Adhyaya 2
Book 5, Chapter 2 operationalizes the Vijigīṣu’s survival logic: when the state must secure liquidity, it should not rely on moral exhortation but on a differentiated revenue schedule and enforceable collection. This passage classifies economic actors by commodity-risk and mobility (high-value goods, transporters, artisans, petty traders), then assigns graded karas (assessments) and bhāgas (shares). The aim is not merely taxation but anti-evasion architecture: compulsory cash payment (hiraṇyakara), strict non-remission to prevent precedent, and the use of state agents—including attractive royal emissaries—to ‘recover’ revenue from socially marginal yet monetizable sectors (bandhakīpoṣaka, yonipoṣaka). By tying each livelihood to a predictable obligation, the king hardens the Treasury limb, which in turn sustains the Army and enables foreign policy. The chapter’s placement in Book 5 signals ‘emergency realism’: revenue is treated as a weapon-system—segmented, surveilled, and applied once (sakṛd eva) to avoid diminishing returns and political backlash.
Sutras
Sutra 1
कोशमकोशः प्रत्युत्पन्नार्थकृच्छ्रः संगृह्णीयात् ॥ कZ_०५.२.०१ ॥
ഭണ്ഡാരം ക്ഷയിച്ച് അടിയന്തര ധനകാര്യ പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, വിഭവങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കാൻ അദ്ദേഹം അസാധാരണ ശേഖരണം/പിരിവ് നടത്തണം.
Sutra 2
जनपदं महान्तमल्पप्रमाणं वादेवमातृकं प्रभूतधान्यं धान्यस्यांशं तृतीयं चतुर्थं वा याचेत यथासारं मध्यमवरं वा ॥ कZ_०५.२.०२ ॥
വലുതായാലും ചെറുതായാലും ‘ദേവമാതൃക’ (മഴയെ ആശ്രയിച്ച) എങ്കിലും ധാന്യസമൃദ്ധമായ ജനപദത്തിൽ നിന്ന്, അതിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്, മിതമായോ താഴ്ന്നോ നിരക്കിൽ ധാന്യത്തിലെ പങ്ക്—മൂന്നിലൊന്ന് അല്ലെങ്കിൽ നാലിലൊന്ന്—ആവശ്യപ്പെടാം.
Sutra 3
दुर्गसेतुकर्मवणिक्पथशून्यनिवेशखनिद्रव्यहस्तिवनकर्मोपकारिणं प्रत्यन्तमल्पप्रमाणं वा न याचेत ॥ कZ_०५.२.०३ ॥
കോട്ടപ്പണി, പാലം/അണക്കെട്ട് പണി, വ്യാപാരപാതകളും കുടിയേറ്റസ്ഥാപനവും, ഖനികളും സാമഗ്രികളും, ആനക്കാടുകളുടെ പ്രവർത്തനവും ബന്ധപ്പെട്ട സംസ്ഥാനസേവനങ്ങളും ആവശ്യമായ അതിർത്തിപ്രദേശം (അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ യൂണിറ്റ്) മുതൽ പിരിവ് നടത്തരുത്.
Sutra 4
धान्यपशुहिरण्यादि निविशमानाय दद्यात् ॥ कZ_०५.२.०४ ॥
(പുതിയതോ ജനസംഖ്യ കുറവോ ആയ പ്രദേശത്ത്) കുടിയേറുന്നവന് ധാന്യം, മൃഗസമ്പത്ത്, സ്വർണം മുതലായ സഹായം നൽകണം.
Sutra 5
चतुर्थमंशं धान्यानां बीजभक्तशुद्धं च हिरण्येन क्रीणीयात् ॥ कZ_०५.२.०५ ॥
അവൻ പണം നൽകി ധാന്യത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് വാങ്ങണം; എന്നാൽ വിത്തിനും ഉപജീവന റേഷനും വേണ്ടത് ഒഴിവാക്കി (അത് വിതയ്ക്കലിനും അടിസ്ഥാന പരിപാലനത്തിനും ആവശ്യമായത് എടുത്തുകളയാതെ).
Sutra 6
अरण्यजातं श्रोत्रियस्वं च परिहरेत् ॥ कZ_०५.२.०६ ॥
വനോൽപ്പന്നങ്ങളും ശ്രോത്രിയരുടെ (പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണ ഗൃഹസ്ഥരുടെ) സ്വത്തും ഒഴിവാക്കണം.
Sutra 7
तदप्यनुग्रहेण क्रीणीयात् ॥ कZ_०५.२.०७ ॥
അവ (സാധാരണയായി ഒഴിവാക്കപ്പെടേണ്ടവ) പോലും അനുകമ്പ/സമ്മതത്തോടെ മാത്രം—വാങ്ങി, ബലപ്രയോഗമില്ലാതെ—നേടണം.
Sutra 8
तस्याकरणे वा समाहर्तृपुरुषा ग्रीष्मे कर्षकाणामुद्वापं कारयेयुः ॥ कZ_०५.२.०८ ॥
അവർ അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ, സമാഹർത്തൃ (രാജസ്വ ശേഖരകൻ)യുടെ ആളുകൾ വേനൽക്കാലത്ത് കർഷകരുടെ നിലങ്ങളിൽ അവരുടെ പേരിൽ വിത്തുവിതയ്ക്കൽ/കൃഷി നടത്തിപ്പിക്കും.
Sutra 9
प्रमादावस्कन्नस्यात्ययं द्विगुणमुदाहरन्तो बीजकाले बीजलेख्यं कुर्युः ॥ कZ_०५.२.०९ ॥
അശ്രദ്ധ മൂലമുള്ള നഷ്ടത്തിന് അവർ നഷ്ടപരിഹാരം ഇരട്ടിയായി കണക്കാക്കണം; കൂടാതെ വിത്തുകാലത്ത് വിത്തിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം/രജിസ്റ്റർ തയ്യാറാക്കണം.
Sutra 10
निष्पन्ने हरितपक्वादानं वारयेयुः अन्यत्र शाककटभङ्गमुष्टिभ्यां देवपितृपूजादानार्थं गवार्थं वा ॥ कZ_०५.२.१० ॥
വിള രൂപപ്പെട്ട ശേഷം പച്ചയോ പാകമായോ ഉള്ള വിളവെടുക്കൽ അവർ തടയണം; എന്നാൽ പച്ചക്കറികൾ, പൊട്ടിയ കതിരുകൾ/ചേർത്തെടുത്ത ധാന്യം, കൂടാതെ ഒരു പിടി—ദേവ-പിതൃ പൂജയ്ക്കോ ദാനത്തിനോ പശുക്കൾക്കോ വേണ്ടി—വ്യത്യാസമായി അനുവദിക്കാം.
Sutra 11
भिक्षुकग्रामभृतकार्थं च राशिमूलं परिहरेयुः ॥ कZ_०५.२.११ ॥
ഭിക്ഷുക്കൾക്കും ഗ്രാമങ്ങൾക്കും കൂലിപ്പണിക്കാർക്കും വേണ്ടി അവർ കളത്തിലും/കൂമ്പാരത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലും വിളവിൽ നിന്ന് ഒരു സംഭാരം വേർതിരിച്ച് വയ്ക്കണം।
Sutra 12
स्वसस्यापहारिणः प्रतिपातोऽष्टगुणः ॥ कZ_०५.२.१२ ॥
സ്വന്തം വിള തന്നെ മോഷ്ടിക്കുന്നവന് (അഥവാ നിശ്ചയിച്ച കുടിശ്ശിക ഒഴിവാക്കാൻ രഹസ്യമായി മാറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുന്നവന്) എട്ടിരട്ടി പിഴ/പരിഹാരം നൽകണം।
Sutra 13
परसस्यापहारिणः पञ्चाशद्गुणः सीतात्ययः स्ववर्गस्य बाह्यस्य तु वधः ॥ कZ_०५.२.१३ ॥
മറ്റൊരാളുടെ വിള മോഷ്ടിക്കുന്നവന് അമ്പതിരട്ടി പിഴ/പരിഹാരം; ഇത് ‘സീതാ’ (രാജ്യത്തിന്റെ കൃഷിവരുമാനം/ഉൽപ്പന്നം)ക്കെതിരായ കുറ്റമാണ്. കുറ്റക്കാരൻ സ്വന്തം കൂട്ടത്തിലാണെങ്കിൽ ശിക്ഷ, പുറത്തുകാരനാണെങ്കിൽ വധം (മരണശിക്ഷ).
Sutra 14
चतुर्थमंशं धान्यानां षष्ठं वन्यानां तूललाक्षाक्षौमवल्ककार्पासरौमकौशेयकौषधगन्धपुष्पफलशाकपण्यानां काष्ठवेणुमांसवल्लूराणां च गृह्णीयुः दन्ताजिनस्यार्धम् ॥ कZ_०५.२.१४ ॥
അവർ ധാന്യങ്ങളുടെ നാലിലൊന്ന്, വനോൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ആറിലൊന്ന്; കൂടാതെ പത്തി, ലാക്ക്, ഫ്ലാക്സ്/അവിസെ, തൊലി-നാരുകൾ, പത്തിവസ്ത്രങ്ങൾ, ഉണ്ണ്, പട്ട്, ഔഷധവസ്തുക്കൾ, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ഫലങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, വിപണിവസ്തുക്കൾ; അതുപോലെ മരം, മുള, മാംസം, ഉണക്കമാംസം മുതലായവയിൽ നിന്നും പങ്ക് എടുക്കണം; ആനക്കൊമ്പും തോൽ/ചർമ്മവും പകുതി എടുക്കണം।
Sutra 15
तदनिसृष्टं विक्रीणानस्य पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०५.२.१५ ॥
വിൽപ്പനയ്ക്ക് വിട്ടുനൽകാത്ത/അനുമതി ലഭിക്കാത്ത വസ്തു വിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ ‘സാഹസ’ കുറ്റത്തിനുള്ള ആദ്യ (കുറഞ്ഞ) പിഴ ചുമത്തണം।
Sutra 16
इति कर्षकेषु प्रणयः ॥ कZ_०५.२.१६ ॥
ഇങ്ങനെ കർഷകരെ സംബന്ധിച്ചുള്ള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നയം/നിയന്ത്രണക്രമം ആകുന്നു.
Sutra 17
सुवर्णरजतवज्रमणिमुक्ताप्रवालाश्वहस्तिपण्याः पञ्चाशत्कराः ॥ कZ_०५.२.१७ ॥
സ്വർണം, വെള്ളി, വജ്രം, മണി, മുത്ത്, പവിഴം, കുതിര, ആന—ഇവയായ ചരക്കുകൾക്ക് അമ്പത് (കര) തീരുവ/നികുതി ബാധകമാണ്.
Sutra 18
॥ कZ_०५.२.१८ ॥
നൂൽ, വസ്ത്രം, ചെമ്പ്, വൃത്ത (ലോഹോപകരണങ്ങൾ/നാണയബന്ധിത വസ്തുക്കൾ), കാംസം (ബെൽ-മെറ്റൽ), സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ, ഔഷധങ്ങൾ, ശീധു (മദ്യം) എന്നിവയുടെ വ്യാപാരികൾ നാല്പത് (യൂണിറ്റ്) നികുതി അടയ്ക്കണം।
Sutra 19
धान्यरसलोहपण्याः शकटव्यवहारिणश्च त्रिंशत्कराः ॥ कZ_०५.२.१९ ॥
ധാന്യം, ‘രസ’ (സംസ്കരിച്ച ദ്രവങ്ങൾ/ജ്യൂസുകൾ) എന്നിവയും ലോഹങ്ങളും വ്യാപാരം ചെയ്യുന്നവരും, വണ്ടി/ശകട ഗതാഗതത്തിലൂടെ വ്യാപാരം നടത്തുന്നവരും മുപ്പത് (യൂണിറ്റ്) നികുതി/ബാക്കി അടയ്ക്കണം.
Sutra 20
काचव्यवहारिणो महाकारवश्च विंशतिकराः ॥ कZ_०५.२.२० ॥
കണ്ണാടി വ്യാപാരികളും വലിയ കരകൗശലക്കാർ/ശില്പികളും ഇരുപത് (യൂണിറ്റ്) നികുതി/ബാക്കി അടയ്ക്കണം.
Sutra 21
क्षुद्रकारवो बन्धकीपोषकाश्च दशकराः ॥ कZ_०५.२.२१ ॥
ചെറുകരകൗശലക്കാർയും ‘ബന്ധകീ’ (ബന്ധിത ആശ്രിതർ/പണയപ്പെടുത്തിയവർ)യെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവരും പത്ത് (യൂണിറ്റ്) നികുതി/ബാക്കി അടയ്ക്കണം.
Sutra 22
काष्ठवेणुपाषाणमृद्भाण्डपक्वान्नहरितपण्याः पञ्चकराः ॥ कZ_०५.२.२२ ॥
മരം, മുള, കല്ല്, മൺപാത്രങ്ങൾ, പാചകിച്ച ഭക്ഷണം, പച്ച വിളകൾ എന്നിവയുടെ വ്യാപാരികൾ അഞ്ച് (യൂണിറ്റ്) നികുതി/ബാക്കി അടയ്ക്കണം.
Sutra 23
कुशीलवा रूपाजीवाश्च वेतनार्धं दद्युः ॥ कZ_०५.२.२३ ॥
നടന്മാർ/പ്രകടകർയും ‘രൂപ’ (പ്രദർശനം/കാഴ്ച—ഷോ അധിഷ്ഠിത ജോലി) വഴി ഉപജീവനം നടത്തുന്നവരും അവരുടെ വരുമാനത്തിന്റെ പകുതി (ബാക്കിയായി) അടയ്ക്കണം.
Sutra 24
हिरण्यकरं कर्मण्यानाहारयेयुः न चैषां कंचिदपराधं परिहरेयुः ॥ कZ_०५.२.२४ ॥
അവരുടെ ജോലിക്കിടയിൽ തന്നെ പണനികുതി/ലെവി ഈടാക്കിക്കൊള്ളണം; അവർ ചെയ്ത ഏതൊരു കുറ്റവും അവഗണിക്കരുത്।
Sutra 25
ते ह्यपरिगृहीतमभिनीय विक्रीणीरन् ॥ कZ_०५.२.२५ ॥
കാരണം അവർ നിയമവിധേയമായി കസ്റ്റഡിയിൽ/രജിസ്റ്ററിൽ എടുത്തിട്ടില്ലാത്ത ചരക്കുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് വിറ്റുകളയും।
Sutra 26
इति व्यवहारिषु प्रणयः ॥ कZ_०५.२.२६ ॥
വ്യാപാരികൾ/വിപണി-നടത്തിപ്പുകാർ സംബന്ധിച്ച് ഇതാണ് നിർദേശിച്ച ക്രമീകരണം (പ്രണയ) ।
Sutra 27
कुक्कुटसूकरमर्धं दद्यात्क्षुद्रपशवः षड्भागं गोमहिषाश्वतरखरोष्ट्राश्च दशभागम् ॥ कZ_०५.२.२७ ॥
കോഴിയും പന്നിയും സംബന്ധിച്ച് പകുതി നൽകണം; ചെറുകന്നുകാലികൾക്ക് ആറിലൊന്ന്; പശു, എരുമ, കഴുതക്കുതിര (മ്യൂൾ), കഴുത, ഒട്ടകം എന്നിവയ്ക്ക് പത്തിലൊന്ന്।
Sutra 28
बन्धकीपोषका राजप्रेष्याभिः परमरूपयौवनाभिः कोशं संहरेयुः ॥ कZ_०५.२.२८ ॥
ബന്ധകി/വേശ്യകളുടെ പരിപാലകരായ സ്ത്രീ ഏജന്റുമാർ, അത്യന്തം സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഉള്ള രാജകീയ സ്ത്രീ ദൂതിമാർ മുഖേന ധനം ശേഖരിച്ചു ഖജനാവിലേക്കു കൂട്ടിച്ചേർക്കണം।
Sutra 29
इति योनिपोषकेषु प्रणयः ॥ कZ_०५.२.२९ ॥
ഇങ്ങനെ യോനിപോഷകരോടു ‘പ്രണയ’ (സൗഹൃദപരമായ പ്രലോഭനം) പ്രയോഗിക്കുന്ന രീതിയാണ്।
Sutra 30
सकृदेव न द्विः प्रयोज्यः ॥ कZ_०५.२.३० ॥
ഇത് ഒരിക്കൽ മാത്രം പ്രയോഗിക്കണം; രണ്ടാമതല്ല।
Sutra 31
तस्याकरणे वा समाहर्ता कार्यमपदिश्य पौरजानपदान्भिक्षेत ॥ कZ_०५.२.३१ ॥
അത് ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ, സമാഹർത്താവ് (വരുമാനശേഖരകൻ) പൊതുആവശ്യകത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി നഗരവാസികളിലും ജനപദവാസികളിലും നിന്ന് സംഭാവനകൾ ചോദിക്കണം।
Sutra 32
योगपुरुषाश्चात्र पूर्वमतिमात्रं दद्युः ॥ कZ_०५.२.३२ ॥
ഇവിടെ യോഗപുരുഷന്മാർ (നട്ട ഏജന്റുമാർ) ആദ്യം പ്രാഥമികമായ ഒരു പ്രതീക തുക മാത്രം നൽകണം।
Sutra 33
एतेन प्रदेशेन राजा पौरजानपदान्भिक्षेत ॥ कZ_०५.२.३३ ॥
ഇതേ നടപടിക്രമം പ്രകാരം രാജാവ് നഗരവാസികളിലും ജനപദവാസികളിലും നിന്ന് സംഭാവനകൾ ചോദിക്കണം।
Sutra 34
कापटिकाश्चैनानल्पं प्रयच्छतः कुत्सयेयुः ॥ कZ_०५.२.३४ ॥
കൂടാതെ കപടന്മാർ വളരെ കുറച്ച് നൽകുന്നവരെ ലജ്ജിപ്പിക്കുകയോ/അപലപിക്കുകയോ വേണം।
Sutra 35
सारतो वा हिरण्यमाढ्यान्याचेत यथोपकारं वा स्ववशा वा यदुपहरेयुः ॥ कZ_०५.२.३५ ॥
അവൻ സമ്പന്നരിൽ നിന്ന് സ്വർണം പൂർണ്ണമായി (സാരമായി) അല്ലെങ്കിൽ ലഭിച്ച ഉപകാരത്തിന് അനുപാതമായി ആവശ്യപ്പെടണം; അല്ലെങ്കിൽ അവരെ തന്റെ അധീനത്തിലാക്കി, അവരിൽ നിന്ന് എത്ര ലഭ്യമാക്കാനാകുമോ അത്ര എടുത്തുകൊള്ളണം.
Sutra 36
स्थानच्छत्रवेष्टनविभूषाश्चैषां हिरण्येन प्रयच्छेत् ॥ कZ_०५.२.३६ ॥
പ്രതിഫലമായി അവൻ അവർക്കു പണത്തിൽ വാങ്ങിയ പദവികൾ/സ്ഥാനങ്ങൾ, ഛത്ര-മാന്യം, ആചാരപരമായ വിശിഷ്ടതകൾ (വേഷ്ടന-വിഭൂഷകൾ) കൂടാതെ ആഭരണങ്ങളും നൽകണം.
Sutra 37
पाषण्डसंघद्रव्यमश्रोत्रियोपभोग्यं देवद्रव्यं वा कृत्यकराः प्रेतस्य दग्धगृहस्य वा हस्ते न्यस्तमित्युपहरेयुः ॥ कZ_०५.२.३७ ॥
ഇത്തരം ദൗത്യങ്ങൾക്ക് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവർ ‘ഞങ്ങളുടെയ്ക്ക് ഏൽപ്പിച്ചതാണ്’ എന്ന വ്യാജേന പാഷണ്ഡ-സംഘങ്ങളുടെ സ്വത്ത്, അശ്രോത്രിയർ ഉപഭോഗിക്കുന്ന ധനം, അല്ലെങ്കിൽ ദേവസ്വം; അതുപോലെ മരിച്ചവന്റെതോ കത്തിപ്പോയ വീടിന്റേതോ ആയ സ്വത്തും പിടിച്ചെടുക്കണം.
Sutra 38
देवताध्यक्षो दुर्गराष्ट्रदेवतानां यथास्वमेकस्थं कोशं कुर्यात्तथैव चोपहरेत् ॥ कZ_०५.२.३८ ॥
ദേവതാധ്യക്ഷൻ കോട്ടയിലെയും രാജ്യത്തിലെയും ദേവതകൾക്കായി അവരുടെ അവരുടെ വിഹിതമനുസരിച്ച് ഒരിടത്ത് ഏകീകൃത നിധിശേഖരം സ്ഥാപിക്കണം; അതിൽ നിന്നുതന്നെ അതുപോലെ പിൻവലിക്കുകയോ/ഗ്രഹിക്കുകയോ ചെയ്യണം.
Sutra 39
दैवतचैत्यं सिद्धपुण्यस्थानमौपपादिकं वा रात्राव् उत्थाप्य यात्रासमाजाभ्यामाजीवेत् ॥ कZ_०५.२.३९ ॥
രാത്രിയിൽ ദൈവചൈത്യവും, ‘സിദ്ധ’ പുണ്യസ്ഥാനവും അല്ലെങ്കിൽ കൃത്രിമമായി ഒരുക്കിയ പുണ്യസ്ഥാനവും സ്ഥാപിച്ച്, യാത്രകളും പൊതുസമാഗമങ്ങളും വഴി ഉപജീവനം (വരുമാനം) നേടണം।
Sutra 40
चैत्योपवनवृक्षेण वा देवताभिगमनमनार्तवपुष्पफलयुक्तेन ख्यापयेत् ॥ कZ_०५.२.४० ॥
അല്ലെങ്കിൽ, ചൈത്യോദ്യാനത്തിലെ കാലമല്ലാത്തപ്പോൾ പൂവും ഫലവും കായുന്ന ഒരു വൃക്ഷം ഉപയോഗിച്ച് ദേവത ‘വന്നതായി/പ്രത്യക്ഷമായതായി’ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം।
Sutra 41
मनुष्यकरं वा वृक्षे रक्षोभयं प्ररूपयित्वा सिद्धव्यञ्जनाः पौरजानपदानां हिरण्येन प्रतिकुर्युः ॥ कZ_०५.२.४१ ॥
അല്ലെങ്കിൽ, ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ കൈ തൂക്കിവെച്ച് ‘രാക്ഷസഭയം’ എന്ന രൂപം കാണിച്ച്, സിദ്ധ അത്ഭുതപ്രവർത്തകരെന്ന ഭാവം കാട്ടുന്ന ഏജന്റുകൾ പ്രതിവിധികളുടെ പകരമായി നഗരവാസികളിലും ഗ്രാമവാസികളിലും നിന്ന് സ്വർണം കൈപ്പറ്റണം।
Sutra 42
सुरुङ्गायुक्ते वा कूपे नागमनियतशिरस्कं हिरण्योपहारेण दर्शयेत् ॥ कZ_०५.२.४२ ॥
അല്ലെങ്കിൽ, തുരങ്കം ഘടിപ്പിച്ച കിണറ്റിൽ തല അനിശ്ചിതമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ‘നാഗ’ത്തെ സ്വർണ്ണാർപ്പണവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണിക്കണം।
Sutra 43
नागप्रतिमायामन्तश्छन्नायां चैत्यच्छिद्रे वल्मीकच्छिद्रे वा सर्पदर्शनमाहारेण प्रतिबद्धसंज्ञं कृत्वा श्रद्दधानानां दर्शयेत् ॥ कZ_०५.२.४३ ॥
അകത്ത് മറച്ചുവെച്ച നാഗപ്രതിമയോടെ, ചൈത്യത്തിലെ തുറവിലോ വൽമീക (ചീമട്ടുകുന്ന്)ത്തിലെ തുറവിലോ, ഭക്ഷണസൂചനകളാൽ ശീലപ്പെടുത്തി (കണ്ടീഷൻ ചെയ്ത്) പാമ്പിന്റെ പ്രത്യക്ഷത ക്രമീകരിച്ച്, വിശ്വസിക്കുന്നവർക്കു അത് കാണിക്കണം।
Sutra 44
अश्रद्दधानानामाचमनप्रोक्षणेषु रसमुपचार्य देवताभिशापं ब्रूयात् अभित्यक्तं वा दंशयित्वा ॥ कZ_०५.२.४४ ॥
വിശ്വാസമില്ലാത്തവരുടെ ആചമനജലത്തിലോ പ്രോക്ഷണജലത്തിലോ ഏതെങ്കിലും രസം/ദ്രവ്യം ചേർത്ത് ‘ദേവതയുടെ ശാപം’ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ മേൽ വിട്ട (പാമ്പ്/മൃഗം മുതലായ) ഒന്നുകൊണ്ട് കടിപ്പിക്കണം।
Sutra 45
योगदर्शनप्रतीकारेण वा कोशाभिसंहरणं कुर्यात् ॥ कZ_०५.२.४५ ॥
അല്ലെങ്കിൽ യോഗശക്തികളുടെ പ്രദർശനവും ‘പരിഹാരം/പ്രതികാരം’ എന്നതിന്റെ അവതരണവും വഴി ഖജനാവിനായി ശേഖരണം/സഞ്ചയം നടത്തണം।
Sutra 46
वैदेहकव्यञ्जनो वा प्रभूतपण्यान्तेवासी व्यवहरेत ॥ कZ_०५.२.४६ ॥
അല്ലെങ്കിൽ വൈദേഹക (പ്രൊഫഷണൽ വ്യാപാരി/ധനകാര്യക്കാരൻ) എന്ന വേഷത്തിലുള്ള ഏജന്റ്, ധാരാളം ചരക്കുകളുള്ള അന്തേവാസി (വസതിശിഷ്യൻ/ബോർഡർ) പോലെ ഇടപാടുകൾ നടത്തണം।
Sutra 47
स यदा पण्यमूल्ये निक्षेपप्रयोगैरुपचितः स्यात्तदैनं रात्रौ मोषयेत् ॥ कZ_०५.२.४७ ॥
നിക്ഷേപ/ഏൽപ്പിക്കൽ ഇടപാടുകളുടെ പ്രയോഗം വഴി ചരക്കിന്റെ മൂല്യത്തിൽ അവൻ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് (സഞ്ചിതമായി) വന്നാൽ, അപ്പോൾ അവനെ രാത്രിയിൽ കൊള്ളയടിക്കണം।
Sutra 58
तेन दोषेणेतरे पर्यादातव्याः ॥ कZ_०५.२.५८ ॥
അതേ കുറ്റം തന്നെ ആധാരമാക്കി മറ്റുള്ളവരെയും കൂടി വളഞ്ഞുപിടിക്കണം.
Sutra 59
सिद्धव्यञ्जनो वा दूष्यं जम्भकविद्याभिः प्रलोभयित्वा ब्रूयात् अक्षयहिरण्यं राजद्वारिकं स्त्रीहृदयमरिव्याधिकरमायुष्यं पुत्रीयं वा कर्म जानामि इति ॥ कZ_०५.२.५९ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ‘സിദ്ധൻ’ എന്ന വേഷം ധരിച്ച ഏജന്റ് മായാവിദ്യകളാൽ ഭ്രഷ്ടപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ള ലക്ഷ്യത്തെ പ്രലോഭിപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ പറയണം: ‘അക്ഷയ സ്വർണം, രാജദ്വാരത്തിലെ പ്രവേശനം, സ്ത്രീഹൃദയം കീഴടക്കൽ, ശത്രുക്കളെ അതിജീവിക്കൽ, ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കൽ, അല്ലെങ്കിൽ പുത്രപ്രാപ്തിക്കുള്ള കർമ്മം—ഇവ ഞാൻ അറിയുന്നു.’
Sutra 60
प्रतिपन्नं चैत्यस्थाने रात्रौ प्रभूतसुरामांसगन्धमुपहारं कारयेत् ॥ कZ_०५.२.६० ॥
അവൻ സമ്മതിച്ചാൽ, രാത്രിയിൽ ഒരു ചൈത്യസ്ഥാനത്ത് മദ്യത്തിന്റെയും മാംസത്തിന്റെയും ശക്തമായ ഗന്ധമുള്ള ഒരു നിവേദ്യം ഒരുക്കിക്കൊള്ളണം.
Sutra 61
एकरूपं चात्र हिरण्यं पूर्वनिखातं प्रेताङ्गं प्रेतशिशुर्वा यत्र निहितः स्यात्ततो हिरण्यमस्य दर्शयेदत्यल्पमिति च ब्रूयात् ॥ कZ_०५.२.६१ ॥
അവിടെ ഒരേ തരത്തിലുള്ള സ്വർണം മുൻകൂട്ടി കുഴിച്ചുമൂടി വെക്കണം—ഒരു ശവാംഗമോ മരിച്ച ശിശുവോ വെച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്; പിന്നെ ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് അവനു സ്വർണം കാണിച്ച് ‘ഇത് വളരെ കുറവാണ്’ എന്നും പറയണം.
Sutra 62
प्रभूतहिरण्यहेतोः पुनरुपहारः कर्तव्य इति स्वयमेवैतेन हिरण्येन श्वोभूते प्रभूतमौपहारिकं क्रीणीहि इति ॥ कZ_०५.२.६२ ॥
‘For the sake of abundant gold, another offering must be made’: thus he should have the target himself (using this gold) buy, for the next day, a large quantity of offering-materials.
Sutra 63
स तेन हिरण्येनाउपहारिकक्रये गृह्येत ॥ कZ_०५.२.६३ ॥
He should then be seized while purchasing the offering-materials with that gold.
Sutra 64
मातृव्यञ्जनया वा पुत्रो मे त्वया हतः इत्यवकुपिता स्यात् ॥ कZ_०५.२.६४ ॥
Or, by an agent disguised as a mother, she should become loudly enraged, saying: ‘You have killed my son!’
Sutra 65
संसिद्धमेवास्य रात्रियागे वनयागे वनक्रीडायां वा प्रवृत्तायां तीक्ष्णा विशस्याभित्यक्तमतिनयेयुः ॥ कZ_०५.२.६५ ॥
When he has set out for a night-sacrifice, a forest-sacrifice, or a forest-amusement, sharp agents should kill him and carry him off, as though abandoned.
Sutra 66
दूष्यस्य वा भृतकव्यञ्जनो वेतनहिरण्ये कूटरूपं प्रक्षिप्य प्ररूपयेत् ॥ कZ_०५.२.६६ ॥
Or, in the case of a corruptible target, an agent disguised as a hired servant should slip counterfeit coin into his wage-gold and then expose it (as evidence).
Sutra 67
कर्मकरव्यञ्जनो वा गृहे कर्म कुर्वाणः स्तेनकूटरूपकारकोपकरणमुपनिदध्यात् चिकित्सकव्यञ्जनो वा गरमगदापदेशेन ॥ कZ_०५.२.६७ ॥
അല്ലെങ്കിൽ വീട്ടുജോലിക്കാരന്റെ വേഷത്തിലുള്ള ഏജന്റ് വീട്ടിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നതിനിടെ മോഷണത്തിനും വ്യാജനിർമ്മാണത്തിനും വേണ്ട ഉപകരണങ്ങൾ ഒളിപ്പിച്ച് വെക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ വൈദ്യന്റെ വേഷത്തിൽ മരുന്ന് നൽകുന്നെന്ന വ്യാജേന വിഷം പ്രയോഗിക്കണം.
Sutra 68
प्रत्यासन्नो वा दूष्यस्य सत्त्री प्रणिहितमभिषेकभाण्डममित्रशासनं च कापटिकमुखेनाचक्षीत कारणं च ब्रूयात् ॥ कZ_०५.२.६८ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ദൂഷ്യ/സംശയാസ്പദനായ വ്യക്തിയുടെ അടുത്ത് നിയോഗിച്ച സ്ത്രീ രഹസ്യചാരി, വേഷധാരിയായ വഞ്ചകന്റെ മുഖേന, നട്ടുവച്ച അഭിഷേകപാത്രം (അധികാരം കവർന്നെടുക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന തെളിവ്)യും ആരോപിത ശത്രു-ആജ്ഞയും വെളിപ്പെടുത്തുകയും, അതിന് വിശ്വസനീയമായ ഒരു ‘കാരണം’ കഥയും പറയുകയും വേണം.
Sutra 69
एवं दूष्येष्वधार्मिकेषु च वर्तेत नेतरेषु ॥ कZ_०५.२.६९ ॥
ഇങ്ങനെ ദൂഷ്യരും അധാർമ്മികരുമായവരോടുമാത്രം പെരുമാറണം—മറ്റുള്ളവരോടല്ല.
Sutra 70
आत्मच्छेदभयादामं वर्जयेत्कोपकारकम् ॥ कZ_०५.२.७०च्द् ॥
സ്വയംനാശത്തിന്റെ ഭയത്താൽ പാകമാകാത്തത് സ്വീകരിക്കരുത്—കോപം ഉണർത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ഒഴിവാക്കണം.
Frequently Asked Questions
A solvent kośa enables regular wages, provisioning, and security; predictable, graded rates reduce arbitrary extortion, stabilize markets, and sustain the army and public works without sudden confiscations.
This unit implies strict recovery: compulsory hiraṇyakara collection, denial of remissions (‘na… aparādhaṃ parihareyuḥ’), and coercive/secret enforcement against evasion (including seizure/sale of unregistered goods: ‘aparigṛhītam… vikrīṇīran’).