श्वं जग्मतुर्विष्णुपार्षदौ ॥ ४७ ॥

തീവ്രമായ വൈരബന്ധം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് അവർ നിരന്തരം അച്യുതനെ ധ്യാനിച്ചു, അങ്ങനെ അവനോടു തദാത്മത കൈവരിച്ചു. ആ രണ്ടു വിഷ്ണുപാർഷദന്മാർ വീണ്ടും ഹരിയുടെ സന്നിധിയിലേക്കു ചെന്നു—സ്വധാമമായ ഭഗവദ്ധാമത്തിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 48

श्रीयुधिष्ठिर उवाच विद्वेषो दयिते पुत्रे कथमासीन्महात्मनि । ब्रूहि मे भगवन्येन प्रह्लादस्याच्युतात्मता ॥ ४८ ॥

ശ്രീ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവാൻ നാരദാ! മഹാത്മാവായ പ്രഹ്ലാദനെപ്പോലുള്ള പ്രിയപുത്രനോടു ഹിരണ്യകശിപുവിന് വൈരം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? പ്രഹ്ലാദൻ എങ്ങനെ അച്യുതന്റെ മഹാഭക്തനായി? ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.