Atharva Veda 18.3.2 — Kanda 18, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 2

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

उदी॑र्ष्व नार्य॒भि जी॑वलो॒कं ग॒तासु॑मे॒तमुप॑ शेष॒ एहि॑ । ह॒स्त॒ग्रा॒भस्य॑ दधि॒षोस्तवे॒दं पत्यु॑र्जनि॒त्वम॒भि सं ब॑भूथ

IAST Transliteration

úd īrṣva nā́ry abhí jīvalokáṃ gatā́sum etám úpa śéṣe ehí | hastagrā́bhasya dadhíṣos távedáṃ pátyur janitvám abhí sáṃ babhūtha

English Translation (Griffith/Whitney)

Rise up, O woman, unto the world of the living: come away from this man whose life is gone, beside whom thou liest. This thy wifehood hath been fulfilled in relation to the husband who seized thy hand, who established thee.

Translation

ഹേ നാരീ, എഴുന്നേൽക്കുക; ജീവലോകത്തേക്കു വരിക. പ്രാണം പോയ ഈ പുരുഷനിൽ നിന്നു മാറി, അവന്റെ പക്കൽ നീ കിടക്കുന്നിടത്തു നിന്നു ഇവിടെ വരിക. കൈപിടിച്ചു സ്വീകരിച്ച ഭർത്താവിനോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ നിന്റെ ഭാര്യത്വം പൂർത്തിയായി; അവൻ നിന്നെ സ്ഥാപിച്ചു.

Word by Word

• उद्: up, forth
• उद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग) / √इर्ष् (प्रेरणे) सह

• ईर्ष्व: rise up!
• ईर्ष्व: —
• Type: Verb
• Root: √इर्ष् (प्रेरणे/उत्साहे)

• नारि: O woman
• नारि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• जीवलोकम्: the world of the living
• जीवलोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जीवलोक (प्रातिपदिक; जीव + लोक)

• गतासुम्: whose life-breath has gone (lifeless)
• गतासुम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: गतासु (प्रातिपदिक; गत + असु ‘प्राण’)

• एतम्: this (one/this state)
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उप: near, up to
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• शेषे: you lie (recline)
• शेषे: —
• Type: Verb
• Root: √शी (शये) / शेष (अवस्था-प्रातिपदिक) — वैदिक प्रयोग

• एहि: come!
• एहि: —
• Type: Verb
• Root: √इ (गत्यर्थे)

• हस्तग्राभस्य: of the hand-grasper (one who takes by the hand)
• हस्तग्राभस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: हस्तग्राभ (प्रातिपदिक; हस्त + ग्राभ ‘grasping’)

• दधिषोः: of the establisher/placer (the one who sets [you] in place)
• दधिषोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: √धा (धारणे) → दधिषु (कृदन्त-प्रातिपदिक; desiderative/agentive Vedic form)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पत्युः: of the husband
• पत्युः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• जनित्वम्: wifehood; the state of being a wife
• जनित्वम्: कर्म (अभि-सं-भू क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: जनित्व (प्रातिपदिक; √जन् + -त्व)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• बभूथ: you have become
• बभूथ: —
• Type: Verb
• Root: √भू (सत्तायाम्)

Attribution

Rishi: Pitṛmedha corpus attribution (varies by anukramaṇī)

Devata: Life (jīva/jīvaloka) opposed to Death; marital order as sacral force

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta