Adhyaya 228

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे यात्रा नाम सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथाष्टाविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः स्वप्नाध्यायः पुष्कर उवाच स्वप्नं शौभाशुभं वक्ष्ये दुःखप्रहरणन्तथा नाभिं विनान्यत्र गात्रे तृणवृक्षसमुद्भवः

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിൽ ‘യാത്ര’ എന്ന 227-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 228-ാം ‘സ്വപ്നാധ്യായം’ ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—സ്വപ്നങ്ങളുടെ ശുഭ‑അശുഭവും, ദുഃഖഹരണകരവുമായ ഫലവും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. (നിയമം:) നാഭിയെ ഒഴികെ ശരീരത്തിന്റെ മറ്റേതെങ്കിലും ഭാഗത്ത് സ്വപ്നത്തിൽ പുല്ലോ വൃക്ഷങ്ങളോ മുളച്ചതായി കാണുകയാണെങ്കിൽ, അതിനെ ലക്ഷണം (ശകുനം) ആയി ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 2

चूर्णं मूर्ध्नि कांस्यानां मुण्डनं नग्नता तथा मलिनाम्बरधारित्वमभ्यङ्गः पङ्कदिग्धता

തലയിൽ ചൂർണം/ധൂൾ/ഭസ്മം ധരിക്കൽ, കാംസ്യപാത്രങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, മുണ്ഡനം, നഗ്നത, മലിനവസ്ത്രധാരണം, ദേഹാഭ്യംഗം, ചെളിയിൽ ലിപ്തനായി ഇരിക്കൽ—ഇവയെല്ലാം ബാഹ്യാചാരലക്ഷണങ്ങളായി എണ്ണപ്പെടുന്നു।

Verse 3

उच्चात् प्रपतनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविनोदश् च दोलारोहणमेव च

ഉയരത്തിൽ നിന്ന് ചാടി വീഴൽ, വിവാഹോത്സവം, ഗാനം, തന്ത്രി-വാദ്യവിനോദം, കൂടാതെ ദോളാരോഹണം—ഇവയും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 4

अर्जनं पद्मलोहानां सर्पाणामथ मारणं शरद्यश्चेति ञ , ट च रक्तपुष्पद्रुमाणाञ्च चण्डालस्य तथैव च

‘ഞ’ ‘ട’ അക്ഷരങ്ങളുടെ കീഴിൽ—പദ്മലോഹത്തിന്റെ അർജനം/ശേഖരണം, സർപ്പവധം, ‘ശരദ്യ’ (ശരദൃതുസംബന്ധ കാര്യങ്ങൾ), അതുപോലെ ചുവന്ന പൂക്കളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ, കൂടാതെ ചണ്ഡാലൻ—എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു।

Verse 5

वराहाश्वखरोष्ट्राणां तथा चारोहणक्रिया भक्षणं पक्षिमांसानां तैलस्य कृशरस्य च

വരാഹം, അശ്വം, കഴുത, ഒട്ടകം എന്നിവയിൽ ആരോഹണം ചെയ്യൽ, പക്ഷിമാംസഭക്ഷണം, കൂടാതെ എണ്ണയും കൃശരവും (അരി-പയർ വിഭവം) സേവിക്കൽ—ഇവയും അതുപോലെ (നിയമ/നിഷേധ) വിഷയങ്ങളായി പറയുന്നു।

Verse 6

मातुः प्रवेशो जठरे चितारोहणमेव च शक्रध्वजाभिपतनं पतनं शशिसूर्ययोः

മാതാവിന്റെ ഗർഭത്തിലേക്ക് വീണ്ടും പ്രവേശിക്കൽ, ചിതാരോഹണം, ശക്രധ്വജം (ഇന്ദ്രധ്വജം) വീഴൽ, കൂടാതെ ചന്ദ്ര-സൂര്യരുടെ ‘പതനം’ (ഗ്രഹണലക്ഷണം)—ഇവയെല്ലാം അശുഭ ഉത്പാതലക്ഷണങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു।

Verse 7

दिव्यान्तरीक्षभौमानामुत्पातानाञ्च दर्शनं देवद्विजातिभूपानां गुरूणाङ्कोप एव च

ദൈവികം, അന്തരീക്ഷം, ഭൗമം എന്നീ ഉത്പാതങ്ങളുടെ ദർശനവും ദേവന്മാർ, ദ്വിജർ, രാജാക്കന്മാർ, ഗുരുക്കന്മാർ എന്നിവരുടെ കോപവും—ഇവയെല്ലാം മഹാ അപശകുന-നിമിത്തങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 8

नर्तनं हसनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविहीनानां वाद्यानामपि वादनं

നൃത്തവും ഹാസ്യവും, വിവാഹോത്സവവും ഗാനവും, കൂടാതെ തന്ത്രി-വാദ്യസഹായമില്ലാതെയും വാദ്യങ്ങൾ വായിക്കൽ—ഇവയെല്ലാം വാദന/സംഗീതപ്രകടനത്തിന്റെ വകഭേദങ്ങളാണ്।

Verse 9

स्रोतोवहाधोगमनं स्नानं गोमयवारिणा पङ्कोदकेन च तथा मशीतोयेन वाप्यथ

ഒഴുകുന്ന ജലധാരയിലൂടെ താഴോട്ടു സഞ്ചരിക്കൽ, ഗോമയമിശ്രിത ജലത്തിൽ സ്നാനം, ചെളിവെള്ളത്തിൽ സ്നാനം, അല്ലെങ്കിൽ ഭസ്മമിശ്രിത ജലത്തിൽ സ്നാനം—ഇവയാലും ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 10

आलिङ्गनं कुमारीणां पुरुषाञ्च मैथुनं हानिश् चैव स्वगात्राणां विरेको वमनक्रिया

കുമാരിമാരെ ആലിംഗനം ചെയ്യുക, പുരുഷന്മാരോടുള്ള മൈഥുനം, കൂടാതെ സ്വന്തം ശരീരത്തിന് ഹാനി വരുത്തൽ—ഇവയുടെ ശമനാർത്ഥം വിരേചനവും വമനക്രിയയും വിധിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 11

दक्षिणाशाप्रगमनं व्याधिनाभिभवस् तथा फलानामुपहानिश् च धातूनां भेदनं तथा

തെക്കുദിശയിലേക്കുള്ള ഗമനം, രോഗം മൂലം അധീനനാകുക, പ്രതീക്ഷിച്ച ഫലങ്ങളുടെ നഷ്ടം, കൂടാതെ ധാതുക്കളുടെ ഭേദനം/വികാരം—ഇവയെ (ദോഷ-നിമിത്ത) ലക്ഷണങ്ങളായി പറയുന്നു।

Verse 12

गृहाणाञ्चैव पतनं गृहसम्मार्जनन्तथा क्रीडा पिशाचक्रव्यादवानरान्त्यनरैर् अपि

വീടുകളുടെ തകർച്ച, വീടിന്റെ തൂത്തുവാരൽ‑ശുചീകരണം, കൂടാതെ കളിയായി നടക്കുന്ന ഉപദ്രവങ്ങൾ—ഇവ പിശാചുകൾ, മാംസഭക്ഷക സത്തകൾ, ആദകൾ, കുരങ്ങുകൾ, നീച/വൈരികളായ മനുഷ്യർ എന്നിവരാൽ പോലും സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 13

परादभिभवश् चैव तस्माच्च व्यसनोद्भवः काषायवस्त्रधारित्वं तद्वस्त्रैः क्रीडनं तथा

മറ്റുള്ളവരാൽ പരാജയപ്പെടുന്നതും ഉണ്ടാകും; അതിൽ നിന്ന് ദുഷ്ശീലജന്യ ദുരിതം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. (മറ്റൊരു ലക്ഷണം) കാഷായ വസ്ത്രം ധരിക്കുകയും അതേ വസ്ത്രങ്ങളുമായി കളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്।

Verse 14

तन्त्रीवाद्यविनोदश्चेत्यादिः, तैलस्य कृशरस्य चेत्यन्तः पाठः छ , झ पुस्तकद्वये नास्ति विवाहोत्सव एव चेति ज तासामेव च मैथुनमिति ज हानिश् चैवेत्यादिः क्रीडनं तथेत्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति स्नेहपानावगाहौ च रक्तमाल्यानुलेपनं इत्यधान्यानि स्वप्नानि तेषामकथनं शुभं

‘തന്ത്രി‍വാദ്യ‑വിനോദം’ മുതൽ ‘തൈലവും കൃശരവും’ വരെ ഉള്ള പാഠം ഛ, ഝ ഹസ്തപ്രതികളിൽ കാണുന്നില്ല. ജ ഹസ്തപ്രതിയിൽ ‘വിവാഹോത്സവം മാത്രമേ’ എന്നും ‘അവരോടുതന്നെ മൈഥുനം’ എന്നും പാഠമുണ്ട്. ‘ഹാനി…’ മുതൽ ‘…ക്രീഡനം തഥാ’ വരെ ഉള്ള ഭാഗവും ജ യിൽ ഇല്ല. നെയ്യ്/എണ്ണ കുടിക്കൽ, സ്നിഗ്ധ ദ്രവത്തിൽ അവഗാഹനം, ചുവന്ന മാല ധരിക്കൽ, ശരീരത്തിൽ ലേപനം—ഇത്തരം സ്വപ്നങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരോട് പറയാതിരിക്കുക ശുഭകരമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 15

भूजश् च स्वपनं तद्वत् कार्यां स्नानं द्विजार्चनं तिलैर् होमो हरिब्रह्मशिवार्कगणपूजनं

ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും അതുപോലെ യുക്തമായ നിദ്രയും പാലിക്കണം. സ്നാനം, ദ്വിജരുടെ (ബ്രാഹ്മണരുടെ) അർച്ചനം, എള്ളുകൊണ്ടുള്ള ഹോമം, കൂടാതെ ഹരി (വിഷ്ണു), ബ്രഹ്മാ, ശിവൻ, സൂര്യൻ, ഗണങ്ങൾ എന്നിവരുടെ പൂജയും ചെയ്യണം।

Verse 16

तथा स्तुतिप्रपठनं पुंसूक्तादिजपस् तथा स्वप्नास्तु प्रथमे यामे संवत्सरविपाकिनः

അതുപോലെ സ്തുതികളുടെ പാരായണവും പുരുഷസൂക്താദികളുടെ ജപവും ചെയ്യണം. രാത്രിയുടെ ആദ്യ യാമത്തിൽ കാണുന്ന സ്വപ്നങ്ങൾ ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം ഫലിക്കുന്നു।

Verse 17

षड्भिर्मासैर् द्वितीये तु त्रिभिर्मासैर् त्रियामिकाः चतुर्थे त्वर्धमासेन दशाहादरुणोदये

ദ്വിതീയ നിലയിൽ ഫലം ആറുമാസത്തിൽ; തൃതീയത്തിൽ മൂന്നുമാസത്തിൽ; ചതുര്ഥത്തിൽ അർധമാസത്തിൽ; ഉത്തമാവസ്ഥയിൽ അരുണോദയസമയത്ത് പത്ത് ദിവസത്തിൽ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 18

एकस्यामथ चेद्रात्रौ शुभं वा यदि वाशुभं पश्चादृष्टस्तु यस्तत्र तस्य पाकं विनिर्दिशेत्

ഒരു രാത്രിക്കുള്ളിൽ ശുഭമോ അശുഭമോ ആയ നിമിത്തം കണ്ടാൽ, തുടർന്ന് അവിടെ കണ്ടതിനെ ആശ്രയിച്ച് അതിന്റെ ഫലപാകം (ഫലസിദ്ധി) പ്രത്യേകമായി നിർദ്ദേശിക്കണം।

Verse 19

तस्मात्तु शोभने स्वप्ने पश्चात्स्वापो न शस्यते शैलप्रासादनागाश्ववृषभारोहणं हितं

അതുകൊണ്ട് ശോഭനസ്വപ്നം കണ്ട ശേഷം വീണ്ടും ഉറങ്ങുന്നത് ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല. അപ്പോൾ പർവ്വതം, പ്രാസാദം, ആന, കുതിര, അല്ലെങ്കിൽ വൃഷഭം എന്നിവയിൽ കയറുന്നതുപോലുള്ള സ്വപ്നം ഹിതകരമാണ്।

Verse 20

द्रुमाणां श्वेतपुष्पाणां गगने च तथा द्विज द्रुमतृणोद्भवो नाभौ तथा च बहुबाहुता

ഹേ ദ്വിജാ! സ്വപ്നത്തിൽ ആകാശത്തിൽ വെളുത്ത പൂക്കളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളെ കാണുക, നാഭിയിൽ നിന്ന് വൃക്ഷങ്ങളും പുല്ലുകളും മുളയ്ക്കുന്നത് കാണുക, കൂടാതെ അനേകം ഭുജങ്ങൾ ഉള്ളതായി കാണുക—ഇവ ഇവിടെ പറഞ്ഞ നിമിത്ത-ലക്ഷണങ്ങളാണ്।

Verse 21

तथा च बहुशीर्षत्वं पलितोद्भव एव च सुशुक्रमाल्यधारित्वं सुशुक्लाम्बरधारिता

അതുപോലെ അനേകം തലകൾ ഉള്ളതായി കാണുക, പളിത (ധവള-ചാര) മുടി ഉദ്ഭവിച്ചതായി കാണുക; നിർമലമായ വെളുത്ത മാല ധരിക്കുക, അത്യന്തം വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിക്കുക—(ഇവയും ലക്ഷണങ്ങൾ)।

Verse 22

चन्द्रार्कताराग्रहणं परिमार्जनमेव च शक्रध्वजालिङ्गनञ्च ध्वजोच्छ्रायक्रिया तथा

ചന്ദ്ര, സൂര്യ, നക്ഷത്ര/ഗ്രഹഗ്രഹണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്രതാചാരങ്ങൾ, ശുദ്ധിക്കായുള്ള പരിമാർജനം, ഇന്ദ്രധ്വജത്തെ ആലിംഗനം/സ്പർശിക്കൽ എന്ന ചടങ്ങ്, കൂടാതെ ധ്വജോച്ഛ്രായം (കൊടി ഉയർത്തൽ) എന്ന ക്രിയയും വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 23

भूम्यबुधाराग्रहणं शत्रूणाञ्चैव विक्रिया जयो विवादे द्यूते च सङ्ग्रामे च तथा द्विज

ഭൂമിയും ജലധാരകളും ലാഭകരമായി കൈവശപ്പെടുത്തൽ, കൂടാതെ ശത്രുക്കളുടെ പരാജയം—ഇവ വിവാദത്തിൽ, ചൂതാട്ടത്തിൽ, യുദ്ധത്തിൽ എന്നിവയിലും ജയത്തിന്റെ മുൻസൂചനകളാണ്, ഹേ ദ്വിജ।

Verse 24

भक्षणञ्चार्द्रमांसानाम्पायसस्य च भक्षणं दर्शनं रुधिरस्यापि स्नानं वा रुधिरेण च

ആർദ്രമാംസം (കച്ച/ഈർപ്പം ഉള്ള മാംസം) ഭക്ഷിക്കൽ, പായസം ഭക്ഷിക്കൽ, രക്തം കാണൽ, അല്ലെങ്കിൽ രക്തത്തിൽ സ്നാനം—ഇവയെ ഇവിടെ അശുഭലക്ഷണങ്ങളായി പറയുന്നു।

Verse 25

प्रथमे भागे इति ख भूम्यम्बुधीनां ग्रहणमिति क , छ , ञ च सरारुधिरमद्यानां पानं क्षीरस्य वाप्यथ अस्त्रैर् विचेष्टनं भूमौ निर्मलं गगनं तथा

ആദ്യ ഭാഗത്തിൽ ‘ഖ’ എന്ന അക്ഷരം പറയുന്നു; ഭൂമിയും സമുദ്രങ്ങളും ഗ്രഹിക്കുവാൻ/വശീകരിക്കുവാൻ ‘ക’, ‘ഛ’, ‘ഞ’ എന്ന അക്ഷരങ്ങളും ഉപദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് രക്തമിശ്രിത മദ്യാദി അല്ലെങ്കിൽ പാൽ പാനം; കൂടാതെ മന്ത്രബലമുള്ള ആയുധങ്ങളാൽ ഭൂമിയിൽ അസാധാരണ ചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ആകാശത്തെ നിർമലമായി (വ്യക്തമായി) ആക്കുകയും ചെയ്യാമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 26

मुखेन दोहनं शस्तं महिषीणां तथा गवां सिंहीनां हस्तिनीनाञ्च बडवानां तथैव च

വായിലൂടെ ദോഹനം (ചൂഷണം ചെയ്ത് പാൽ എടുക്കൽ) മഹിഷികൾക്കും പശുക്കൾക്കും, കൂടാതെ സിംഹിണികൾക്കും ആനപ്പെൺമകൾക്കും കുതിരപ്പെൺമകൾക്കും (ബഡവ) യോജ്യമെന്ന്/വിധേയമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 27

प्रसादो देवविप्रेभ्यो गुरुभ्यश् च तथा द्विज अम्भसा चाभिषेकस्तु गवां शृङ्गच्युतेन च

ഹേ ദ്വിജനേ! ദേവന്മാർക്കും പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണർക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും പ്രസാദം വിതരണം ചെയ്യണം; ജലത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക, കൂടാതെ പശുക്കളുടെ കൊമ്പിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയ ജലത്താലും അഭിഷേകം ചെയ്യണം।

Verse 28

चन्द्राद् भ्रष्टेन वा राम ज्ञेयं राज्यप्रदं हि तत् राज्याभिषेकश् च तथा छेदनं शिरसो ऽप्यथ

ഹേ രാമാ! ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് വീണ (നിമിത്തം) ആയാലും അത് രാജ്യം നൽകുന്നതായി അറിയണം; അതുപോലെ അത് രാജാഭിഷേകത്തിന്റെ ലക്ഷണം, തുടർന്ന് ശിരഛേദത്തിന്റെ സൂചനയും ആകുന്നു।

Verse 29

मरणं वह्निलाभश् च वह्निदाहो गृहादिषु लब्धेश् च राजलिङ्गानां तन्त्रीवाद्याभिवादनं

മരണം, അഗ്നിലാഭം, ഗൃഹാദികളിൽ അഗ്നിദാഹം, രാജചിഹ്നങ്ങളുടെ ലഭ്യം, കൂടാതെ തന്ത്രി-വാദ്യാദി സംഗീതത്തോടെയുള്ള അഭിവാദനം—ഇവയെ പ്രധാന നിമിത്തങ്ങളായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 30

यस्तु पश्यति स्वप्नान्ते राजानं कुञ्जरं हयं हिरण्यं वृषभङ्गाञ्च कुटुम्बस्तस्य वर्धते

സ്വപ്നത്തിന്റെ അവസാനം രാജാവിനെ, ആനയെ, കുതിരയെ, സ്വർണ്ണത്തെ, കൂടാതെ കാളകളെയും ശുഭാംഗങ്ങളെയോ ശുഭചിഹ്നങ്ങളെയോ കാണുന്നവന്റെ കുടുംബം വർദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 31

वृषेभगृहशैलाग्रवृक्षारोहणरोदनं घृटविष्ठानुलेपो वा अगम्यागमनं तथा

കാളയുടെ മേൽ, വീടിന്റെ മേൽ, പർവ്വതശിഖരത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ വൃക്ഷശിഖരത്തിൽ കയറി കരയുക; നെയ്യോ മലമോ പുരട്ടുക; അതുപോലെ അഗമ്യമായ (നിഷിദ്ധ) സ്ഥലത്തേക്കോ വിഷയത്തിലേക്കോ പോകുക—ഇവ അശുചിയും അതിക്രമവുമായ കർമ്മങ്ങളായി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 32

सितवस्त्रं प्रसन्नाम्भः फली वृक्षो नभो ऽमलं

വെളുത്ത വസ്ത്രം, പ്രസന്നമായ തെളിഞ്ഞ ജലം, ഫലം തരുന്ന വൃക്ഷം, കളങ്കമില്ലാത്ത ആകാശം—ഇവ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാണ്.