Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 47
Varṇāśrama-dharma as a Path to Bhakti
Yuga-dharma Origins, Universal Virtues, Brahmacarya and Gṛhastha Duties
सीदन् विप्रो वणिग्वृत्त्या पण्यैरेवापदं तरेत् । खड्गेन वापदाक्रान्तो न श्ववृत्त्या कथञ्चन ॥ ४७ ॥
sīdan vipro vaṇig-vṛttyā paṇyair evāpadaṁ taret khaḍgena vāpadākrānto na śva-vṛttyā kathañcana
ബ്രാഹ്മണന് തന്റെ നിത്യധര്മകര്മങ്ങളാല് ജീവിക്കാനാകാതെ ദുഃഖിച്ചാല്, വ്യാപാരവൃത്തി സ്വീകരിച്ച് വാങ്ങി-വില്ക്കലിലൂടെ ആപത്ത് കടക്കാം. അതിലും അത്യന്തദാരിദ്ര്യം വന്നാല് വാള് കൈയിലെടുത്ത് ക്ഷത്രിയവൃത്തി ചെയ്യാം; പക്ഷേ ഒരിക്കലും നായപോലെ പരാധീന സേവനം ചെയ്യരുത്।
Śva-vṛttyā, or “a dog’s profession,” refers to the śūdras, who cannot live without accepting a master. A destitute brāhmaṇa who is suffering intolerably may become a merchant and then a kṣatriya but may never take the position of a śūdra by working in a company or accepting a master. Although a kṣatriya is ordinarily considered more elevated than a vaiśya, the Lord here recommends that distressed brāhmaṇas first accept the vaiśya occupation, since it is not violent.
FAQs
This verse says that if a brāhmaṇa is in distress, he may temporarily adopt trade (a merchant’s occupation) to overcome calamity, but should not resort to a degrading, ‘dog-like’ livelihood.
In the Uddhava-gītā section, Kṛṣṇa explains varṇāśrama duties and yuga-dharma, clarifying what is permissible in emergencies while preserving the dignity and principles expected of a brāhmaṇa.
When facing financial crisis, one may take permissible alternative work to recover, but should avoid unethical, degrading, or harmful means of income that destroy integrity and spiritual values.