Shloka 15
Nimi Questions the Yogendras: Māyā, Cosmic Dissolution, Guru-Śaraṇāgati, Bhakti, and Deity Worship
इन्द्रियाणि मनो बुद्धि: सह वैकारिकैर्नृप । प्रविशन्ति ह्यहङ्कारं स्वगुणैरहमात्मनि ॥ १५ ॥
indriyāṇi mano buddhiḥ saha vaikārikair nṛpa praviśanti hy ahaṅkāraṁ sva-guṇair aham ātmani
ഹേ നൃപാ! ഭൗതിക ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ബുദ്ധിയും അവ ഉദ്ഭവിച്ച രജോഗുണ അഹങ്കാരത്തിൽ തങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളോടുകൂടെ പ്രവേശിക്കുന്നു; മനസ്സ് ദേവതകളോടുകൂടെ സത്ത്വഗുണ അഹങ്കാരത്തിൽ ലയിക്കുന്നു. പിന്നെ സമസ്ത അഹങ്കാരം തന്റെ ഗുണങ്ങളോടുകൂടെ മഹത്തത്ത്വത്തിൽ വിലീനമാകുന്നു.
FAQs
This verse explains that the senses, mind, and intelligence ultimately rest in ahaṅkāra—the “I”-sense—because it is the organizing principle that claims experiences as “mine,” carrying the modes’ qualities.
Śukadeva Gosvāmī is instructing Parīkṣit in a Sāṅkhya-style description of how the material faculties arise and dissolve, helping him detach from bodily identification and focus on devotion to Bhagavān.
Notice how thoughts, choices, and sense-impulses gather around the feeling of “I” and “mine”; then redirect that identity toward service—seeing oneself as Kṛṣṇa’s servant—so the same faculties support bhakti rather than ego.