Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 29

Bondage and Liberation Under Māyā; Two Birds Analogy; Marks of the Saintly Devotee

श्रीभगवानुवाच कृपालुरकृतद्रोहस्तितिक्षु: सर्वदेहिनाम् । सत्यसारोऽनवद्यात्मा सम: सर्वोपकारक: ॥ २९ ॥ कामैरहतधीर्दान्तो मृदु: शुचिरकिञ्चन: । अनीहो मितभुक् शान्त: स्थिरो मच्छरणो मुनि: ॥ ३० ॥ अप्रमत्तो गभीरात्मा धृतिमाञ्जितषड्‍गुण: । अमानी मानद: कल्यो मैत्र: कारुणिक: कवि: ॥ ३१ ॥ आज्ञायैवं गुणान् दोषान् मयादिष्टानपि स्वकान् । धर्मान् सन्त्यज्य य: सर्वान् मां भजेत स तु सत्तम: ॥ ३२ ॥

śrī-bhagavān uvāca kṛpālur akṛta-drohas titikṣuḥ sarva-dehinām satya-sāro ’navadyātmā samaḥ sarvopakārakaḥ

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ഹേ ഉദ്ധവാ! സാദുപുരുഷൻ കരുണാലുവാണ്; ആരോടും ദ്രോഹം ചെയ്യുകയില്ല; എല്ലാ ജീവികളോടും ക്ഷമാശീലൻ. സത്യമാണ് അവന്റെ സാരം; അവൻ നിർദോഷാത്മാവ്; സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ സമൻ; എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഭൗതിക ആഗ്രഹങ്ങൾ അവന്റെ ബുദ്ധിയെ മയക്കുന്നില്ല; ഇന്ദ്രിയദമനമുള്ളവൻ, മൃദു, ശുചി, അകിഞ്ചനൻ. ലോകിക വ്യർത്ഥപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നില്ല; മിതഭുക്ക്, ശാന്തൻ, സ്ഥിരൻ, എന്നെ മാത്രം ശരണം എന്നു സ്വീകരിച്ച മുനി. അവൻ അപ്രമത്തൻ, ഗംഭീരാത്മാവ്, ധൃതിമാൻ; വിശപ്പ്, ദാഹം, ശോകം, മോഹം, ജര, മരണം എന്നീ ആറു വികാരങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ. അവൻ മാനമാഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; മറ്റുള്ളവരെ മാനിക്കുന്നു; കല്യാണകരൻ, മൈത്രിയുള്ളവൻ, കാരുണികൻ, കവിസ്വഭാവൻ. ഞാൻ പറഞ്ഞ ഗുണദോഷങ്ങളെ അറിഞ്ഞ്, എന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ പൂർണ്ണ ശരണം പ്രാപിച്ച്, അവസാനം സാധാരണ വൈദിക ധർമ്മകർമ്മങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നെ മാത്രം ഭജിക്കുന്നവൻ—അവനാണ് സത്തമൻ।

śrī-bhagavānŚrī Bhagavān (the Lord)
śrī-bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī + bhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् भगवान्)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
kṛpāluḥcompassionate
kṛpāluḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛpālu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
akṛta-drohaḥnon-malicious / not harming
akṛta-drohaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-kṛta + droha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः (अकृतः द्रोहः यस्य/अकृतद्रोहः = not doing harm)
titikṣuḥtolerant
titikṣuḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottitikṣu (प्रातिपदिक; desiderative adjective from √tij/√tik? traditionally from √tij ‘to endure’ via desiderative sense)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सहनशील-अर्थक विशेषण
sarva-dehināmof all embodied beings
sarva-dehinām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva + dehin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वे देहिनः)
satya-sāraḥwhose essence is truth
satya-sāraḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya + sāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सत्यं सारः यस्य/सत्यसारः)
anavadya-ātmāof faultless nature
anavadya-ātmā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanavadya + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (अनवद्यः आत्मा यस्य/अनवद्यात्मा)
samaḥequanimous
samaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sarva-upakārakaḥbenefactor of all
sarva-upakārakaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva + upakāraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषां उपकारकः)

Verses 29-31 describe twenty-eight qualities of a saintly person, and verse 32 explains the highest perfection of life. According to Śrīla Bhaktisiddhānta Sarasvatī Ṭhākura, the seventeenth quality ( mat-śaraṇa, or taking complete shelter of Lord Kṛṣṇa) is the most important, and the other twenty-seven qualities automatically appear in one who has become a pure devotee of the Lord. As stated in Śrīmad-Bhāgavatam (5.18.12) , yasyāsti bhaktir bhagavaty akiñcanā sarvair guṇais tatra samāsate surāḥ. The twenty-eight saintly qualities may be described as follows.