Adhyaya 81

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये दमनकारोहणविधिर्नाम अशीतितमो ऽध्यायः अथैकाशीतितमो ऽध्यायः समयदीक्षाविधानं ईश्वर उवाच वाक्ष्यामि भोगमोक्षार्थं दीक्षां पापक्षयङ्करीं मलमायादिपाशानां विश्लेषः क्रियते यया

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ ആഗ്നേയത്തിൽ “ദമനകാരോഹണവിധി” എന്ന എൺപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി എൺപത്തൊന്നാം അധ്യായം—“സമയദീക്ഷാവിധാനം” ആരംഭിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഭോഗവും മോക്ഷവും ലക്ഷ്യമാക്കി, പാപക്ഷയം വരുത്തുന്ന ദീക്ഷയെ ഞാൻ വിവരിക്കും; അതിനാൽ മല, മായ തുടങ്ങിയ പാശബന്ധങ്ങൾ ശിഥിലമായി വേർപെട്ട് ഛേദിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 2

ज्ञानञ्च जन्यते शिष्ये सा दीक्षा भुक्तिमुक्तिदा विज्ञातकलनामैको द्वितीयः प्रलयाकलः

ശിഷ്യനിൽ ജ്ഞാനം ജനിപ്പിക്കുന്ന ദീക്ഷ തന്നെയാണ് ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്നത്. ‘കലാ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അവസ്ഥകളിൽ രണ്ടാമത്തേത് പ്രലയാകലമാണ്.

Verse 3

तृतीयः सकलः शास्त्रे ऽनुग्राह्यस्त्रिविधो मतः तत्राद्यो मलमात्रेण मुक्तो ऽन्यो मलकर्मभिः

ശാസ്ത്രത്തിൽ മൂന്നാമത്തെ വിഭാഗം ‘സകല’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് അനുഗ്രഹത്തിന് യോഗ്യവും ത്രിവിധവുമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് വെറും (ശേഷ) മലമാത്രം കൊണ്ടു മോചിതമാകുന്നു; മറ്റൊന്ന് മലവും കര്‍മ്മവും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നതിലൂടെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 4

कलादिभूमिपर्यन्तं स्तवैस्तु सकलो यतः निराधाराथ साधारा दीक्षापि द्विविधा मता

കലാദികളിൽ നിന്ന് ഭൂമിതലം വരെ സ്തവങ്ങളാൽ ഉപാസകൻ സർവ്വവിധത്തിലും ‘സകല’ (പൂർണ്ണ)നാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, ദീക്ഷ രണ്ടുവിധമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു—നിരാധാരാ, സാധാരാ।

Verse 5

निराधारा द्वयोस्तेषां साधारा सकलस्य तु आधारनिरपेक्षेण क्रियते शम्भुचर्यया

അവയിൽ രണ്ടിനായി നിരാധാരാ (ആധാരരഹിത) ദീക്ഷയും, ‘സകല’ത്തിനായി സാധാരാ (ആധാരസഹിത) ദീക്ഷയും ഉണ്ട്. എങ്കിലും ശംഭുചര്യയാൽ അത് ആധാരനിരപേക്ഷമായി തന്നെ നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 6

तीव्रशक्तिनिपातेन निराधारेति सा स्मृता आचार्यमूर्तिमास्थाय मायातीव्रादिभेदया

തീവ്രശക്തിനിപാതം (അവതരണം) മൂലം അവൾ ‘നിരാധാരാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ആചാര്യരൂപം ആശ്രയിച്ച് ‘മായാ’, ‘തീവ്ര’ മുതലായ ഭേദങ്ങളനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു।

Verse 7

शक्त्या यां कुरुते शम्भुः सा साधिकरणोच्यते प्रलयानल इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रलयात्मक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः इयं चतुर्विधा प्रोक्ता सवीजा वीजवर्जिता

ശക്തിയാൽ ശംഭു നിർവഹിക്കുന്ന (ക്രിയ/ക്രമം) ‘സാധികരണാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ചിഹ്നിത ഗ്രന്ഥപാഠത്തിൽ ‘പ്രലയാനല’ എന്നും, മറ്റൊരു ചിഹ്നിത പാഠത്തിൽ ‘പ്രലയാത്മക’ എന്നും കാണുന്നു. ഇത് ചതുര്വിധമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു—സവീജാ, വീജവർജിതാ (മുതലായ ഭേദങ്ങളോടെ)।

Verse 8

साधिकारानधिकारा यथा तदभिधीयते समयाचारसंयुक्ता सवीजा जायते नृणां

ശാസ്ത്രത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യർക്കു തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ നിലപ്രകാരം അധികാരമോ അനധികാരമോ ഉണ്ടാകുന്നു. യഥോചിതമായ സമയാചാരവുമായി ചേർന്ന കർമ്മം ‘സബീജ’മായി ഫലപ്രദമാകുന്നു.

Verse 9

निर्वीजा त्वसमर्थानां समयाचारवर्जिता नित्ये नैमित्तिके काम्ये यतः स्यादधिकारिता

എന്നാൽ അസമർത്ഥർക്കുള്ള കർമ്മം ‘നിർബീജ’മാണെന്ന് പറയുന്നു; അതു സമയാചാരവിരഹിതവുമാണ്. അതിനാൽ നിത്യ, നൈമിത്തിക, കാമ്യ കർമ്മങ്ങളിലുമെല്ലാം (ഒരു പരിധിവരെ) അധികാരിത്വം ബാധകമാകുന്നു.

Verse 10

साधिकारा भवेद्दीक्षा साधकाचार्ययोरतः निर्वीजा दीक्षितानान्तु यदास मम पुत्रयोः

അതുകൊണ്ട് ദീക്ഷ എന്നത് സാധകനും ആചാര്യനും—ഇരുവർക്കും യഥോചിത അധികാരം നൽകുന്നതാണ്. എന്നാൽ ദീക്ഷിതർ ‘നിർബീജ’രായാൽ ആ ദീക്ഷ ഫലഹീനമാകും—എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ സംഭവത്തിൽപോലെ.

Verse 11

नित्यमात्राधिकारत्वद्दीक्षा निरधिकारिका द्विविधेयं द्विरूपा हि प्रत्येकमुपजायते

ഇത് നിത്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ അധികാരം നൽകുകയുള്ളൂ; അതിനാൽ ഈ ദീക്ഷയെ ‘നിരധികാരിക’ എന്നു പറയുന്നു. ഇത് ദ്വിവിധമാണ്; അതിലെ ഓരോന്നും വീണ്ടും ദ്വിരൂപമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 12

एका क्रियावती तत्र कुण्डमण्डलपूर्विका मनोव्यापारमात्रेण या सा ज्ञानवती मता

അവയിൽ ഒന്ന് ‘ക്രിയാവതി’; കുണ്ഡവും മണ്ഡലവും മുൻകൂട്ടി ഒരുക്കി ചെയ്യുന്ന രീതിയാണത്. എന്നാൽ മനോവ്യാപാരമാത്രം കൊണ്ടു ചെയ്യുന്നതിനെ ‘ജ്ഞാനവതി’ എന്നു കരുതുന്നു.

Verse 13

इत्थं लब्धाधिकारेण दीक्षाअचार्येण साध्यते स्कन्ददीक्षां गुरुः कुर्यात् कृत्वा नित्यक्रियां ततः

ഇങ്ങനെ ദീക്ഷാചാര്യൻ വിധിപൂർവ്വം അധികാരം ലഭിച്ചാൽ കർമ്മം നിർവഹിക്കണം. തുടർന്ന് നിത്യകർമ്മം ചെയ്ത് ഗുരു സ്കന്ദ-ദീക്ഷ നൽകണം.

Verse 14

प्रणवार्ग्यकराम्भोजकृतद्वाराधिपार्चणः विघ्नानुत्सार्य देहल्यां न्यस्यास्त्रं स्वासने स्थितः

പ്രണവവും അർഘ്യവും കൊണ്ടു ശുദ്ധീകരിച്ച കൈകളാൽ ദ്വാരാധിപനെ പൂജിക്കണം. വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കി, ദേഹല്യയിൽ ‘അസ്ത്ര’ ന്യാസം ചെയ്ത് സ്വന്തം ആസനത്തിൽ ഇരിക്കണം.

Verse 15

कुर्वीत भूतसंशुद्धिं मन्त्रयोगं यथोदितं तिलतण्डुलसिद्धार्थकुशदूर्वाक्षतोदकं

യഥോചിതമായി ഭൂതശുദ്ധി ചെയ്ത് മന്ത്രയോഗം പ്രയോഗിക്കണം; എള്ള്, അരി, കടുക്, കുശ, ദൂർവ, അക്ഷതം, ജലം എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.

Verse 16

सयवक्षीरनीरञ्च विशेषार्घ्यमिदन्ततः तदम्बुना द्रव्यशुद्धिं तिलकं स्वासनात्मनोः

തുടർന്ന് പ്രത്യേക അർഘ്യം—യവം, ക്ഷീരം, ജലം ചേർന്നത്. ആ ജലത്താൽ ദ്രവ്യശുദ്ധി ചെയ്ത് സ്വന്തം ആസനത്തിലും സ്വയംതന്നിലും തിലകം ഇടണം.

Verse 17

पूजनं मन्त्रशिद्धिञ्च पञ्चगव्यञ्च पूर्ववत् लाजचन्दनसिद्धार्थभस्मदूर्वाक्षतं कुशान्

മുമ്പുപോലെ പൂജയും മന്ത്രസിദ്ധിയും നടത്തി പഞ്ചഗവ്യം ഒരുക്കണം; കൂടാതെ ലാജ, ചന്ദനം, കടുക്, ഭസ്മം, ദൂർവ, അക്ഷതം, കുശ എന്നിവയും തയ്യാറാക്കി വയ്ക്കണം.

Verse 18

विकिरान् शुद्धलाजांस्तान् सधूपानस्त्रमन्त्रितान् कृतनित्यक्रियाद्वय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भस्मदूर्वाक्षतानिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शस्त्राम्बुप्रोक्षितानेतान् कवचेनावगुण्ठितान्

ശുദ്ധ ലാജങ്ങളെ ധൂപത്തോടുകൂടെ വിതറി, അസ്ത്ര-മന്ത്രം ചൊല്ലി അഭിമന്ത്രിതമാക്കണം. നിത്യകർമ്മങ്ങളുടെ ഇരട്ട ക്രിയകൾ ചെയ്തു, അസ്ത്ര-മന്ത്രം പവിത്രമാക്കിയ ജലത്തിൽ പ്രോക്ഷണം ചെയ്ത്, പിന്നെ കവച-മന്ത്രംകൊണ്ട് സംരക്ഷണാവരണം ചെയ്യണം.

Verse 19

नानाग्रहणाकारान् विघ्नौघविनिवारकान् दर्भाणान्तालमानेन कृत्वा षट्त्रिंशता दलैः

വിഘ്നങ്ങളുടെ പ്രളയം നീക്കാൻ പിടിക്കാവുന്നവിധം വിവിധ രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കണം; താള-മാനം നീളമുള്ള ദർഭാഗ്രങ്ങൾ എടുത്ത്, മുപ്പത്താറ് ദളങ്ങളാൽ അവ നിർമ്മിക്കണം.

Verse 20

सप्तजप्तं शिवास्त्रेण वेणीं बोधासिमुत्तमं शिवमात्मनि विन्यस्य सृष्ट्याधारमभीप्सितं

ശിവാസ്ത്രം ഏഴുതവണ ജപിച്ച്, വേണിയും ഉത്തമ ബോധാസി (ബോധ-ഖഡ്ഗം)യും സ്വീകരിക്കണം. ന്യാസംകൊണ്ട് ആത്മനിൽ ശിവനെ സ്ഥാപിച്ച്, അഭീഷ്ടമായ സൃഷ്ട്യാധാരം പ്രാപിക്കണം.

Verse 21

निष्कलं च शिवं न्यस्य शिवो ऽहमिति भावयेत् उष्णीषं शिरसि न्यस्य अलं कुर्यात्स्वदेहकं

നിഷ്കല ശിവനെ ന്യാസം ചെയ്ത് ‘ശിവോഽഹം’ എന്നു ഭാവിക്കണം. ഉഷ്ണീഷം ശിരസ്സിൽ ന്യാസത്തോടെ സ്ഥാപിച്ച്, സ്വന്തം ദേഹത്തെ അലങ്കരിച്ച് പവിത്രമാക്കണം.

Verse 22

गन्धमण्डनकं स्वीये विदध्याद्दक्षिणे करे विधिनात्रार्चयेदीशमित्थं स्याच्छिवमस्तकं

ഗന്ധമണ്ഡനകം (സുഗന്ധ അലങ്കാരം) സ്വന്തം വലതുകൈയിൽ സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം ഈശനെ അർച്ചിക്കണം; ഇങ്ങനെ (പൂജാക്രമത്തിൽ) ശിവമസ്തകം സ്ഥാപിതമാകുന്നു.

Verse 23

विन्यस्य शिवमन्त्रेण भास्वरं निजमस्तके शिवादभिन्नमात्मानं कर्तारं भावयेद्यथा

ശിവമന്ത്രംകൊണ്ട് സ്വന്തം മസ്തകത്തിൽ ന്യാസം സ്ഥാപിച്ച്, സ്വയം ദീപ്തിമാനനും കര്‍ത്താവും ശിവനോട് അഭിന്നമായ ആത്മാവുമെന്നായി അങ്ങനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 24

मण्डले कर्मणां साक्षी कलशे यज्ञरक्षकः होमाधिकरणं वह्नौ शिष्ये पाशविमोचकः

മണ്ഡലത്തിൽ അവൻ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളുടെയും സാക്ഷി; കലശത്തിൽ യജ്ഞത്തിന്റെ രക്ഷകൻ; അഗ്നിയിൽ ഹോമത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനവും അധികാരവും; ശിഷ്യനിൽ പാശബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമോചകനുമാകുന്നു।

Verse 25

स्वात्मन्यनुगृहीतेति षडाधारो य ईश्वरः सो ऽहमेवेति कुर्वीत भावं स्थिरतरं पुनः

‘ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം ആത്മാവിൽ തന്നേ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു’ എന്ന് ധരിച്ച്, ‘ഷഡാധാരങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായ ആ ഈശ്വരൻ ഞാൻ തന്നേ’ എന്ന നിശ്ചയം വീണ്ടും വീണ്ടും കൂടുതൽ ദൃഢമാക്കണം।

Verse 26

ज्ञानखड्गकरः स्थित्वा नैरृत्याभिमुखो नरः सार्घ्याम्बुपञ्चगव्याभ्यां प्रोक्षयेद्यागमण्डपं

ജ്ഞാനഖഡ്ഗം കൈയിൽ പിടിച്ച് നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിലേയ്ക്ക് മുഖം തിരിച്ച് നിന്നുകൊണ്ട്, അർഘ്യജലവും പഞ്ചഗവ്യവും കൊണ്ട് യാഗമണ്ഡപം പ്രോക്ഷണം ചെയ്യണം।

Verse 27

चतुष्पथान्तसंस्कारैः संस्कुर्यादीक्षणादिभिः विक्षिप्य विकरांस्तत्र कुशकूर्चोपसंहरेत्

ചതുഷ്പഥത്തിൽ നടത്തിയ സംസ്കാരങ്ങളുടെ അവസാനം, ഈക്ഷണാദി ക്രിയകളാൽ ശുദ്ധി പൂർത്തിയാക്കണം; അവിടെ വികിരദ്രവ്യങ്ങൾ ചിതറിച്ച്, പിന്നെ കുശകൂർചം കൊണ്ട് അവ ശേഖരിച്ചു ഉപസംഹാരം ചെയ്യണം।

Verse 28

तानीशदिशि वर्धन्यामासनायोपकल्पयेत् नैरृते वास्तुगीर्वाणान् द्वारे लक्ष्मीं प्रपूजयेत्

ആ ദ്രവ്യങ്ങളെ ഈശാന ദിക്കിലെ മംഗളകരമായ ‘വർധനീ’ സ്ഥാനത്ത് ആസനരൂപത്തിൽ ക്രമീകരിക്കണം. നൈഋത്യ ദിക്കിൽ വാസ്തുദേവതകളെ പൂജിക്കുകയും, വാതിലിൽ വിധിപൂർവ്വം ലക്ഷ്മിയെ ആരാധിക്കുകയും വേണം.

Verse 29

आप्ये रत्नैः पूरयन्तीं हृदा मण्डपरूपिणीं अस्त्राम्बु इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शिष्ये पापविमोचक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः साम्बुवस्त्रे सरत्ने च धान्यस्थे पश्चिमानने

ജലപാത്രത്തിൽ ‘ഹൃദാ’ മന്ത്രംകൊണ്ട് രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മണ്ഡലരൂപിണിയായ ശക്തിയെ ധ്യാനിച്ച്/സ്ഥാപിക്കണം. (ചില ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപികളിൽ ഇവിടെ ‘അസ്ത്രാംബു’ എന്ന പാഠം; ശിഷ്യോപദേശത്തിൽ ‘പാപവിമോചക’ എന്ന പാഠം കാണുന്നു.) അത് ജലത്തിൽ നനഞ്ഞ വസ്ത്രത്തിന്മേൽ, രത്നങ്ങളോടുകൂടെ, ധാന്യശയ്യയിൽ സ്ഥാപിച്ച് മുഖം പടിഞ്ഞാറോട്ടാക്കണം.

Verse 30

ऐशे कुम्भे यजेच्छम्भुं शक्तिं कुम्भस्य दक्षिणे पश्चिमस्यान्तु सिंहस्थां वर्धनीं खड्गरूपिणीं

ഇത്തരത്തിലുള്ള കുംഭത്തിൽ ശംഭു (ശിവൻ)നെ പൂജിക്കണം. കുംഭത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ശക്തിയെ ആരാധിക്കണം; പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സിംഹസ്ഥയായ ഖഡ്ഗരൂപിണി വർധനിയെ പൂജിക്കണം.

Verse 31

दिक्षु शक्रादिदिक्पालान्विष्ण्वन्तान् प्रणवासनान् वाहनायुधसंयुक्तान् हृदाभ्यर्च्य स्वनामभिः

എട്ട് ദിക്കുകളിലും ഇന്ദ്രൻ മുതലായ ദിക്പാലന്മാരെ—വിഷ്ണുവിൽ അവസാനിക്കുന്നവരെ—പ്രണവം (ഓം) ആസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതരായി, തത്തത്ത വഹന-ആയുധങ്ങളോടുകൂടെ, ഹൃദയത്തിൽ പൂജിച്ച്, ഓരോരുത്തനെയും സ്വന്തം നാമം ചൊല്ലി ആവാഹനം ചെയ്യണം.

Verse 32

प्रथमन्तां समादाय कुम्भस्याग्राभिगामिनीं अविच्छिन्नपयोधरां भ्रामयित्वा प्रदक्षिणं

ആദ്യ ധാര/അർപ്പണം എടുത്ത്, കുംഭത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്തേക്ക് പോകുന്ന ഇടവിടാത്ത പ്രവാഹത്തെ വലത്തോട്ടു (ഘടികാരദിശയിൽ) ചുറ്റിച്ചുകൊണ്ട് പ്രദക്ഷിണ നടത്തണം.

Verse 33

शिवाज्ञां लोकपालानां श्रावयेन्मूलमुच्चरन् संरक्षत यथायोगं कुम्भं धृत्वाथ तां धारेत्

മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ലോകപാലന്മാർക്ക് ശിവാജ്ഞ അറിയിക്കണം—“യഥോചിതമായി ഈ കർമം സംരക്ഷിക്കുവിൻ” എന്ന്. തുടർന്ന് അഭിഷിക്ത കുംഭം എടുത്ത് വിധിപ്രകാരം അത് ധരിക്കണം.

Verse 34

ततः स्थिरासने कुम्भे साङ्गं सम्पूज्य शङ्करं विन्यस्य शोध्यमध्वानं वर्धन्यामस्त्रमर्चयेत्

അതിനുശേഷം സ്ഥിരാസനത്തിലുള്ള കുംഭത്തിൽ ശങ്കരനെ സാംഗമായി സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ച്, ശോധ്യമായ അധ്വാനത്തിന്റെ ന്യാസം നിർവഹിച്ച്, അവിടെ ‘വർധനീ’ അസ്ത്രമന്ത്രത്തെ അർച്ചിക്കണം.

Verse 35

ः अस्त्रासनाय हूं फट् ॐ ॐ अस्त्रमूर्तये नमः ॐ हूं फट् पाशुपतास्त्राय नमः ॐ ॐ हृदयाय हूं फट् नमः ॐ श्रीं शिरसे हूं फट् नमः ॐ यं शिखायै हूं फट् नमः ॐ गूं कवचाय हूं फट् नमः ॐ फट् अस्त्राय हूं फट् नमःचतुर्वक्त्रं सदंष्ट्रञ्च स्मरेदस्त्रं सशक्तिकं समुद्गरत्रिशूलासिं सूर्यकोटिसमप्रभं

മന്ത്രം—“ḥ അസ്ത്രാസനായ ഹൂം ഫട്। ഓം ഓം അസ്ത്രമൂർത്തയേ നമഃ। ഓം ഹൂം ഫട് പാശുപതാസ്ത്രായ നമഃ। ഓം ഓം ഹൃദയായ ഹൂം ഫട് നമഃ। ഓം ശ്രീം ശിരസേ ഹൂം ഫട് നമഃ। ഓം യം ശിഖായൈ ഹൂം ഫട് നമഃ। ഓം ഗൂം കവചായ ഹൂം ഫട് നമഃ। ഓം ഫട് അസ്ത്രായ ഹൂം ഫട് നമഃ।” തുടർന്ന് അസ്ത്രത്തെ ധ്യാനിക്കണം—ചതുര്മുഖം, ദംഷ്ട്രയുക്തം, ശക്തിസഹിതം, മുദ്ഗര-ത്രിശൂല-അസി ധരിച്ചതു, കോടി സൂര്യസമ പ്രഭയുള്ളതു.

Verse 36

भगलिङ्गसमायोगं विदध्याल्लिङ्गमुद्रया अट् ॐ ॐ अस्त्रमूर्तये नमः ॐ स्वां स्वं क्रूं फट् पाशुपतास्त्राय स्वाहा ॐ ॐ हृदयाय क्रूं फट् नमः ॐ पं शिखायै क्रूं फट् नमः ॐ खं कवचाय क्रूं फट् नमः ॐ हं फट् अस्त्राय फट् नमः इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्गुष्ठेन स्पृशेत् कुम्भं हृदा मुष्ट्यास्त्रवर्धनीं

ലിംഗമുദ്രയാൽ “അട്” എന്നു ഉച്ചരിച്ച് ഭഗലിംഗ-സമയോഗം നിർവഹിക്കണം. (പിന്നീട്) മന്ത്രങ്ങൾ—“ഓം ഓം അസ്ത്രമൂർത്തയേ നമഃ। ഓം സ്വാം സ്വം ക്രൂം ഫട് പാശുപതാസ്ത്രായ സ്വാഹാ। ഓം ഓം ഹൃദയായ ക്രൂം ഫട് നമഃ। ഓം പം ശിഖായൈ ക്രൂം ഫട് നമഃ। ഓം ഖം കവചായ ക്രൂം ഫട് നമഃ। ഓം ഹം ഫട് അസ്ത്രായ ഫട് നമഃ।” ഇത് ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപാഠം. അങ്കുഷ്ഠം കൊണ്ട് കുംഭം സ്പർശിക്കണം; ഹൃദയസ്ഥാനത്ത് മുഷ്ടിയാൽ അസ്ത്രവർധനീ മുദ്ര ചെയ്യണം.

Verse 37

भुक्तये मुक्तये त्वादौ मुष्टिना वर्धनीं स्पृशेत् कुम्भस्य मुखरक्षार्थं ज्ञानखड्गं समर्पयेत्

ആദ്യത്തിൽ ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമായി മുഷ്ടിയാൽ ‘വർധനീ’യെ സ്പർശിക്കണം. കുംഭത്തിന്റെ മുഖം സംരക്ഷിക്കുവാൻ ‘ജ്ഞാനഖഡ്ഗം’ സമർപ്പിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 38

शस्त्रञ्च मूलमन्त्रस्य शतं कुम्भे निवेशयेत् तद्दशांशेन वर्धन्यां रक्षां विज्ञापयेत्ततः

മൂലമന്ത്രത്തിന്റെ നൂറ് ജപ/സംസ്കാരങ്ങളോടുകൂടിയ ആയുധം കലശത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് അതിന്റെ ദശാംശം (പത്ത്) കൊണ്ട് വർധനിയിൽ രക്ഷാക്രിയയെ വിധിപൂർവ്വം വിജ്ഞാപിച്ച് അധിഷ്ഠിപ്പിക്കണം.

Verse 39

यथेदं कृतयत्नेन भगवन्मखमन्दिरं रक्षणीयं जगन्नाथ सर्वाध्वरधर त्वया

ഹേ ഭഗവൻ ജഗന്നാഥാ, സർവ്വ യജ്ഞങ്ങളെയും ധരിക്കുന്നവനേ! ഈ മഖമന്ദിരം യഥാശക്തി പരിശ്രമത്തോടെ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇതിനെ നീ തന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 40

प्रणवस्थं चतुर्बाहुं वायव्ये गणमर्चयेत् स्थण्डिले शिवमभ्यर्च्य सार्घ्यकुण्डं व्रजेन्नरः

വായവ്യ ദിക്കിൽ പ്രണവസ്ഥിതനായ ചതുര്ബാഹു ഗണത്തെ ആരാധിക്കണം. സ്ഥണ്ഡിലത്തിൽ ശിവനെ അഭ്യർചിച്ച് ശേഷം സാധകൻ സാർഘ്യകുണ്ഡത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 41

निविष्टो मन्त्रतृप्त्यर्थमर्घ्यगन्धघृतादिकं वामे ऽसव्ये तु विन्यस्य समिद्दर्भतिलादिकं

ആസനസ്ഥനായി മന്ത്രതൃപ്തിക്കായി ഇടത്തുവശത്ത് അർഘ്യം, ഗന്ധം, ഘൃതം മുതലായവ വെക്കണം; മറുവശത്ത് സമിധ്, ദർഭ, എള്ള് മുതലായവ ക്രമീകരിക്കണം.

Verse 42

कुण्डवह्निस्रुगाज्यादि प्राग्वत् संस्कृत्य भावयेत् मुख्यतामूर्ध्ववक्त्रस्य हृदि वह्नौ शिवं यजेत्

കുണ്ഡം, അഗ്നി, സ്രുക്ക്, ആജ്യം മുതലായവയെ മുൻപുപോലെ സംസ്കരിച്ചു ഭാവന/ധ്യാനം ചെയ്യണം. ഊർധ്വവക്ത്ര രൂപത്തെ പ്രധാനമായി കരുതി അഗ്നിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ശിവനെ യജിക്കണം.

Verse 43

स्वमूर्तौ शिवकुम्भे च स्थण्डिले त्वग्निशिष्ययोः सृष्टिन्यासेन विन्यस्य शोध्याध्वानं यथाविधि

സ്വദേഹമൂർത്തി, ശിവകുംഭം, സ്ഥണ്ഡിലം (യജ്ഞഭൂമി) എന്നിവയിലും താൻ–അഗ്നി–ശിഷ്യൻ എന്നിവരിലും സൃഷ്ടി-ന്യാസം വിന്യസിച്ച്, വിധിപ്രകാരം അധ്വാ (തത്ത്വ–മന്ത്ര–ക്രമം) ശോധനം ചെയ്യണം।

Verse 44

कुण्डमानं मुखं ध्यात्वा हृदाहुतिभिरीप्सितं वीजानि सप्तजिह्वानामग्नेर्होमाय भण्यते

കുണ്ടത്തിന്റെ മാനത്തെ ദിവ്യ മുഖമായി ധ്യാനിച്ച്, ഹൃദയ-ആഹുതിയായി ഇഷ്ടഹവി അർപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് ഹോമാർത്ഥം അഗ്നിയുടെ സപ്തജിഹ്വകളുടെ ബീജാക്ഷരങ്ങൾ ജപിക്കണം।

Verse 45

विरेफावन्तिमौवर्णौ रेफषष्ठस्वरान्वितौ इन्दुविन्दुशिखायुक्तौ जिह्वावीजानुपक्रमात्

‘വ’യും ‘ര’യും എന്ന ഈ രണ്ട് വർണങ്ങൾ റേഫയുക്തവും ഷഷ്ഠസ്വരസഹിതവും ആകുന്നു; കൂടാതെ ഇന്ദു (അർധചന്ദ്ര), ബിന്ദു (അനുസ്വാരം), ശിഖാ-ചിഹ്നം എന്നിവയാൽ ചിഹ്നിതം—ജിഹ്വാ-ബീജത്തിന്റെ ക്രമാനുസാരമായി।

Verse 46

हिरण्या वनका रक्ता कृष्णा तदनु सुप्रभा अतिरिक्ता बहुरूपा रुद्रेन्द्राग्न्याप्यदिङ्मुखा

അവൾ സ്വർണവർണ്ണ, വനവാസിനി, രക്തവർണ്ണ, കൃഷ്ണവർണ്ണ; പിന്നെയും അത്യന്തം ദീപ്തിമതി; അതിരിക്ത (അത്യധിക തേജസ്സുള്ള), ബഹുരൂപിണി; രുദ്രൻ, ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവരിലേക്കും ദിക്കുകളിലേക്കും മുഖം തിരിഞ്ഞവളായി വിവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു।

Verse 47

क्षीरादिमधुरैर् होमं कुर्याच्छान्तिकपौष्टिके अभिचारे तु पिण्याकसक्तुकञ्चुककाञ्चिकैः

ശാന്തികവും പൗഷ്ടികവും ആയ കർമങ്ങളിൽ ക്ഷീരാദി മധുരദ്രവ്യങ്ങളാൽ ഹോമം ചെയ്യണം; എന്നാൽ അഭിചാരത്തിൽ പിണ്യാകം, സത്തു, കഞ്ചുകം (തവിട്/തൊലി) കൂടാതെ കാഞ്ചികം (പുളിച്ച മാണ്ട്) എന്നിവകൊണ്ട് ആഹുതി നൽകണം।

Verse 48

लवणैर् आजिकातक्रकटुतैलैश् च कण्टकैः वायव्ये कालमर्चयेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः समिद्भिरपि वक्राभिः क्रुद्धो भाष्याणुना यजेत्

ഉപ്പ്, കടുക്, മോര്, കഠിന/കടി എണ്ണകള്‍, മുള്ളുകള്‍ എന്നിവയോടെ വായവ്യ (വടക്ക്‑പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയില്‍ ‘കാല’നെ സമര്‍ച്ചിക്കണം—ഇതാണ് ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപി‑പാഠം. ക്രോധാവസ്ഥയിലും വളഞ്ഞ സമിധകളാല്‍ ഭാഷ്യാനുസാരം ഹോമം നടത്തണം.

Verse 49

कदम्बकलिकाहोमाद्यक्षिणी सिद्ध्यति ध्रुवं बन्धूककिंशुकादीनि वश्याकर्षाय होमयेत्

കദംബപുഷ്പകലിയുകളുടെ ഹോമം ചെയ്താൽ യക്ഷിണി നിർഭാഗ്യമായി സിദ്ധിയാകും. വശീകരണത്തിനും ആകർഷണത്തിനുമായി ബന്ധൂക, കിംശുക മുതലായവ കൊണ്ട് ഹോമം ചെയ്യണം.

Verse 50

बिल्वं राज्याय लक्ष्मार्थं पाटलांश् चम्पकानपि पद्मानि चक्रवर्तित्वे भक्ष्यभोज्यानि सम्पदे

രാജ്യലാഭത്തിനായി ബിൽവം; ലക്ഷ്മീപ്രാപ്തിക്കായി പാടലയും ചമ്പകവും കൂടി. ചക്രവർത്തിത്വത്തിനായി പദ്മങ്ങൾ; സമ്പത്തിനായി ഭക്ഷ്യ‑ഭോജ്യങ്ങളായ ആഹാരപദാർത്ഥങ്ങൾ (അർപ്പിക്കണം).

Verse 51

दूर्वा व्याधिविनाशाय सर्वसत्त्ववशीकृते प्रियङ्गुपाटलीपुष्पं चूतपत्रं ज्वरान्तकं

ദൂർവാ പുല്ല് രോഗനാശത്തിനും സർവ്വസത്ത്വങ്ങളെ വശീകരിക്കാനും (ഉപയോഗം). പ്രിയംഗു‑പാടലീ പുഷ്പങ്ങളും മാവിലകളും ജ്വരാന്തകങ്ങളാണ്.

Verse 52

मृत्युञ्जयो मृत्युजित् स्याद् वृद्धिः स्यात्तिलहोमतः रुद्रशान्तिः सर्वशान्त्यै अथ प्रस्तुतमुच्यते

മൃത്യുഞ്ജയ (മന്ത്രം/വിധി) കൊണ്ടു മനുഷ്യൻ മരണജിതനാകുന്നു; തില‑ഹോമം കൊണ്ടു വർദ്ധി (സമൃദ്ധി) ഉണ്ടാകുന്നു. രുദ്ര‑ശാന്തി സർവ്വശാന്തി പ്രാപ്തിക്കായി; ഇനി പ്രസ്തുത ക്രമം പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 53

आहुत्यष्टशतैर् मूलमङ्गानि तु दशांशतः सन्तर्पयेत मूलेन दद्यात् पूर्णां यथा पुरा

എണ്ണൂറ് ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം, അതിന്റെ ദശാംശംകൊണ്ട് കർമത്തിന്റെ അങ്കങ്ങളെ സന്തർപ്പിക്കണം. പിന്നെ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ടുതന്നെ പൂർവ്വവിധിപ്രകാരം പൂർണാഹുതി നൽകണം.

Verse 54

तथा शिष्यप्रवेशाय प्रतिशिष्यं शतं जपेत् दुर् निमित्तापसाराय सुनिमित्तकृते तथा

അതുപോലെ ശിഷ്യപ്രവേശം (ദീക്ഷ) നിമിത്തം ഓരോ ശിഷ്യനും നൂറു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. ദുർനിമിത്തങ്ങൾ അകറ്റാനും സുനിമിത്തങ്ങൾ ഉളവാക്കാനും അതുപോലെ ജപം ചെയ്യണം.

Verse 55

शतद्वयञ्च होतव्यं मूलमन्त्रेण पूर्ववत् मूलाद्यष्टास्त्रमन्त्राणां स्वाहान्तैस्तर्पणं सकृत्

പൂർവ്വവണ്ണം മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് ഇരുനൂറ് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് മൂലത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന എട്ട് അസ്ത്രമന്ത്രങ്ങൾക്ക് ‘സ്വാഹാ’ അന്തമുള്ള മന്ത്രവാക്യങ്ങളാൽ ഒരിക്കൽ തർപ്പണം നടത്തണം.

Verse 56

शिखासम्पुटितैर् वीजैर् ह्रूं फडन्तैश् च दीपनं ॐ हौं शिवाय स्वाहेत्यादिमन्त्रैश् च तर्पणं

ശിഖാ-സമ്പുടിത ബീജമന്ത്രങ്ങളാലും ‘ഹ്രൂം’ ബീജത്തിന്റെ ‘ഫട്’ അന്തമുള്ള അസ്ത്രപ്രയോഗത്താലും ദീപനം നടത്തണം. ‘ഓം ഹൗം ശിവായ സ്വാഹാ’ മുതലായ മന്ത്രങ്ങളാൽ തർപ്പണം നടത്തണം.

Verse 57

ॐ ह्रूं ह्रौं ह्रीं शिवाय ह्रूं फडित्यादिदीपनं ततः शिवाम्भसा स्थालीं क्षालितां वर्मगुण्ठितां

‘ഓം ഹ്രൂം ഹ്രൗം ഹ്രീം ശിവായ ഹ്രൂം ഫട്’ മുതലായ അക്ഷരങ്ങളാൽ ദീപനം നടത്തണം. തുടർന്ന് ശിവാംഭം (ശിവജലം)കൊണ്ട് സ്ഥാലി കഴുകി, വർമ്മം (രക്ഷാകവചം)കൊണ്ട് ഉറപ്പായി പൊതിഞ്ഞ് സുരക്ഷിതമാക്കണം.

Verse 58

चन्दनादिसमालब्धां बध्नीयात् कटकं गले वर्मास्त्रजप्तसद्दर्भपत्राभ्यां चरुसिद्धये

ചന്ദനാദികളാൽ ലേപിച്ച് കഴുത്തിൽ കടകം (തായത്ത്) കെട്ടണം. വർമ്മ–അസ്ത്രമന്ത്രം ജപിച്ച പവിത്ര ദർഭപത്രങ്ങളുടെ രണ്ട് ഇലകളാൽ ചരുസിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 59

हुं फडन्तैश् च ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हूं हौं हूं शिवाय हूमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ क्रं हौं क्रं शिवाय क्रूं इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः धर्मगुण्ठितामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वर्माद्यैर् आसने दत्ते सार्धेन्दुकृतमण्डले न्यस्तायां मूर्तिभूतायां भावपुष्पैः शिवं यजेत्

‘ഹും’ ബീജത്തോടൊപ്പം ‘ഫട്’ (ചില ചിഹ്നിത പാഠങ്ങളിൽ) ചേർത്ത് മന്ത്രരൂപങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കണം—‘ഓം ഹൂം ഹൗം ഹൂം ശിവായ ഹൂം’ (ഒരു പാഠം) അല്ലെങ്കിൽ ‘ഓം ക്രം ഹൗം ക്രം ശിവായ ക്രൂം’ (മറ്റൊരു പാഠം)। വർമ്മാദി രക്ഷോപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ ആസനത്തിൽ, സാർദ്ധേന്ദു-കൃത മണ്ഡലത്തിൽ, ന്യാസംകൊണ്ട് മൂർത്തിഭൂതമായി സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ, ഭാവപുഷ്പങ്ങളാൽ ശിവനെ പൂജിക്കണം.

Verse 60

वस्त्रबद्धमुखायां वा स्थाल्यां पुष्पैर् वहिर्भवैः चुल्ल्यां पश्चिमवक्त्रायां न्यस्तायां मानुषात्मना

അല്ലെങ്കിൽ വസ്ത്രം കെട്ടി മൂടിയ വായുള്ള സ്ഥാലിയിൽ പുറത്തുനിന്ന് ശേഖരിച്ച പുഷ്പങ്ങൾ വെക്കണം. ആ സ്ഥാലി മനുഷ്യസാധകൻ ചുള്ളിയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 61

न्यस्ताहङ्कारवीजायां शुद्धायां वीक्षणादिभिः धर्माधर्मशरीरायां जप्तायां मानुषात्मना

അഹങ്കാരബീജം ന്യാസം ചെയ്ത്, വീക്ഷണാദി അഭ്യാസങ്ങളാൽ (അന്തരംഗം) ശുദ്ധമായാൽ, ധർമ്മ–അധർമ്മമയ ശരീരത്തിൽ മനുഷ്യാത്മാവ് ജപം ചെയ്തപ്പോൾ അന്തർശുദ്ധി സിദ്ധമാകുന്നു.

Verse 62

स्थालीमारोपयेदस्त्रजप्तां गव्याम्बुमार्जितां गव्यं पयो ऽस्त्रसंशुद्धं प्रासादशतमन्त्रितं

അസ്ത്രമന്ത്രം ജപിച്ച സ്ഥാലി (കർമ്മത്തിൽ) സ്ഥാപിച്ച് ഗോമൂത്രംകൊണ്ട് പരിമാർജനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് അസ്ത്രമന്ത്രംകൊണ്ട് ശുദ്ധമാക്കി, ‘പ്രാസാദ’ മന്ത്രം നൂറുതവണ ജപിച്ച് അഭിമന്ത്രിതമാക്കിയ പശുവിൻ പാൽ ഉപയോഗിക്കണം.

Verse 63

तुण्डलान् श्यामकादीनां निक्षिपेत्तत्र तद्यथा एकशिष्यविधानाय तेषां प्रसृतिपञ्चकं

അവിടെ തുണ്ഡലവും ശ്യാമകാദികളും വിധിപ്രകാരം നിക്ഷേപിക്കണം; ഏകശിഷ്യവിധാനത്തിനായി അവയുടെ അളവ് അഞ്ചു പ്രസൃതി ആകുന്നു.

Verse 64

प्रसृतिं प्रसृतिं पश्चाद्वर्धयेद् द्व्यादिषु क्रमात् कुर्याच्चानलमन्त्रेण पिधानं कवचाणुना

പിന്നീട് രണ്ടിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി ഓരോ പ്രസൃതിയോളം വർധിപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് അനലമന്ത്രത്താലും സൂക്ഷ്മ കവചമന്ത്രത്താലും പിധാനം (മൂടൽ/മുദ്രണം) ചെയ്യണം.

Verse 65

शिवाग्नौ मूलमन्त्रेण पूर्वास्यश् चरुकं पचेत् सुखिन्ने तत्र तच्चुल्ल्यां श्रुवमापूर्य सर्पिषा

കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ശിവാഗ്നിയിൽ മൂലമന്ത്രം ജപിച്ച് ചരു പാകം ചെയ്യണം; അത് നന്നായി പാകമായാൽ, അതേ ചൂളയിൽ ശ്രുവം നെയ്യാൽ നിറയ്ക്കണം.

Verse 66

स्वाहान्तैः संहितामन्त्रैर् दत्वा तप्ताभिघारणं संस्थाप्य मण्डले स्थालीं सद्दर्भे ऽस्त्राणुना कृते

‘സ്വാഹാ’ അന്ത്യമുള്ള സംഹിതാമന്ത്രങ്ങളാൽ തപ്താഭിഘാരണ (ചൂടുള്ള തളിക്കൽ) നൽകി; തുടർന്ന് മണ്ഡലത്തിൽ ശുദ്ധ ദർഭപ്പുറത്ത് സ്ഥാലി സ്ഥാപിച്ച്, സൂക്ഷ്മ അസ്ത്രമന്ത്രംകൊണ്ട് രക്ഷാവിധാനം നിർവഹിച്ചു ക്രമം സുസ്ഥിരമാക്കണം.

Verse 67

प्रणवेन पिधायास्यां तद्देहलेपनं हृदा सुशीतलो भवत्येवम् प्राप्य शीताभिघारणं

പ്രണവം (ഓം) കൊണ്ട് വായ് പിധാനം ചെയ്ത്, ഹൃദയഭാവത്തോടെ ആ ലേപനം ദേഹത്തിൽ പുരട്ടണം; ഇങ്ങനെ പൂർണ്ണ ശീതളത ലഭിക്കുന്നു—ഇതാണ് ശീതാഭിഘാരണവിധി.

Verse 68

विदध्यात्संहितामन्त्रैः शिष्यं प्रति सकृत् सकृत् धर्माद्यासनके हुत्वा कुण्डमण्डलपश्चिमे

സംഹിതാ-മന്ത്രങ്ങളാൽ ശിഷ്യനെ പുനഃപുനഃ വിധിപൂർവ്വം അഭിഷേകിച്ച് അധികാരപ്പെടുത്തണം. ധർമ്മാദി ആസനങ്ങളിൽ ഹോമം നടത്തി, കുണ്ഡവും മണ്ഡലവും ഉള്ള പടിഞ്ഞാറ് വശത്ത് ശിഷ്യനെ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 69

सम्पातञ्च स्रुचा हुत्वा शुद्धिं संहितया चरेत् चरुकं सकृदालभ्य तयैव वषडन्तया

സ്രുച് ഉപയോഗിച്ച് സമ്പാത-ആഹുതി അർപ്പിച്ച്, സംഹിതാ-മന്ത്രംകൊണ്ട് ശുദ്ധിവിധി ആചരിക്കണം. തുടർന്ന് ചരുവിനെ ഒരിക്കൽ സ്പർശിച്ച്/ഗ്രഹിച്ച്, അതേ ‘വഷട്’ അന്തമുള്ള മന്ത്രംകൊണ്ട് ആഹുതി നൽകണം.

Verse 70

धर्माद्यैर् आसने इति क, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्दाम्बुकृतमण्डले इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः धर्माद्यासनके धृत्वेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः धेनुमुद्रामृतीभूतं स्थण्डिलेशान्तिकं नयेत् साज्यभागं स्वशिष्याणां भागो देवाय वह्नये

ധേനുമുദ്രയാൽ അതിനെ അമൃതസദൃശമാക്കി, ശാന്തിക-ആഹുതിയെ സ്ഥണ്ഡിലം (വേദി/മണ്ണിടം) വരെ കൊണ്ടുപോകണം. നെയ്യോടുകൂടിയ ഭാഗം സ്വന്തം ശിഷ്യർക്കായി; മുഖ്യഭാഗം ദേവനായ അഗ്നി (വഹ്നി)ക്കായി.

Verse 71

कुर्यात्तु स्तोकपालादेः समध्वाज्यमितिदं त्रयं नमो ऽन्तेन हृदा दद्यात्तेनैवाचमनीयकं

സ്തോകപാലം മുതലായവയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, തേനും നെയ്യും ഉൾപ്പെട്ട ഈ ത്രയം നിർവഹിക്കണം. ‘നമഃ’ അന്തമുള്ള ഹൃദയമന്ത്രംകൊണ്ട് അർപ്പിക്കണം; അതേ മന്ത്രംകൊണ്ട് ആചമനീയ ജലം സംസ്കരിക്കണം.

Verse 72

साज्यं मन्त्रशतं हुत्वा दद्यात् पूर्णां यथाविधि मण्डलं कुण्डतः पूर्वे मध्ये वा शम्भुकुम्भयोः

നെയ്യോടുകൂടി നൂറ് മന്ത്ര-ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, നിയമപ്രകാരം പൂർണാഹുതി നൽകണം. മണ്ഡലം കുണ്ഡത്തിന്റെ കിഴക്കോ, അല്ലെങ്കിൽ മദ്ധ്യത്തിൽ—ശംഭു (ശിവ)യും കുംഭം (കലശം)യും തമ്മിൽ—സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 73

रुद्रमातृगणादीनां निर्वर्त्यान्तर्बलिं हृदा शिवमध्ये ऽप्यलब्धाज्ञो विधायैकत्वभावनं

രുദ്രൻ, മാതൃഗണം മുതലായവർക്കായി ഹൃദയത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം അന്തർബലി നിർവഹിച്ചു, പൂർണ്ണ അനുമതി ലഭിക്കാത്തവനും ശിവചൈതന്യത്തിൽ ഏകത്വഭാവന അഭ്യസിക്കണം।

Verse 74

सर्वज्ञतादियुक्तो ऽहं समन्ताच्चोपरि स्थितः ममांशो योजनास्थानमधिष्ठाहमध्वरे

സർവ്വജ്ഞത മുതലായ ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തനായ ഞാൻ, മുകളിലും എല്ലാടവും നിലകൊള്ളുന്നു. അധ്വരമായ യാഗത്തിൽ എന്റെ ഒരു അംശം നിശ്ചിത യോജനാസ്ഥാനങ്ങളെ അധിഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 75

शिवो ऽहमित्यहङ्कारी निष्क्रमेद् यागमण्डपात् न्यस्तपूर्वाग्रसन्धर्भे शस्त्राणुकृतमण्डले

“ശിവോഽഹം” എന്ന മന്ത്രഭാവത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തോടെ അവൻ യാഗമണ്ഡപത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടണം; മുൻവശ ക്രമീകരണം മുൻകൂട്ടി സ്ഥാപിച്ചും ആയുധങ്ങളാൽ മണ്ഡലം/വൃത്തം രേഖപ്പെടുത്തിയുമുള്ള സ്ഥലത്ത്।

Verse 76

प्रणवासनके शिष्यं शुक्लवस्त्रोत्तरीयकं स्नातञ्चोदङ्मुखं मुक्त्यै पूर्ववक्त्रन्तु भुक्तये

ശിഷ്യനെ പ്രണവാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, വെളുത്ത വസ്ത്രവും വെളുത്ത ഉത്തരീയവും ധരിപ്പിക്കണം; സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച് മോക്ഷത്തിനായി ഉത്തരമുഖനാക്കണം, ഭോഗസിദ്ധിക്കായി പൂർവ്വമുഖം വിധിയാകുന്നു।

Verse 77

ऊर्ध्वं कायं समारोप्य पूर्वास्यं प्रविलोकयेत् चरणादिशिखां यावन्मुक्तौ भुक्तौ विलोमतः

ദേഹം നേരെ ഉയർത്തി, പൂർവ്വമുഖനായി, പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ശിഖ വരെ ക്രമമായി ധ്യാനിക്കണം; മോക്ഷവും ഭോഗവും സംബന്ധിച്ച সাধനകളിൽ ഉപദേശപ്രകാരം വिलोമക്രമവും സ്വീകരിക്കണം।

Verse 78

चक्षुषा सप्रसादेन शैवं धाम विवृण्वता अस्त्रोदकेन सम्मोक्ष्य मन्त्राम्बुस्नानसिद्दये

കണ്ണുകളെ പ്രസന്നവും നിർമലവും ആക്കി, അന്തരത്തിൽ ശൈവധാമത്തെ വെളിപ്പെടുത്തി ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, അസ്ത്രമന്ത്രാഭിമന്ത്രിത ജലത്താൽ ശുദ്ധിയും വിഘ്നനിവാരണവും നടത്തണം; അങ്ങനെ മന്ത്രജലസ്നാനസിദ്ധി ലഭിക്കും।

Verse 79

भस्मस्नानाय विघ्नानां शान्तये पापभित्तये सृष्टिसंहारयोगेन ताडयेदस्त्रभस्मना

ഭസ്മസ്നാനത്തിനായി—വിഘ്നശാന്തിക്കും പാപഭേദനത്തിനുമായി—സൃഷ്ടി-സംഹാര യോഗക്രമം അനുസരിച്ച്, അസ്ത്രമന്ത്രസംസ്കൃത ഭസ്മംകൊണ്ട് താഡനം/വിധിപ്രയോഗം നടത്തണം।

Verse 80

पुनरस्त्राम्बुना प्रोक्ष्य सकलीकरणाय तं स्थण्डिलोपान्तिकं नयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तेनैवाचमनीयमिति क, ख, ग, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पाशभित्तये इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नाभेरूर्ध्वं कुशाग्रेण मार्जनीयास्त्रमुच्चरन्

വീണ്ടും അസ്ത്രമന്ത്രാഭിമന്ത്രിത ജലത്താൽ പ്രോക്ഷണം ചെയ്ത്, ‘സകലീകരണം’ നിമിത്തം അവനെ സ്ഥണ്ഡില (യജ്ഞഭൂമി)യുടെ അറ്റത്തേക്ക് നയിക്കണം. അതേ ജലത്താൽ ആചമനം ചെയ്യിക്കണം. മാർജനീയ-അസ്ത്രം ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട്, കുശാഗ്രം കൊണ്ട് നാഭിയുടെ മുകളിലെ ദേഹം മാർജനം (തുടയ്ക്കൽ) ചെയ്യണം।

Verse 81

त्रिधाअलभेत तन्मूलैर् अघमर्षाय नाभ्यधः द्वैविध्याय च पाशानां आलभेत शराणुना

അഘമർഷണ (പാപനാശ) കർമ്മത്തിനായി നാഭിയുടെ താഴെ, ആ മൂലഭാഗങ്ങളാൽ ത്രിവിധ ആലഭനം/ആഹുതി നടത്തണം. പാശങ്ങളുടെ (ബന്ധങ്ങളുടെ) ദ്വൈവിദ്ധ്യസ്ഥാപനത്തിനായി ശരാണു (ബാണാഗ്രം) കൊണ്ട് ആലഭനം നടത്തണം।

Verse 82

तच्छरीरे शिवं साङ्गं सासनं विन्यसेत्ततः पुष्पादिपूजितस्यास्य नेत्रे नेत्रेण वा हृदा

അതിനുശേഷം ആ ശരീരത്തിൽ ശിവനെ സാംഗമായി (അംഗോപാംഗങ്ങളോടെ) കൂടാതെ ആസനസഹിതം വിന്യാസം/ന്യാസം ചെയ്യണം. പുഷ്പാദികളാൽ പൂജിതനായ ഈ ദേവതയെ കണ്ണുകളിൽ—കണ്ണ് കണ്ണായി—അഥവാ ഹൃദയം വഴി (ഒരുമിച്ച്) സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 83

बध्वामन्त्रितवस्त्रेण सितेन सदशेन च अप्_८१०८३अब्प्रदक्षिणक्रमादेनं प्रवेश्य शिवदक्षिणं

മന്ത്രാഭിമന്ത്രിതമായ വെള്ള വസ്ത്രം വിധിപ്രകാരം പത്ത് ഗ്രന്ഥി/ആവർത്തങ്ങളോടെ കെട്ടി, പ്രദക്ഷിണാക്രമത്തിൽ ശിവനെ വലതുവശത്ത് വെച്ച് അവനെ/അതിനെ പ്രവേശിപ്പിക്കണം।

Verse 84

सवस्त्रमासनं दद्यात् यथावर्णं निवेदयेत् संहारमुद्रयात्मानं मूर्त्या तस्य हृदम्बुजे

വസ്ത്രസഹിതം ആസനം അർപ്പിച്ച്, നിശ്ചിത വർണ്ണ/നിറക്രമപ്രകാരം നിവേദനം ചെയ്യണം। തുടർന്ന് സംഹാരമുദ്രയാൽ സ്വയം—ദേഹരൂപസഹിതം—അവന്റെ ഹൃദയകമലത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 85

निरुध्य शोधिते काये न्यासं कृत्वा तमर्चयेत् पूर्वाननस्य शिष्यस्य मूलमन्त्रेण मस्तके

ഇന്ദ്രിയ/പ്രാണനിയമം ചെയ്ത് ദേഹം ശുദ്ധീകരിച്ച് ന്യാസം നടത്തി, തുടർന്ന് അവനെ അർച്ചിക്കണം। കിഴക്കോട്ടു മുഖമുള്ള ശിഷ്യന്റെ മസ്തകത്തിൽ മൂലമന്ത്ര ന്യാസം/ഉച്ചാരണം ചെയ്യണം।

Verse 86

शिवहस्तं प्रदातव्यं रुद्रेशपददायकं शिवसेवाग्रहोपायं दत्तहस्तं शिवाणुना

‘ശിവഹസ്തം’ നൽകണം; അത് രുദ്ര-ഈശ പദം/സ്ഥിതി ദാനം ചെയ്യുന്നതാണ്. ഇത് ശിവസേവയിൽ ഔപചാരികമായി സ്വീകരിക്കുന്ന ഉപായം; ഈ ഹസ്തം ശിവദീക്ഷിതൻ (ശിവാണു) നൽകണം।

Verse 87

शिवे प्रक्षेपयेत् पुष्पमपनीयार्चकन्तारं तत्पात्रस्थानमन्त्राढ्यं शिवदेवगणानुगं

ശിവനിൽ പുഷ്പം അർപ്പിക്കണം; അർച്ചകന്റെ സമീപത്തെ അശുദ്ധ/തടസ്സകാരക ഘടകം നീക്കി, മന്ത്രസമൃദ്ധമായ പാത്രവും അതിന്റെ സ്ഥാനവും ശിവനും ദേവഗണങ്ങൾക്കും അനുകൂലമായി സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 88

विप्रादीनां क्रमान्नाम कुर्याद्वा स्वेच्छया गुरुः प्रणतिं कुम्भवर्धन्योः कारयित्वानलान्तिकं

ഗുരു ബ്രാഹ്മണാദി വർണക്രമപ്രകാരം നാമം നിശ്ചയിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വേച്ഛപ്രകാരം ചെയ്യുകയോ വേണം. കുംഭത്തിനും വർധനിക്കും പ്രണാമം ചെയ്യിപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് പവിത്രാഗ്നിയുടെ സമീപത്തിലെ കർമ്മത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കണം.

Verse 89

सदक्षिणासने तद्वत् सौम्यास्यमुपवेशयेत् शिष्यदेहविनिष्क्रान्तां सुषुम्णामिव चिन्तयेत्

അതുപോലെ വലതുവശത്തെ ആസനത്തിൽ സൗമ്യമുഖനായവനെ ഇരുത്തണം. ശിഷ്യന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ശക്തിയെ സുഷുമ്ണയായെന്നപോലെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 90

निजग्रहलीनाञ्च दर्भमूलेन मन्त्रितं सुवर्णञ्चेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवात्मनेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अपनीयाधिकाम्बरं इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सदक्षिणासन तत्रेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दर्भाग्रं दक्षिणे तस्य विधाय करपल्लवे

സ്വാധീനത്തിൽ വെച്ച് ദർഭത്തിന്റെ മൂലഭാഗംകൊണ്ട് മന്ത്രപൂർവം സംസ്കരിക്കണം (പ്രതികളിൽ ‘സുവർണം’, ‘ശിവാത്മനെ’, ‘അപനീയ അധികാംബരം’, ‘സ-ദക്ഷിണാസന തത്രേതി’ മുതലായ പാഠാന്തരങ്ങളും കാണുന്നു). തുടർന്ന് അവന്റെ വലതുവശത്ത്, കൈത്തളത്തിൽ ദർഭത്തിന്റെ അഗ്രം വെക്കണം.

Verse 91

तम्मूलमात्मजङ्घायामग्रञ्चेति शिखिध्वजे शिष्यस्य हृदयं गत्वा रेचकेन शिवाणुना

ഹേ ശിഖിധ്വജ അഗ്നേ! അതിന്റെ ‘മൂലം’ സ്വന്തം ജംഘയിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും ‘അഗ്രം’ ശിഖാപ്രദേശത്ത് വെക്കുകയും ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ശിഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, രേചകത്തോടെ ശിവാണുവിനാൽ ക്രിയ നടത്തണം.

Verse 92

पुरकेण समागत्य स्वकीयं हृद्यान्तरं शिवाग्निना पुनः कृत्वा नाडीसन्धानमीदृशं

പൂരകത്തിലൂടെ സ്ഥിരത പ്രാപിച്ച്, സ്വന്തം ഹൃദയാന്തരത്തെ ശിവാഗ്നിയാൽ വീണ്ടും ജ്വലിപ്പിക്കണം; ഇങ്ങനെ നാഡികളുടെ സംധാന/ബന്ധം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 93

हृदा तत्सन्निधानार्थञ्जुहुयादाहुतित्रयं शिवहस्तस्थिरत्वार्थं शतं मूलेन होमयेत् इत्थं समयदीक्षायां भवेद्योग्यो भवार्चने

ഹൃദാ മന്ത്രം ജപിച്ച് അവന്റെ സന്നിധി വരുത്തുന്നതിനായി മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ‘ശിവഹസ്ത’ത്തിന്റെ സ്ഥിരത (കർമ്മങ്ങളിലും മുദ്രകളിലും ദൃഢത) ലഭിക്കുവാൻ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് നൂറ് ആഹുതികൾ ഹോമം ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ സമയദീക്ഷയാൽ ഭവൻ (ശിവൻ) ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യനാകും.