Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 5

एको ह्यत्यासेवितो धर्मार्थकामानामात्मानमितरौ च पीडयति ॥ कZ_०१.७.०५ ॥

eko hy atyāsevito dharmārthakāmānām ātmānam itarau ca pīḍayati

ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിനെ അതിരുകടന്ന് പിന്തുടർന്നാൽ അത് ഭരണാധികാരിയെയും ശേഷിക്കുന്ന രണ്ടുലക്ഷ്യങ്ങളെയും ദോഷപ്പെടുത്തും.

एकःone (alone/only one)
एकः:
TypeNoun/Adjective
Rootएक
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (विशेषणरूपेण)
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः (हेतौ/खलु-अर्थे)
अति-आसेवितःover-indulged in, excessively practiced/pursued
अति-आसेवितः:
TypeParticiple
Rootसेव् (आसेवते)
Formकृदन्तः; भूतकृदन्तः (क्त), उपसर्गः आ-; अव्ययपूर्वपदं अति-; प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
धर्म-अर्थ-कामानाम्of dharma, artha, and kāma (the three aims)
धर्म-अर्थ-कामानाम्:
TypeNoun
Rootधर्म / अर्थ / काम
Formसमासः (धर्म+अर्थ+काम); षष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
इतरौthe other two
इतरौ:
TypePronoun/Adjective
Rootइतर
Formद्वितीया-द्विवचनम्, पुंलिङ्गम् (अन्यौ द्वौ)
and
:
TypeConjunction
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
पीडयतिharms, afflicts, oppresses
पीडयति:
TypeVerb
Rootपीड्
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
R
ruler (implicit)
D
dharma
A
artha
K
kāma

FAQs

It warns against optimizing one objective (e.g., revenue, ideology, or consumption) at the expense of institutional health and citizen welfare—creating systemic risk.