Adhyaya 237

Verse 1

इत्य् अग्नेये महापुराणे श्रीस्तोत्रं नाम षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रामोक्तनीतिः अग्निर् उवाच नीतिस्ते पुष्करोक्ता तु रामोक्ता लक्ष्मणाय या जयाय तां प्रवक्ष्यामि शृणु धर्मादिवर्धनीं

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ “ശ്രീ-സ്തോത്രം” എന്ന 236-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 237-ാം അധ്യായം “രാമോക്ത നീതി” ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു—പുഷ്കരൻ പ്രസ്താവിച്ച നീതിയേ, ജയാർത്ഥം രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് ഉപദേശിച്ചതും; അതിനെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു, കേൾക്കുക—ഇത് ധർമ്മാദികളെ വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 2

राम उवाच न्यानेनार्जनमर्थस्य वर्धनं रक्षणं चरेत् सत्पात्रप्रतिपत्तिश् च राजवृत्तं चतुर्विधं

രാമൻ പറഞ്ഞു—ന്യായമാർഗ്ഗത്തിൽ ധനം സമ്പാദിക്കണം, അതിനെ വർധിപ്പിക്കണം, സംരക്ഷിക്കണം; കൂടാതെ സത്പാത്രർക്കു യഥോചിതമായി അത് വിനിയോഗിച്ച് നൽകുകയും വേണം. രാജവൃത്തം നാലുവിധം.

Verse 3

नयस्य विनयो मूलं विनयः शास्त्रनिश् चयात् विनयो हीन्द्रियजयस्तैर् युक्तः पालयेन्महीं

സുശാസനത്തിന്റെ (നയത്തിന്റെ) മൂലം വിനയം ആകുന്നു. വിനയം ശാസ്ത്രനിശ്ചയത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. വിനയം തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രിയജയം; അതോടെ യുക്തനായ രാജാവ് ഭൂമി/രാജ്യം പാലിച്ചു സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 4

शास्त्रं प्रज्ञा धृतिर्दाक्ष्यं प्रागल्भ्यं धारयिष्णुता उत्साहो वाग्मितौदार्यमापत्कालसहिष्णुता

ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, പ്രജ്ഞ, ധൃതി (സ്ഥൈര്യം), ദക്ഷത, ധൈര്യപൂർണ്ണമായ മുൻകൈ, ധാരണാശക്തി, ഉത്സാഹം, വാഗ്മിത്വം, ഔദാര്യം, കൂടാതെ ആപത്കാല സഹിഷ്ണുത—ഇവയാണ് ആവശ്യമായ ഗുണങ്ങൾ.

Verse 5

प्रभावः शुचिता मैत्री त्यागः सत्यं कृतज्ञता कुलं शीलं समश्चेति गुणाः सम्पत्तिहेतवः

പ്രഭാവം, ശുചിത്വം, മൈത്രി, ത്യാഗം, സത്യം, കൃതജ്ഞത, സത്കുലം, സദാചാരം, സമത്വം—ഇവയാണ് സമ്പത്തിനുള്ള കാരണഗുണങ്ങൾ.

Verse 6

प्रकीर्णविषयारण्ये धावन्तं विप्रमाथिनं वागिमता दार्ढ्यमापत्कालसहिष्णुतेति ख , घ , ज , झ च ज्ञानाङ्कुशेन कुर्वीत वश्यमिन्द्रियदन्तिनं

ചിതറിക്കിടക്കുന്ന വിഷയങ്ങളുടെ വനത്തിൽ ഇന്ദ്രിയ-ആന ഓടിക്കളിച്ച് ജ്ഞാനികളെയും പീഡിപ്പിക്കുന്നു. വാഗ്മിത, ദൃഢത, ആപത്‌കാല സഹിഷ്ണുത (ഖ, ഘ, ജ, ഝ സൂചിത) എന്നിവയും ജ്ഞാന-അങ്കുശവും കൊണ്ട് അതിനെ വശപ്പെടുത്തണം.

Verse 7

कामः क्रोधस् तथा लोभो हर्षो मानो मदस् तथा षड्वर्गमुत्सृजेदेनमस्मिंस्त्यक्ते सुखी नृपः

കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, ഹർഷം, മാനം, മദം—ഈ ഷഡ്വർഗ്ഗ ശത്രുക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കണം. ഇവ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ രാജാവ് സുഖിയും ഭരണത്തിൽ സ്ഥിരനുമാകും.

Verse 8

आन्वीक्षिकीं त्रयीं वार्तां दण्डनीतिं च पार्थिवः तद्वैद्यैस्तत्क्रियोपैतैश्चिन्ततयेद्विनयान्वितः

രാജാവ് ആൻവീക്ഷികീ, ത്രയീ (വേദത്രയം), വാർതാ, ദണ്ഡനീതി—ഇവയെക്കുറിച്ച്, അതത് ശാസ്ത്രവിദഗ്ധരും യഥോചിത പ്രയോഗരീതികളിൽ നിപുണരുമായവരുടെ സഹായത്തോടെ, വിനയത്തോടെ ആലോചിക്കണം.

Verse 9

आन्वीक्षिक्यार्थविज्ञानं धर्माधर्मौ त्रयीस्थितौ अर्थानर्थौ तु वार्तायां दण्डनीत्यां नयानयौ

ആൻവീക്ഷികിയിൽ ഹിതജ്ഞാനം; ത്രയിയിൽ ധർമ്മ-അധർമ്മം സ്ഥാപിതം; വാർതയിൽ ലാഭ-നഷ്ടം അറിയപ്പെടുന്നു; ദണ്ഡനീതിയിൽ നയം-അനയം (ശുദ്ധനീതി-ദുഷ്‌നീതി) നിർണയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 10

अहिंसा सूनृता वाणी सत्यं शौचं दया क्षमा वर्णिनां लिङ्गिनां चैव सामान्यो धर्म उच्यते

അഹിംസ, സുനൃതമായ (മൃദുവും സത്യവുമായ) വാക്ക്, സത്യം, ശൗചം, ദയ, ക്ഷമ—ഇവ വർണധാരികൾക്കും ലിംഗധാരികൾക്കും (സന്ന്യാസചിഹ്നധാരികൾക്കും) പൊതുവായ ധർമ്മമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 11

प्रजाः समनुगृह्णीयात् कुर्यादाचारसंस्थितिं वाक् सूनृता दया दानं हीनोपगतरक्षणं

അവൻ പ്രജകളോട് നിരന്തരം അനുഗ്രഹം കാണിച്ച് അവരെ സദാചാരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; അവന്റെ വാക്ക് സത്യവും മൃദുവുമായിരിക്കണം; ദയയും ദാനവും ആചരിച്ച്, പതിതർ, ദുർബലർ, വഞ്ചിതർ എന്നിവരെ സംരക്ഷിക്കണം।

Verse 12

इति वृत्तं सतां साधुहितं सत्पुरुषव्रतं आधिव्याधिपरीताय अद्य श्वो वा विनाशिने

ഇങ്ങനെ സജ്ജനങ്ങളുടെ വൃത്തം—സാധുഹിതകരം, സത്പുരുഷന്മാരുടെ വ്രതശാസനം—മാനസിക വ്യഥയും രോഗവും ബാധിച്ചവനും, ഇന്ന് അല്ലെങ്കിൽ നാളെ നശിക്കാമെന്നവനും പോലും ആചരിക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 13

को हि राजा शरीराय धर्मापेतं समाचरेत् न हि स्वमुखमन्विच्छन् पीडयेत् कृपणं जनं

സ്വന്തം ശരീരലാഭത്തിനായി മാത്രം ഏതു രാജാവാണ് ധർമ്മം വിട്ട് അധർമ്മം ആചരിക്കുക? സ്വന്തം വായ നിറയ്ക്കാനുള്ള മോഹത്തിൽ അവൻ ദീനജനത്തെ പീഡിപ്പിക്കരുത്।

Verse 14

कृपणः पीड्यमानो हि मन्युना हन्ति पार्थिवं क्रियते ऽभ्यर्हणीयाय स्वजनाय यथाञ्जलिः

കൃപണനും നീചനുമായവൻ കോപം കൊണ്ട് പീഡിതനായാൽ രാജാവിനെയും അടിക്കും; എന്നാൽ തന്റെ സ്വജനമായ, ആദരാർഹനായവന്റെ മുമ്പിൽ അവൻ കൈകൂപ്പി അഞ്ജലിബദ്ധനായി വിനയം കാണിക്കുന്നു।

Verse 15

ततः साधुतरः कार्यो दुर्जनाय शिवर्थिना प्रियमेवाभिधातव्यं सत्सु नित्यं द्विषत्सु च

അതിനാൽ മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ദുർജനനോടും കൂടുതൽ സദാചാരത്തോടെ പെരുമാറണം; സജ്ജന്മാരുടെ ഇടയിൽ നിത്യവും, വൈരികളോടും പോലും, പ്രിയവചനമേ പറയണം।

Verse 16

देवास्ते प्रियवक्तारः पशवः क्रूरवादिनः शुचिरास्तिक्यपूतात्मा पूजयेद्देवताः सदा

പ്രിയവചനമുള്ളവർ ദേവസമം; കഠിനവചനമുള്ളവർ പശുസമം. ശുചിയായി, ആസ്തിക്യത്താൽ ശുദ്ധമായ ആത്മാവോടെ, എപ്പോഴും ദേവതകളെ പൂജിക്കണം।

Verse 17

दीनोपगतरक्षणमिति ख , घ , छ , ज , ञ , ट च स्वमुखमन्विच्छुरिति ख , छ च देवतावत् गुरुजनमात्मवच्च सुहृज्जनं प्रणिपातेन हि गुरुं सतो ऽमृषानुचेष्टितैः

“ദീനരും ശരണാഗതരും സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം” (ഖ, ഘ, ഛ, ജ, ഞ, ട പാഠം) എന്നും “സ്വലാഭം അന്വേഷിക്കൽ” (ഖ, ഛ പാഠം) എന്നും പാഠഭേദമുണ്ട്. ഗുരുജനങ്ങളെ ദേവതപോലെ പൂജിക്കണം; സുഹൃദ്‌ജനത്തെ സ്വയംപോലെ കരുതണം; ഗുരുവിനെ പ്രണാമംകൊണ്ടും സജ്ജനാചാരത്താലും വഞ്ചനയില്ലാത്ത പ്രവർത്തികളാലും ആദരിക്കണം।

Verse 18

कुर्वीताभिमुखान् भृत्यैर् देवान् सुकृतकर्मणा सद्भावेन हरेन्मित्रं सम्भ्रमेण च बान्धवान्

ഭൃത്യരുടെ സഹായത്തോടെ, സുകൃതകർമ്മങ്ങളാൽ ദേവതകളെ പ്രസന്നമാക്കണം; സത്യസദ്ഭാവത്തോടെ സുഹൃത്തുകളെ സ്വന്തമാക്കണം; ബന്ധുക്കളോടു സംഭ്രമത്തോടെ, ആദരപൂർവ്വം പെരുമാറണം।

Verse 19

स्त्रीभृत्यान् प्रेमदानाभ्यां दाक्षिण्येतरं जनं अनिन्दा परकृत्येषु स्वधर्मपरिपालनं

ഭാര്യയെയും ആശ്രിതരെയും സ്നേഹവും ദാനവുംകൊണ്ട് പോഷിക്കണം; മറ്റുള്ളവരോടു സൗജന്യത്തോടെ പെരുമാറണം; മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ദ ഒഴിവാക്കണം; സ്വന്തം സ്വധർമ്മം ശ്രദ്ധയോടെ പാലിക്കണം।

Verse 20

कृपणेषु दयालुत्वं सर्वत्र मधुरा गिरः प्राणैर् अप्युपकारित्वं मित्रायाव्यभिचारिणे

ദീനരോടു കരുണ, എല്ലായിടത്തും മധുരവാക്ക്, പ്രാണം പണയപ്പെടുത്തി പോലും ഉപകാരം—ഇവയാണ് സുഹൃത്തിനോടു അചഞ്ചല വിശ്വസ്തന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ।

Verse 21

गृहागते परिष्वङ्गः शक्त्या दानं सहिष्णुता स्वसमृद्धिष्वनुत्सेकः परवृद्धिष्वमत्सरः

വീട്ടിലെത്തുന്നവനെ ആലിംഗനം ചെയ്യുക, ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം, സഹിഷ്ണുത, സ്വന്തം സമൃദ്ധിയിൽ അഹങ്കാരം ഇല്ലായ്മ, മറ്റുള്ളവരുടെ ഉയർച്ചയിൽ അസൂയ ഇല്ലായ്മ—ഇവയാണ് വളർത്തേണ്ട ഗുണങ്ങൾ।

Verse 22

अपरोपतापि वचनं मौनव्रतचरिष्णुता बन्धभिर्बद्धसंयोगः स्वजने चतुरश्रता

മറ്റുള്ളവർക്കു ദുഃഖം വരുത്താത്ത വാക്ക്, മൗനവ്രതാചരണം, വിശ്വസനീയ ബന്ധങ്ങളാൽ ബന്ധിതമായ സഹവാസം, സ്വന്തം ജനങ്ങളോടു നീതിയോടെ സ്ഥിരമായ പെരുമാറ്റം—ഇവ സദാചാരലക്ഷണങ്ങളായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 23

उचितानुविधायित्वमिति वृत्तं महात्मनां

‘യുക്തമായതിനെ അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുക’—ഇതാണ് മഹാത്മാക്കളുടെ നിർണായക ചര്യ।