
Utpāta-śānti (Pacification of Portents)
മുൻ അധർവവിധാന ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് മാറി, ഈ അധ്യായം ‘ഉത്പാത-ശാന്തി’—രാജത്വം, സമൂഹം, വ്യക്തി-ക്ഷേമം എന്നിവയെ ബാധിക്കുന്ന അശുഭ വ്യതിയാനങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കുന്ന കർമ്മവിധികൾ—എന്നതിനെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ വൈദിക സ്തോത്രപാരായണത്തിലൂടെ സമൃദ്ധിയും സ്ഥിരതയും വർധിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു: പ്രതിവേദസഹിതം ശ്രീസൂക്തം ലക്ഷ്മീ-വിവർധനമായി അവതരിപ്പിച്ച്, യജുർവേദീയവും സാമവേദീയവും ആയ ശ്രീ-ആഹ്വാനങ്ങൾ ചേർക്കുന്നു. ജപം, ഹോമം, സ്നാനം, ദാനം, വിഷ്ണു-അർപ്പണം/ആഹുതി എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; പുരുഷസൂക്തം സർവദായകവും പാവനവും മഹാപാപ-ശോധകവുമെന്നായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ശാന്തികളുടെ വർഗ്ഗീകരണവും അമൃതാ, അഭയാ, സൗമ്യാ എന്ന മൂന്ന് ശാന്തികളും, ദേവതാസംബന്ധമായ മണി-തായിത്തുകളും അവയുടെ മന്ത്രാഭിമന്ത്രണവിധിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് ഉത്പാതങ്ങളെ ദിവ്യ, ആകാശീയ, ഭൗമ വിഭാഗങ്ങളായി—ഉൽക്ക, പരിഭേഷം, അസാധാരണ മഴ, ഭൂകമ്പം, പ്രതിമാ-വികാരം, അഗ്നി-അനിഷ്ടം, വൃക്ഷ-ശകുനം, ജലദൂഷണം, അസാധാരണ ജനനം, മൃഗ-വിപര്യാസം, ഗ്രഹണം മുതലായവ—വിവരിച്ച്, പരിഹാരമായി പ്രജാപതി/അഗ്നി/ശിവ/പർജന്യ-വരുണ പൂജകൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അവസാനം ബ്രാഹ്മണ-ദേവപൂജ, ജപം, ഹോമം എന്നിവയാണ് മുഖ്യ ശാന്തികരങ്ങൾ എന്ന് നിഗമനം ചെയ്യുന്നു.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे अथर्वविधानं नामैकषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः क्रुद्धं भूपं प्रसादयेदिति घ , ज , झ च अथ द्विषष्ठ्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः उत्पातशान्तिः पुष्कर उवाच श्रीसूक्तं प्रतिवेदञ्च ज्ञेयं लक्ष्मीविवर्धनं हिरण्यवर्णा हरिणीमृचः पञ्चदश श्रियः
ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘അഥർവ്വവിധാനം’ എന്ന 261-ാം അധ്യായം (കൂടാതെ ‘ക്രുദ്ധനായ രാജാവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കണം’ എന്ന് ഘ, ജ, ഝ ചിഹ്നിത ഖണ്ഡങ്ങൾ) ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇനി 262-ാം അധ്യായമായ ‘ഉത്പാതശാന്തി’ ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—ശ്രീസൂക്തവും പ്രതിവേദവും ലക്ഷ്മീവർധകമെന്നു അറിയണം; ‘ഹിരണ്യവർണാ’ മുതലായ പതിനഞ്ച് ഋക്കുകൾ ശ്രീസൂക്തമാണ്।
Verse 2
रथेष्वक्षेषु वाजेति चतस्रो यजुषि श्रियः स्रावन्तीयं तथा साम श्रीसूक्तं सामवेदके
യജുര്വേദത്തില് ‘രഥേഷു’, ‘അക്ഷേഷു’, ‘വാജേതി’ മുതലായ യജുഷ്-പ്രയോഗങ്ങളില് ശ്രീയെ സംബന്ധിച്ച നാല് ആഹ്വാനങ്ങള് ഉണ്ട്. അതുപോലെ സാമവേദ ശാഖയില് ‘സ്രാവന്തീയ’ എന്ന സാമനും ശ്രീസൂക്തവും ലഭ്യമാണ്।
Verse 3
श्रियं धातर्मयि धेहि प्राक्तमाथर्वणे तथा श्रीसूक्तं यो जपेद्भक्त्या हुत्वा श्रीस्तस्य वै भवेत्
‘ധാത്രേ, എന്നിൽ ശ്രീയെ സ്ഥാപിക്കേണമേ’—ഇത് പ്രാചീന അഥർവ്വണ പരമ്പരയിലും പറയുന്നു. ഭക്തിയോടെ ശ്രീസൂക്തം ജപിച്ച് ഹോമം ചെയ്യുന്നവന് നിശ്ചയമായും ശ്രീ ലഭിക്കുന്നു।
Verse 4
पद्मानि चाथ विल्वानि हुत्वाज्यं वा तिलान् श्रियः एकन्तु पौरुषं सूक्तं प्रतिवेदन्तु सर्वदं
ശ്രീപ്രാപ്തിക്കായി താമരകളും ബിൽവഇലകളും അർപ്പിച്ച്—അല്ലെങ്കിൽ നെയ്യോ എള്ളോ ഹോമത്തിൽ ആഹുതിയായി നൽകി—വിശേഷമായി പൗരുഷസൂക്തം ജപിക്കണം; പ്രതിവേദം എല്ലായ്പ്പോഴും സർവ്വഫലദായകമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 5
सूक्तेन द्दद्यान्निष्पापो ह्य् एकैकया जलाञ्जलिं स्नात एकैकया पुष्पं विष्णोर्दत्वाघहा भवेत्
സൂക്തത്തോടുകൂടി അർപ്പണം/ദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ നിഷ്പാപനാകും. സ്നാനം ചെയ്ത് ഒരുകൈകൊണ്ട് ഒന്നൊന്നായി ജലാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുകയും, വിഷ്ണുവിന് ഒന്നൊന്നായി പുഷ്പം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ പാപനാശകനാകും.
Verse 6
स्नात एकैकया दत्वा फलं स्यात् सर्वकामभाक् महापापोपपान्तो भवेज्जप्त्वा तु पौरुषं
സ്നാനത്തിന് ശേഷം ഓരോ തവണയും ഒരു (നാണയം/വസ്തു) വീതം ദാനം ചെയ്താൽ അതിന്റെ ഫലം ലഭിച്ച് സർവകാമസിദ്ധനാകും. ‘പൗരുഷ’ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ശുദ്ധനാകും.
Verse 7
कृच्छ्रैर् विशुद्धो जप्त्वा च हुत्वा स्नात्वाथ सर्वभाक् अष्टादशभ्यः शान्तिभ्यस्तिस्रो ऽन्याः शान्तयो वराः
കൃച്ഛ്ര വ്രതങ്ങളാൽ ശുദ്ധനായി, തുടർന്ന് ജപം ചെയ്ത്, ഹോമം നടത്തി, സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ എല്ലാ (കർമ്മ/ഫലം)കളുടെയും അർഹനാകും. പതിനെട്ട് ശാന്തികർമങ്ങൾക്കപ്പുറം മൂന്ന് ശ്രേഷ്ഠ ശാന്തികളും ഉണ്ട്.
Verse 8
अमृता चाभयवा सौम्या सर्वोत्पातविमर्दनाः अमृता सर्वदवत्या अभया ब्रह्मदैवता
‘അമൃതാ’, ‘അഭയാ’, ‘സൗമ്യാ’—ഇവ എല്ലാത്തരം ഉത്പാത/അപശകുനങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്. അമൃതാ എപ്പോഴും രക്ഷക; അഭയയുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവത ബ്രഹ്മാ.
Verse 9
सौम्या च सर्वदैवत्या एका स्यात्सर्वकामदा ह्य् एकैकश इति क , घ , छ , ञ च अभयाया मणिः कार्यो वरुणस्य भृगूत्तम
‘സൗമ്യാ’ സർവദേവതകളോടും ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്; അത് ഒന്നായിരുന്നാലും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നതായി പറയുന്നു. ‘ഒന്നൊന്നായി’—ഇത് ക, ഘ, ഛ, ഞ എന്നീ വർണങ്ങളാൽ നിർദ്ദേശിതം. ഭൃഗൂത്തമാ, വരുണനുവേണ്ടി ‘അഭയാ’യുടെ രക്ഷാമണി നിർമ്മിക്കണം.
Verse 10
शतकाण्डो ऽमृतायाश् च सौम्यायाः शङ्कजो मणिः तद्दैवत्यास् तथा मन्त्राः सिद्धौ स्यान्मणिबन्धनं
അമൃതാ ദേവിക്കു ശതകാണ്ഡമണി; സൗമ്യയ്ക്കു ശംഖത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച (ശംഖജ) മണി. അതത് ദേവതകളുടെ മന്ത്രങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം സിദ്ധമായാൽ മണിബന്ധനം (ധാരണ-സംസ്കാരം) ഫലപ്രദമാകും.
Verse 11
दिव्यान्तरीक्षभौमादिसमुत्पातार्दना इमाः दिव्यान्तरीक्षभौमन्तु अद्भुतं त्रिविधं शृणु
ഇവ ദിവ്യ, അന്തരീക്ഷ, ഭൗമ മേഖലകളിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ദുരന്തകാരക അപശകുനങ്ങളാണ്. ഇനി ദിവ്യ–അന്തരീക്ഷ–ഭൗമ ഭേദപ്രകാരം ‘അദ്ഭുത’ (ലക്ഷണം) ത്രിവിധമായി കേൾക്കുക.
Verse 12
ग्रहर्क्षवैकृतं दिव्यमान्तरीक्षन्निबोध मे उल्कापातश् च दिग्दाहः परिवेशस्तथैव च
ഗ്രഹ-നക്ഷത്ര വികാരങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ദിവ്യവും അന്തരീക്ഷവുമായ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്നു ഗ്രഹിക്കൂ—ഉൽക്കാപാതം, ദിക്കുകളുടെ ദാഹം/ചുവപ്പിക്കൽ, കൂടാതെ പരിവേഷം (വലയം/ഹാലോ) പ്രത്യക്ഷപ്പെടൽ.
Verse 13
गन्धर्वनगरञ्चैव वृष्टिश् च विकृता च या चरस्थिरभवं भूमौ भूकम्पमपि भूमिजं
ഗന്ധർവനഗരത്തിന്റെ ദർശനം (മൃഗതൃഷ്ണപോലുള്ള നഗരാഭാസം) കൂടാതെ വികൃത/അസാധാരണ മഴ; ഭൂമിയിൽ ചര-സ്ഥിര ഇരുവർക്കും ബാധകമായ ഭൂകമ്പവും—ഇതെല്ലാം ഭൂമിജ ഉപദ്രവങ്ങളാണ്.
Verse 14
सप्ताहाभ्यनतरे वृष्टावद्भुतं भयकृद्भवेत् शान्तिं विना त्रिभिर्वषैर् अद्भुतं भयकृद्भवेत्
ഒരു ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ അസാധാരണ/അകാല മഴ എന്ന അദ്ഭുതം സംഭവിച്ചാൽ അത് ഭയകാരകമാകും. ശാന്തികർമ്മം നടത്താതിരുന്നാൽ മൂന്നു വർഷത്തിനുള്ളിൽ അതേ അദ്ഭുതം ഭയകരമായ ഫലം നൽകും.
Verse 15
देवतार्चाः प्रनृत्यन्ति वेपन्ते प्रज्वलन्ति च आरठन्ति च रोदन्ति प्रस्विद्यन्ते हसन्ति च
ആരാധനയിലെ ദേവപ്രതിമകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു, വിറയ്ക്കുന്നു, ജ്വലിക്കുന്നു; അവ കൂകുന്നു, കരയുന്നു, വിയർക്കുന്നു, ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 16
अर्चाविकारोपशमो ऽभ्यर्च्य हुत्वा प्रजापतेः अनग्निर्दीप्यते यत्र राष्ट्रे च भृशनिस्वनं
പ്രജാപതിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് ഹോമം അർപ്പിച്ചാൽ അർച്ചാവികാരങ്ങളായ ഉപദ്രവങ്ങൾ ശമിക്കുന്നു; കൂടാതെ ആ രാജ്യത്ത് അഗ്നിയില്ലാതെയും ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുകയും ഭയങ്കര ഗർജ്ജനധ്വനി കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്—കർമ്മസിദ്ധിയുടെ ശക്തമായ ലക്ഷണങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 17
न दीप्यते चेन्धनवांस्तद्राष्ट्रं पाड्यते नृपैः अग्निवैकृत्यशमनमग्निमन्त्रैश् च भार्गव
ഇന്ധനം ഉണ്ടായിട്ടും അഗ്നി ജ്വലിക്കാതിരുന്നാൽ ആ രാജ്യം രാജാക്കന്മാരാൽ പീഡിതമാകും. ഹേ ഭാർഗവാ! അഗ്നിയിലെ ഇത്തരത്തിലുള്ള വൈകൃത്യങ്ങൾ അഗ്നിമന്ത്രങ്ങളാൽ ശമിപ്പിക്കണം।
Verse 18
अकाले फलिता वृक्षाः क्षीरं रक्तं स्रवन्ति च वृक्षोत्पातप्रशमनं शिवं पूज्य च कारयेत्
വൃക്ഷങ്ങൾ കാലമല്ലാതെ ഫലിക്കുകയും അവയിൽ നിന്ന് പാൽ അല്ലെങ്കിൽ രക്തം ഒഴുകുകയും ചെയ്താൽ, അത്തരം വൃക്ഷോത്പാതം ശമിപ്പാൻ ശിവപൂജ നടത്തിക്കൊള്ളണം।
Verse 19
अतिवृष्टिरनावृष्टिर्दुर्भिक्षायोभयं मतं सिद्ध्या इति घ , ञ च देवताश्चेति ख , छ च आवटन्तीति ख , घ , छ , ञ च अनृतौ त्रिदिनारब्धवृष्टिर्ज्ञेया भयाय हि
അതിവൃഷ്ടിയും അനാവൃഷ്ടിയും—ഇരണ്ടും ദുര്ഭിക്ഷത്തിന് കാരണമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ ഋതുവിരുദ്ധമായി മൂന്നു ദിവസം തുടർച്ചയായി ആരംഭിച്ച് പെയ്യുന്ന മഴയും ഭയസൂചനയായിട്ടു തന്നെ അറിയണം।
Verse 20
वृष्टिवैकृत्यनाशः स्यात्पर्जण्येन्द्वर्कपूजनात् नगरादपसर्पन्ते समीपमुपयान्ति च
പർജന്യൻ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ എന്നിവരുടെ പൂജയാൽ മഴയിലെ വൈകൃതം നശിക്കുന്നു; അപ്പോൾ (ദോഷശക്തികൾ) നഗരത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, അനുകൂലമായി സമീപത്തേക്ക് വരുന്നു।
Verse 21
नद्यो ह्रदप्रश्रवणा विरसाश् च भवन्ति च शलिलाशयवैकृत्ये जप्तव्यो वारुणो मनुः
നദികളും തടാകങ്ങളും ഉറവകളും രസഹീനമായി മാറുന്നു; ജലാശയങ്ങളിൽ വൈകൃതം സംഭവിക്കുമ്പോൾ വരുണമന്ത്രം ജപിക്കണം।
Verse 22
अकालप्रसवा नार्यः कालतो वाप्रजास् तथा विकृतप्रसवाश् चैव युग्मप्रसवनादिकं
സ്ത്രീകൾക്ക് അകാല പ്രസവം സംഭവിക്കാം; സമയത്ത് സന്താനജനനവും ഉണ്ടാകും; കൂടാതെ വൈകൃത പ്രസവങ്ങൾ—ഇരട്ട പ്രസവം മുതലായവ—ഉണ്ടാകുന്നു।
Verse 23
स्त्रीणां प्रसववैकृत्ये स्त्रीविप्रादिं प्रपूजयेत् वडवा हस्तिनी गौर्वा यदि युग्मं प्रसूयते
സ്ത്രീയുടെ പ്രസവത്തിൽ വൈകൃതം ഉണ്ടെങ്കിൽ സ്ത്രീബ്രാഹ്മണിയെയും മറ്റുള്ളവരെയും വിധിപൂർവം പൂജിച്ച് സത്കരിക്കണം; അതുപോലെ കുതിരിമാതാവ്, ആനിമാതാവ്, അല്ലെങ്കിൽ പശു ഇരട്ടയെ പ്രസവിച്ചാലും അതേ ശാന്തി-സത്കാരം ചെയ്യണം।
Verse 24
विजात्यं विकृतं वापि षड्भिर्मासैर् म्रियेत वै विकृतं वा प्रसूयन्ते परचक्रभयं भवेत्
സന്താനം വിജാതീയമോ വൈകൃതമോ ആണെങ്കിൽ അത് തീർച്ചയായും ആറുമാസത്തിനകം മരിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ വൈകൃത സന്താനങ്ങൾ ജനിച്ചാൽ ശത്രുസൈന്യഭയം ഉദ്ഭവിക്കും।
Verse 25
होमः प्रसूतिवैकृत्ये जपो विप्रादिपूजनं यानि यानान्ययुक्तानि युक्तानि न वहन्ति च
പ്രസവത്തിൽ വികൃതിയോ സങ്കീർണ്ണതയോ ഉണ്ടായാൽ ഹോമം നടത്തുകയും ജപം ചെയ്യുകയും ബ്രാഹ്മണാദി പൂജ്യരെ പൂജിക്കുകയും വേണം. ശരിയായി ഘടിപ്പിക്കാത്ത വാഹനങ്ങൾ പിന്നീടു ഘടിപ്പിച്ചാലും ഭാരം വഹിക്കില്ല.
Verse 26
आकाशे तूर्यनादाश् च महद्भयमुपस्थितं प्रविशन्ति यदा ग्राममारण्या मृगपक्षिणः
ആകാശത്തിൽ തൂര്യ (മുരശ്-തുരുത്തി) പോലെയുള്ള നാദങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും, കാട്ടിലെ മൃഗപക്ഷികൾ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് കടക്കുകയും ചെയ്താൽ, മഹാഭയം ഉദിച്ചും സമീപിച്ചും വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയണം.
Verse 27
अरण्यं यान्ति वा ग्राम्याः जलं यान्ति स्थलोद्भवाः स्थलं वा जलजा यान्ति राजद्वारादिके शिवाः
ഗ്രാമ്യജീവികൾ കാട്ടിലേക്കു പോകുക, കരയിൽ ജനിച്ചവ വെള്ളത്തിലേക്കു പോകുക, വെള്ളത്തിൽ ജനിച്ചവ കരയിലേക്കു വരിക—ഇവ രാജദ്വാരാദി പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ കണ്ടാൽ അവ ശുഭനിമിത്തങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നു.
Verse 28
प्रदोषे कुक्कुटो वासे शिवा चार्कोदये भवेत् गृहङ्कपोतः प्रविशेत् क्रव्याहा मूर्ध्नि लीयते
പ്രദോഷസമയത്ത് വീട്ടിനുള്ളിൽ കോഴി കൂകുകയോ, സൂര്യോദയത്തിൽ കുറുക്കൻ അലറുകയോ ചെയ്താൽ അത് അശുഭം. പ്രാവ് വീട്ടിൽ കയറുകയോ, മാംസഭോജി പക്ഷി തലയിൽ ഇരിക്കുകയോ ചെയ്താലും അശുഭനിമിത്തമാണ്.
Verse 29
मधुरां मक्षिकां कुर्यात् काको मैथुनगो दृशि प्रासादतोरणोद्यानद्वारप्राकारवेश्मनां
മധുരമായി തേൻചീറ്റി (തേനീച്ച) കാണപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അത് ശുഭമായി കരുതണം; എന്നാൽ കാക്കയെ മൈഥുനാവസ്ഥയിൽ കാണുകയാണെങ്കിൽ, അത് പ്രാസാദം, തോരണം, ഉദ്യാനം, ദ്വാരം, പ്രാകാരം, ഗൃഹം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച നിമിത്തം (ശകുനം) സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 30
अनिमित्तन्तु पतनं दृढानां राजमृत्यवे रजसा वाथ धूमेन दिशो यत्र समाकुलाः
പ്രത്യക്ഷകാരണമില്ലാതെ സ്ഥിരന്മാരും പതിക്കുകയും, ധൂളിയോ പുകയോ നിറഞ്ഞ് ദിക്കുകൾ കലങ്ങുകയും ചെയ്താൽ—അത് രാജമരണത്തിന്റെ അപശകുനമായി അറിയണം।
Verse 31
केतूदयोपरागौ च छिद्रता शशिसूर्ययोः ग्रहर्क्षविकृतिर्यत्र तत्रापि भयमादिशेत्
ധൂമകേതുവിന്റെ ഉദയം, ഗ്രഹണം, ചന്ദ്ര–സൂര്യന്മാരിൽ ഛിദ്രതപോലുള്ള ദോഷം, ഗ്രഹ–നക്ഷത്രവികൃതികൾ എന്നിവ എവിടെ സംഭവിക്കുമോ—അവിടെയും ഭയവും അപകടവും പ്രവചിക്കണം।
Verse 32
अग्निर्यत्र म दीप्येत स्रवन्ते चोदकम्भकाः मृतिर्भयं शून्यतादिरुत्पातानां फलम्भवेत्
എവിടെ അഗ്നി ജ്വലിക്കാതെയും ജലകുംഭങ്ങൾ ചോർന്നുതുടങ്ങുകയും ചെയ്യുമോ—അത്തരം ഉത്പാതങ്ങളുടെ ഫലം മരണം, ഭയം, ശൂന്യത (പാഴ്വസ്ഥ) മുതലായവയാണ്।
Verse 33
द्विजदेवादिपूजाभ्यः शान्तिर्जप्यैस्तु होमतः
ദ്വിജന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും മുതലായവരെ പൂജിക്കുന്നതിലൂടെ ശാന്തി ലഭിക്കുന്നു; ജപവും ഹോമവും കൊണ്ടും ശാന്തി സിദ്ധിക്കുന്നു।
It identifies the Śrīsūkta (with prativeda) as Lakṣmī-increasing, notes fifteen ṛks beginning with “hiraṇyavarṇā,” mentions four Yajurvedic Śrī-invocations (ratheṣu/akṣeṣu/vājeti set), and refers to Sāmavedic materials including the Srāvantīya Sāman and the Śrīsūkta in that recension.
The chapter repeatedly centers japa (recitation), homa (oblations), snāna (ritual bathing), dāna (repeated small gifts), and devatā-pūjā (deity worship), with targeted rites to Prajāpati (icon disturbances), Agni (fire anomalies), Śiva (tree-omens), Parjanya–Candra–Sūrya (rain disorders), and Varuṇa (water corruption).
Portents are grouped into divya (celestial), āntarikṣa (atmospheric), and bhauma (terrestrial). This taxonomy guides remedy selection: specific deities and mantras correspond to the domain and symptom (e.g., graha/ṛkṣa disturbances, abnormal rains, earthquakes), making śānti a structured, diagnostic ritual science.
It is presented as especially effective and universally bestowing (sarvada/sarvakāmada): recitation alongside offerings and disciplined acts (bathing, charity) is said to cleanse even great sins and confer broad attainments, functioning as a high-utility mantra within śānti practice.