Adhyaya 370
Chapter 370: नरकनिरूपणम् (Naraka-nirūpaṇa) — Description of Hell (with the physiology of dying and the subtle transition)
അഗ്നി, യമമാർഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മുൻ വിവരണത്തിനു ശേഷം, മരണമെന്ന പ്രക്രിയയും മരണാനന്തര സൂക്ഷ്മഗതിയും ക്രമമായി വിശദീകരിക്കുന്നു. ദേഹോഷ്മാവും വായുവിന്റെ വിക്ഷോഭവും മൂലം ദോഷങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുന്നു, പ്രാണസ്ഥാനങ്ങളും മർമങ്ങളും ശിഥിലമാകുന്നു; വായു പുറപ്പെടാൻ ദ്വാരങ്ങൾ തേടുന്നു. കണ്ണ്, ചെവി, മൂക്ക്, വായ് മുതലായവ വഴി ‘ഊർധ്വ’ നിർഗമനം ശുഭകർമ്മഫലമെന്നും, ഗുദം-ജനനേന്ദ്രിയങ്ങൾ വഴി ‘അധോ’ നിർഗമനം അശുഭകർമ്മഫലമെന്നും; യോഗിയുടെ സ്വാധീനപ്രയാണം ശിരസ്സിലെ ബ്രഹ്മരന്ധ്രത്തിലൂടെയെന്നും പറയുന്നു. പ്രാണ-അപാന സംഗമത്തിൽ ചേതന മറഞ്ഞപ്പോൾ, നാഭിപ്രദേശസ്ഥ ജീവൻ അതീവാഹിക സൂക്ഷ്മശരീരം ധരിക്കുന്നു; ദേവ-സിദ്ധർ ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ ആ ഗതി കാണുന്നു. തുടർന്ന് യമദൂതർ ഭയാനക യമമാർഗത്തിലൂടെ നയിക്കുന്നു; ബന്ധുക്കളുടെ പിണ്ഡ-ജലാദി അർപ്പണങ്ങൾ അവനെ താങ്ങുന്നു, ഒടുവിൽ യമനും ചിത്രഗുപ്തനും മുമ്പിൽ കർമ്മവിധി നടക്കുന്നു. അനേകം നരകലോകങ്ങൾ, അവയുടെ അധിപതികൾ, ക്രൂര ശിക്ഷകൾ എന്നിവ വിവരിക്കുന്നു; മഹാപാതകങ്ങളുടെ ഫലമായി പുനർജന്മഗതികളും പറയുന്നു. അവസാനം ത്രിവിധ ദുഃഖം (ആധ്യാത്മിക, ആധിഭൗതിക, ആധിദൈവിക) കാണിച്ച്, ജ്ഞാനയോഗം, വ്രതം, ദാനം, വിഷ്ണുപൂജ എന്നിവ പരിഹാരമായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे शरीरावयवा नामो न सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथसप्रत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नरकनिरूपणम् अग्निर् उवाच उक्तानि यममार्गाणि वक्ष्ये ऽथ मरणे नृणां ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः
ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ശരീരാവയവങ്ങൾ’ എന്ന മൂന്നു നൂറ്റി അറുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി മൂന്നു നൂറ്റി എഴുപതാം അധ്യായം ‘നരകനിരൂപണം’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ യമമാർഗങ്ങളും മനുഷ്യരുടെ മരണസമയത്ത് സംഭവിക്കുന്നതും വിവരിക്കും; ശരീരത്തിലെ ഊഷ്മാവ് ഉഗ്രവായുക്കൾ പ്രേരിപ്പിക്കുമ്പോൾ അകത്ത് അതിതീവ്രമായി ജ്വലിക്കുന്നു।
Verse 2
शरीरमुपरुध्याथ कृत्स्नान्दोषान्रुणद्धि वै छिनत्ति प्राणस्थानानि पुनर्मर्माणि चैव हि
ശരീരം തടസ്സപ്പെടുകയോ ചുരുങ്ങുകയോ ചെയ്താൽ, അത് സത്യമായും എല്ലാ ദോഷങ്ങളെയും തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നു; പിന്നെ പ്രാണസ്ഥാനങ്ങളെ മുറിച്ചുകളയുകയും അതുപോലെ മർമസ്ഥാനങ്ങളെയും ക്ഷതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 3
शैत्यात् प्रकुपितो वायुश्छिद्रमन्विष्यते ततः द्वे नेत्रे द्वौ तथा कर्णौ द्वौ तु नासापुटौ तथा
തണുപ്പാൽ പ്രകുപിതമായ വായു അപ്പോൾ ഒരു വിടവ്/മാർഗം തേടുന്നു. (പ്രധാന വിടവുകൾ) രണ്ട് കണ്ണുകൾ, രണ്ട് ചെവികൾ, അതുപോലെ രണ്ട് നാസാപുടങ്ങൾ।
Verse 4
ऊर्ध्वन्तु सप्त च्छिद्राणि अष्टमं वदनं तथा एतैः प्राणो विनिर्याति प्रायशः शुभकर्मणां
മുകളിലായി ഏഴ് വിടവുകളുണ്ട്; വായ് എട്ടാമത്തേതാണ്. ഇവയിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ശുഭകർമ്മികളായവരുടെ പ്രാണൻ പുറപ്പെടുന്നത്।
Verse 5
अधः पायुरुपस्थञ्च अनेनाशुभकारिणां पिण्डं कृत्वा तुव्न्यसेदिति ञ मूर्धानं योगिनो भित्त्वा जीवो यात्यथ चेच्छया
താഴേക്ക്—പായുവും ഉപസ്ഥവും വഴിയായി—ജീവൻ പുറപ്പെടുന്നു; ഈ വഴിയിലൂടെയാണ് അശുഭകർമ്മികൾ കർമമലത്തിൽ ബന്ധിതരായി ‘പിണ്ഡം’പോലെ ചുരുങ്ങി ഗമിക്കുന്നത്. എന്നാൽ യോഗി ശിരസ്സിലെ ബ്രഹ്മരന്ധ്രം ഭേദിച്ച് സ്വേച്ഛയാൽ ജീവനെ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.
Verse 6
अन्तकाले तु सम्प्राप्रे प्राणे ऽपानमुपस्थिते तमसा संवृते ज्ञाने संवृतेषु च मर्मसु
അന്തകാലം എത്തിയപ്പോൾ—അപാനം പ്രാണത്തിനടുത്തേക്ക് വന്ന് (അതുമായി) സംഗമിക്കുമ്പോൾ—ജ്ഞാനം തമസ്സാൽ മൂടപ്പെടുകയും മർമസ്ഥാനങ്ങളും തടസ്സപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നപ്പോൾ,
Verse 7
स जिवो नाभ्यधिष्टानश्चाल्यते मातरिश्वना बाध्यमाणश्चानयते अष्टाङ्गाः प्राणवृत्तिकाः
നാഭിപ്രദേശത്തെ അധിഷ്ഠാനമായി ഉള്ള ആ ജീവൻ മാതരിശ്വൻ (പ്രാണവായു) കൊണ്ടു ചലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ ബാധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ പ്രാണത്തിന്റെ അഷ്ടാംഗ പ്രവർത്തനവൃത്തികളെയും പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 8
च्यवन्तं जायमानं वा प्रविशन्तञ्च योनिषु प्रपश्यन्ति च तं सिद्धा देवा दिव्येन चक्षुपा
അവൻ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുകയോ, ജനിക്കുകയോ, പുനർജന്മത്തിനായി യോനികളിൽ പ്രവേശിക്കുകയോ ചെയ്താലും—സിദ്ധന്മാരും ദേവന്മാരും ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ അവനെ ദർശിക്കുന്നു.
Verse 9
गृह्णाति तत्क्षणाद्योगे शरीरञ्चातिवाहिकम् आकाशवायुतेजांसि विग्रहादूर्ध्वगामिनः
യോഗത്തിൽ അതേ ക്ഷണത്തിൽ അവൻ ‘അതിവാഹിക’ (സംക്രമണ/സൂക്ഷ്മ) ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ആകാശം, വായു, തേജസ് എന്നീ തത്ത്വങ്ങൾ ഊർദ്ധ്വഗമനമാകുന്നു.
Verse 10
जलं मही च पञ्चत्वमापन्नः पुरुषः स्मृतः आतिवाहिकदेहन्तु यमदूता नयन्ति तं
സ്ഥൂലദേഹം ജലത്തിലും ഭൂമിയിലും ലയിച്ച് പഞ്ചത്വം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ പുരുഷൻ പഞ്ചത്വാപന്നൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ യമദൂതന്മാർ അവനെ ആതി വാഹിക (സൂക്ഷ്മ-വാഹക) ദേഹത്തിലായിട്ടാണ് കൊണ്ടുപോകുന്നത്।
Verse 11
याम्यं मार्गं महाघोरं षडशीतिसहस्रकम् अन्नोदकं नीयमानो बान्धवैर् दत्तमश्नुते
യമപഥം അതിമഹാഘോരവും എൺപത്താറായിരം (യോജന) ദൈർഘ്യമുള്ളതുമാണ്; ആ പഥത്തിലൂടെ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ ബന്ധുക്കൾ നൽകിയ അന്നവും ജലവും അനുഭവിക്കുന്നു।
Verse 12
यमं दृष्ट्वा यमोक्तेन चित्रगुप्तेन चेरितान् प्राप्नोति नरकान्रौद्रान्धर्मी शुभपथैर् दिवम्
യമനെ ദർശിച്ച ശേഷം, യമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചിത്രഗുപ്തൻ നയിക്കുന്നവൻ ഭയങ്കര നരകങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു; എന്നാൽ ധർമ്മനിഷ്ഠൻ ശുഭപഥങ്ങളിലൂടെ സ്വർഗ്ഗത്തെ എത്തുന്നു।
Verse 13
भुज्यन्ते पापिभिर्वक्ष्ये नरकांस्ताश् च यातनाः अष्टाविंशतिरेवाधःक्षितेर्नरककोटयः
ഈ യാതനകൾ പാപികൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ആ നരകങ്ങളെയും ആ ശിക്ഷകളെയും ഞാൻ വിവരിക്കും. ഭൂമിയുടെ താഴെ സത്യമായും ഇരുപത്തിയെട്ട് കോടി നരകലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്।
Verse 14
सप्तमस्य तलस्यान्ते घोरे तमसि संस्थिताः घोराख्या प्रथमाकोटिः सुघोरा तदधःस्थिता
ഏഴാമത്തെ തലത്തിന്റെ അറ്റത്ത്, ഭയങ്കര തമസ്സിൽ ‘ഘോരാ’ എന്ന ആദ്യ കോടി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതിന്റെ താഴെ ‘സുഘോരാ’ എന്ന (കോടി) നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 15
अतिघोरा महाघोरा घोररूपा च पञ्चमी षष्ठी तरलताराख्या सप्तमी च भयानका
പഞ്ചമി തിഥിദേവി അതിഘോരാ, മഹാഘോരാ, ഘോരരൂപാ എന്നും; ഷഷ്ഠി ‘തരലതാരാ’ എന്ന പേരിൽ; സപ്തമി ‘ഭയാനകാ’ (ഭയങ്കരി) ആകുന്നു.
Verse 16
भयोत्कटा कालरात्री महाचण्डा च चण्डया कोलाहला प्रचण्डाख्या पद्मा नरकनायिका
അവൾ ഭയോത്കടാ, കാലരാത്രി, മഹാചണ്ഡാ, ചണ്ഡയാ; കോലാഹലാ—പ്രചണ്ഡാ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ; കൂടാതെ പദ്മാ, നരകനായികാ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
Verse 17
पद्मावती भीषणा च भीमा चैव करालिका विकराला महावज्रा त्रिकोणा पञ्चकोणिका
(അവളുടെ നാമങ്ങൾ) പദ്മാവതി, ഭീഷണാ (ഭയങ്കരി), ഭീമാ (പ്രബല), കരാലികാ (വികടമുഖി), വികരാലാ (അത്യന്തം ഭയങ്കരി), മഹാവജ്രാ (മഹാവജ്രധാരിണി), ത്രികോണാ, പഞ്ചകോണികാ.
Verse 18
सदीर्घा वर्तुला सप्तभूमा चैव सुभूमिका दीप्तमायाष्टाविंशतयः कोटयः पापिदुःखदाः
സദീർഘാ, വർത്തുലാ, സപ്തഭൂമാ, സുഭൂമികാ, ദീപ്തമായാ—ഈ നരകലോകങ്ങൾ ആകെ ഇരുപത്തിയെട്ട് കോടി; പാപികൾക്ക് ദുഃഖം നൽകുന്നവയാണ്.
Verse 19
अष्टाविंशतिकोटीनां पञ्च पञ्च च नायकाः रौरवाद्याः शतञ्चैकं चत्वारिंशच्चतुष्टयं
ഇരുപത്തിയെട്ട് കോടി (നരകവിഭാഗങ്ങൾക്കു) നായകർ അഞ്ചഞ്ച് കൂട്ടങ്ങളായി ഉണ്ട്. റൗരവ മുതലായ നരകങ്ങൾ നൂറ്റൊന്ന്; കൂടാതെ നാല്പത്തിനാലിന്റെ ഒരു കൂട്ടവും ഉണ്ട്.
Verse 20
तामिश्रमन्धतामिश्रं महारौरवरौरवौ असिपत्रं वनञ्चैव लोहभारं तथैव च
താമിശ്രം, അന്ധതാമിശ്രം, മഹാരൗരവവും റൗരവവും, അസിപത്രം, അസിപത്ര-വനം, അതുപോലെ ലോഹഭാരം—ഇവയെല്ലാം നരകങ്ങളെന്നു പ്രസിദ്ധം।
Verse 21
नरकं कालसूत्रञ्च महानरकमेव व सञ्जीवनं महावीचि तपनं सम्प्रतापनं
“(ഇവയാണ് നരകങ്ങൾ:) നരകം, കാലസൂത്രം, മഹാനരകം, സഞ്ജീവനം, മഹാവീചി, തപനം, സമ്പ്രതാപനം.”
Verse 22
सङ्घातञ्च सकाकोलं कुद्मलं पूतिमृत्तिकं लोहशङ्कुमृजीषञ्च प्रधानं शाल्मलीं नदीम्
കൂടാതെ സംഘാതം, സകാകോലം, കുദ്മലം, പൂതിമൃത്തിക (ദുർഗന്ധമുള്ള മണ്ണ്), ലോഹശങ്കു, മൃജീഷം—ഇവ പ്രധാനമായ ശിക്ഷകൾ; കൂടെ ശാൽമലിയും നദിസംബന്ധമായ യാതനകളും।
Verse 23
नरकान्विद्धि कोटीशनागन्वै घोरदर्शनान् पात्यन्ते पापकर्माण एकैकस्मिन्बहुष्वपि
നരകങ്ങൾ കോടിക്കണക്കിനുണ്ടെന്ന്, അവ ദർശനത്തിൽ അതിഭീകരമാണെന്ന് അറിയുക; പാപകർമ്മികൾ താഴെയെറിഞ്ഞിടപ്പെടുന്നു—ഓരോരുത്തൻ ഓരോ നരകത്തിൽ, ചിലർ പലതിലേക്കും।
Verse 24
मार्जारोलूकगोमायुगृघ्रादिवदनाश् च ते तैलद्रोण्यां नरं क्षिप्त्वा ज्वालयन्ति हुताशनं
അവരും—പൂച്ച, മൂങ്ങ, കുറുക്കൻ, കഴുകൻ മുതലായവയുടെ മുഖങ്ങളുള്ള പീഡകരും—മനുഷ്യനെ എണ്ണത്തൊട്ടിയിൽ എറിഞ്ഞിട്ട്, പിന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 25
अम्बरीषेषु चैवान्यांस्ताम्रपात्रेषु चापरान् अयःपात्रेषु चैवान्यान् बहुवह्निकणेषु च
ചില (അർപ്പണങ്ങൾ) അംബരീഷം (പാചകപാത്രം)യിൽ വെക്കണം; ചിലത് താമ്രപാത്രങ്ങളിൽ, ചിലത് ഇരുമ്പുപാത്രങ്ങളിൽ, മറ്റുചിലത് അനേക അഗ്നികണചിഹ്നിത പാത്രങ്ങളിൽ വെക്കണം।
Verse 26
शूलाग्रारोपिताश्चान्ये छिद्यन्ते नरके ऽपरे ताड्यन्ते च कशाभिस्तु भोज्यन्ते चाप्ययोगुडान्
ചിലർ ശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കുത്തി ഉയർത്തപ്പെടുന്നു; ചിലർ നരകത്തിൽ വെട്ടിത്തുറക്കപ്പെടുന്നു. ചിലരെ ചാട്ടകൊണ്ട് അടിക്കുന്നു; ചിലരെ ഇരുമ്പുഗോളങ്ങൾ തിന്നാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു।
Verse 27
यमदूतैर् नराः पांशून्विष्ठारक्तकफादिकान् तप्तं मद्यं पाययन्ति पाटयन्ति पुनर्नरान्
യമദൂതന്മാർ മനുഷ്യരെ പൊടി, മല, രക്തം, കഫം മുതലായവ ചേർത്ത ചൂടാക്കിയ മദ്യം കുടിപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെയും ആ മനുഷ്യരെ ആവർത്തിച്ച് പിളർത്തി പീഡിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 28
यन्त्रेषु पीडयन्ति स्म भक्ष्यन्ते वायसादिभिः तैलेनोष्णेन सिच्यन्ते छिद्यन्ते नैकघा शिरः
അവരെ യന്ത്രങ്ങളിൽ ഞെക്കി പീഡിപ്പിക്കുന്നു; കാക്ക മുതലായവ അവരെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ചൂടുള്ള എണ്ണ ഒഴിച്ച് നനയ്ക്കുന്നു; അവരുടെ തലകൾ പലവിധത്തിൽ വെട്ടിമാറ്റപ്പെടുന്നു।
Verse 29
हा तातेति क्रन्दमानाः स्वकन्निदन्ति कर्म ते महापातकजान्घोरान्नरकान्प्राप्य गर्हितान्
“ഹാ താതേ!” എന്ന് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളെ നിന്ദിക്കുന്നു; മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ഭയങ്കരവും നിന്ദ്യവുമായ നരകങ്ങളിൽ എത്തി അവർ വിലപിക്കുന്നു।
Verse 30
कर्मक्षयात्प्रजायन्ते महापातकिनस्त्विह मृगश्वशूकरोष्ट्राणां ब्रह्महा योनिमृच्छति
കർമ്മക്ഷയം സംഭവിച്ച് പാപഫലം പരിപാകമാകുമ്പോൾ മഹാപാതകികൾ ഇവിടെ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണഹന്താവ് മൃഗം, അശ്വം, ശൂകരം, ഉഷ്ട്രം എന്നീ യോനികളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
Verse 31
खरपुक्कशम्लेच्छानां मद्यपः स्वर्णहार्यपि कृमिकीटपतङ्गत्वं गुरुगस्तृणगुल्मतां
സുരാപാനി ഖര, പുക്കശ, മ്ലേച്ഛ ജനങ്ങളിൽ ജനിക്കുന്നു; സ്വർണ്ണഹാരിയും കൃമി, കീടം, പതംഗം എന്നീ രൂപങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു. ഗുരുതൽപഗൻ തൃണം-ഗുല്മം പോലെയുള്ള അവസ്ഥയിലേക്കു പോകുന്നു.
Verse 32
ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात् सुरापः श्यावदन्तकः स्वर्णहारी तु कुनखी दुश् चर्मा गुरुतल्पगः
ബ്രാഹ്മണഹന്താവ് ക്ഷയരോഗിയാകും; സുരാപാനിയുടെ പല്ലുകൾ കറുത്തുനിൽക്കും. സ്വർണ്ണഹാരി നഖരോഗിയാകും; ഗുരുതൽപഗൻ ദുഷ്ചർമ്മമുള്ളവനാകും.
Verse 33
यो येन संस्पृशत्येषां स तल्लिङ्गो ऽभिजायते अन्नहर्ता मायावी स्यान्मूको वागपहारकः
ഇവരോടു ബന്ധപ്പെട്ട് ആരെന്ത് പാപം ചെയ്യുമോ, അവൻ അതിനനുസരിച്ച അടയാളത്തോടെയേ ജനിക്കൂ. അന്നഹർത്താവ് മായാവിയാകും; വാക്ക് അപഹരിക്കുന്നവൻ മൂകനാകും.
Verse 34
धान्यं हृत्वातिरिक्ताङ्गः पिशुनः पूतिनासिकः तैलहृत्तैलपायी स्यात् पूतिवक्त्रस्तु सूचकः
ധാന്യം മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ അധികാവയവമുള്ള (വികൃത) ശരീരത്തോടെ ജനിക്കും. പിശുനന് ദുർഗന്ധമുള്ള മൂക്ക് ഉണ്ടാകും. എണ്ണ മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ എണ്ണ കുടിക്കുന്നവനാകും; സൂചകൻ/ചാരൻ ദുർഗന്ധമുള്ള വായുള്ളവനാകും.
Verse 35
परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च अरण्ये निर्जने देशे जायते ब्रह्मराक्षसः
പരസ്ത്രീയെ അപഹരിക്കുകയും ബ്രാഹ്മണസ്വത്തും കവർന്നെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, നിർജനമായ വനപ്രദേശത്ത് വസിക്കുന്ന ബ്രഹ്മരാക്ഷസനായി ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 36
रत्नहारी हीनजातिर्गन्धान् छुछुन्दरी शुभान् पत्रं शाकं शिखी हृत्वा मुखरो धान्यहारकः
രത്നം മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ഹീനജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു; സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മോഷ്ടിക്കുന്നവനെ ‘ഛുഛുന്ദരീ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ശുഭാർപ്പണമായ ഇലയും ശാകവും മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ‘ശിഖീ’; ധാന്യം മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ‘മുഖര’ മോഷ്ടാവെന്നു പറയുന്നു.
Verse 37
अजः पशुंपयः काको यानमुष्ट्रः फलं कपिः मधु दंशः फलं गृध्रो गृहकाक उपस्करं
‘അജ’ എന്നു പറയുന്നത് ആടാണ്; ‘പശുംപയഃ’ മൃഗപാൽ; ‘കാക’ കാക്ക; ‘യാന-ഉഷ്ട്ര’ യാത്രാവാഹനമായ ഒട്ടകം; ‘കപി’ കുരങ്ങും ഫലവും; ‘ദംശ’ തേൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭ്രമരം; ‘ഗൃധ്ര’ കഴുകനും ഫലവും; ‘ഗൃഹകാക’ വീട്ടുകാക്ക; ‘ഉപസ്കര’ ഗൃഹോപകരണങ്ങൾ.
Verse 38
शिवत्री वस्त्रं सारसञ्च झल्ली लवणहारकः उक्त आध्यात्मिकस्तापः शस्त्राद्यैर् आधिभौतिकः
‘ശിവത്രീ’, വസ്ത്രം, ‘സാരസ’, ‘ഝല്ലീ’, ‘ലവണഹാരക’—ഇവയെ ആധ്യാത്മിക താപത്തിനുള്ള (ഉപായം/ലക്ഷണം) എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ശസ്ത്രാദികളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന താപം ‘ആധിഭൗതിക’മെന്നു പറയുന്നു.
Verse 39
ग्रहाग्निदेवपीडाद्यैर् आधिकैविक ईरितः यानं वस्त+इति ख त्रिथा तापं हि संसारं ज्ञानयोगाद्विनाशयेत् कृच्छ्रैर् व्रतैश् च दानाद्यैर् विष्णुपूजादिभिर्नरः
ഗ്രഹം, അഗ്നി, ദേവപീഡ തുടങ്ങിയവ മൂലമുള്ള ദുഃഖങ്ങളെ ‘ആധിദൈവിക’മെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ സംസാരത്തിലെ ത്രിവിധ താപം ജ്ഞാനയോഗംകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കണം; കൂടാതെ കൃച്ഛ്ര-വ്രതം പോലുള്ള കഠിനവ്രതങ്ങൾ, ദാനാദി കർമ്മങ്ങൾ, വിഷ്ണുപൂജ മുതലായ ഭക്തിവിധികൾ എന്നിവയാലും അതിനെ ശമിപ്പിക്കണം.
Frequently Asked Questions
It is the subtle carrier-body assumed at death, through which the jīva is led by Yama’s messengers after the gross elements resolve; it functions as the vehicle for post-mortem transit and experience.
Meritorious persons commonly depart through the upward apertures; inauspicious actors depart through the lower apertures; the yogin departs by will through the crown (brahma-randhra), indicating mastery over prāṇa and consciousness.
Citragupta operates as Yama’s recorder and administrator of karmic account, guiding the soul’s adjudication that leads either to naraka experiences or to auspicious destinations.
It links metaphysical doctrine to a technical account of prāṇa dynamics, subtle embodiment, and karmic causality, concluding with prescriptive sādhanā—jñāna-yoga, vrata, dāna, and devotion—as methods to dissolve saṃsāric suffering.