Adhyaya 227
Raja-dharmaAdhyaya 2279 Verses

Adhyaya 227

युद्धयात्रा (Yuddhayātrā) — The War-Expedition

ഈ അധ്യായത്തിൽ ദണ്ഡപ്രണയനത്തെ തുടർന്ന് രാജാവിന്റെ അടുത്ത കടമയായ യാത്ര (സൈനിക ദൗത്യം) എപ്പോൾ എങ്ങനെ നടത്തണം എന്ന നിർണ്ണയം പറയുന്നു. പുഷ്കരൻ രാജധർമ്മവും നിതിശാസ്ത്രവും അടിസ്ഥാനമാക്കി മാനദണ്ഡങ്ങൾ നൽകുന്നു: ശക്തനായ ശത്രുവിന്റെ ഭീഷണി ഉണ്ടായാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പിന്നിൽ നിന്ന് ആക്രമിക്കുന്ന പാർഷ്ണിഗ്രാഹന്‍ മേൽക്കൈ നേടുമ്പോൾ രാജാവ് പുറപ്പെടണം; എന്നാൽ മുൻകൂട്ടി സന്നാഹം പരിശോധിക്കണം—സജ്ജമായ യോദ്ധാക്കൾ, സഹായികൾ-പരിചാരകർ, മതിയായ ഭക്ഷ്യ-ഉപകരണസാധനങ്ങൾ, കൂടാതെ തലസ്ഥാനം/ആധാരകേന്ദ്രത്തിന്റെ ഉറച്ച സംരക്ഷണം. തുടർന്ന് നിമിത്തശാസ്ത്രം വഴി സമയനിർണ്ണയം—ശത്രുവിന് ബാധിക്കുന്ന ദുരന്തങ്ങൾ, ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ദിശ, കേതു-ദോഷം മുതലായ സൂചനകൾ. ദേഹസ്ഫുരണം, സ്വപ്നലക്ഷണങ്ങൾ, ശകുന-അപശകുനങ്ങൾ എന്നിവ നോക്കി കോട്ടയിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റവും വിജയാനന്തര മടങ്ങിവരവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഋതുവിനനുസരിച്ച് സേനാസംയോജനം—മഴക്കാലത്ത് പദാതി-ഗജബലം പ്രധാനം, ശീതകാലം/വസന്തം/ആരംഭശരദിൽ രഥ-അശ്വബലം കൂടുതലായി; സൂചനകൾ വലത്-ഇടത്, സ്ത്രീ-പുരുഷ ഭേദം എന്നിവ പ്രകാരവും വിലയിരുത്തണം।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दण्डप्रणयनं नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः युद्धयात्रा पुष्कर उवाच यदा मन्येत नृपतिराक्रन्देन बलीयसा पार्ष्णिग्राहो ऽभिभूतो मे तदा यात्रां प्रयोजयेत्

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ “ദണ്ഡപ്രണയനം” എന്ന 226-ാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ഇനി 227-ാം അധ്യായം “യുദ്ധയാത്ര” ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—ബലവാനായ ശത്രു യുദ്ധഘോഷത്തോടെ എന്നെ അമർത്തുന്നു; പിന്നിൽ നിന്ന് ആക്രമിക്കുന്ന പാർഷ്ണിഗ്രാഹൻ എന്നെ കീഴടക്കി എന്നു രാജാവ് കരുതുമ്പോൾ, അവൻ സൈന്യയാത്ര ആരംഭിക്കണം।

Verse 2

पुष्ता योधा भृटा भृत्याः प्रभूतञ्च बलं मम मूलरक्षासमर्थो ऽस्मि तैर् गत्वा शिविरे व्रजेत्

എന്റെ യോദ്ധാക്കൾ സുസജ്ജരും സമൃദ്ധമായി പോഷിതരുമാണ്; കൂലിസൈന്യവും സേവകരും യഥാവിധി പരിപാലിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്റെ ബലം പ്രചുരം. മുഖ്യ ആധാരത്തെ കാക്കാൻ ഞാൻ സമർത്ഥൻ; അതിനാൽ അവരോടൊപ്പം പോയി സൈന്യശിബിരത്തിലേക്ക് പോകണം।

Verse 3

शत्रोर्वा व्यसने यायात् दैवाद्यैः पीडितं परं भूकम्पो यान्दिशं याति याञ्च केतुर्व्यदूषयत्

അല്ലെങ്കിൽ ശത്രു ദുരന്തത്തിലായിരിക്കാം—ദൈവാദി നിയന്ത്രണാതീത കാരണങ്ങളാൽ അത്യന്തം പീഡിതനായി. (ഇത്) ഭൂകമ്പം ഏത് ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു എന്നും, കേതു (ധൂമകേതു) ഏത് ദിശയെ ദൂഷിച്ചുവെന്നും നോക്കി അറിയണം।

Verse 4

विद्विष्टनाशकं सैन्यं सम्भूतान्तःप्रकोपनं शरीरस्फुरणे धन्ये तथा सुस्वप्रदर्शने

ദ്വേഷ്യശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കുന്ന സൈന്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ഉള്ളിൽ ഒരു ഉന്മേഷം/ഉദ്രേകം ജനിക്കുന്നു. ശരീരത്തിൽ മംഗളകരമായ സ്പന്ദനം ഉണ്ടാകുകയും നല്ല സ്വപ്നങ്ങൾ കാണപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത്—ഇവയാണ് സൂചനകൾ।

Verse 5

निमित्ते शकुने धन्ये जाते शत्रुपुरं व्रजेत् पुनर्जित्वेति ग , घ , ज च तैर् वृत्वा इति साधुः सम्भूतान्तःकोपदमिति ख , छ च पदातिनागबहुलां सेनां प्रावृषि योजयेत्

ശുഭമായ ശകുന-നിമിത്തം സംഭവിക്കുമ്പോൾ ശത്രുപുരത്തിലേക്ക് നീങ്ങണം; ചില പാഠങ്ങളിൽ—ജയിച്ച ശേഷം വീണ്ടും മടങ്ങണം—എന്നുമുണ്ട്. സൈന്യത്തെ യഥായോഗ്യം തിരഞ്ഞെടുത്തു ക്രമീകരിച്ച് മുന്നേറുന്നതാണ് ഉത്തമം. മഴക്കാലത്ത് പാദാതിയും ആനകളും കൂടുതലുള്ള സൈന്യം വിന്യസിക്കണം।

Verse 6

हेमन्ते शिशिरे चैव रथवाजिसमाकुलां चतुरङ्गबलोपेतां वसन्ते वा शरन्म्मुखे

ഹേമന്തവും ശിശിരവും ആയ ശീതകാലങ്ങളിൽ, അല്ലെങ്കിൽ വസന്തത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ശരദൃതുവിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, രഥങ്ങളും അശ്വങ്ങളും നിറഞ്ഞ ചതുരംഗബലസമ്പന്നമായ സേനയോടെ യാത്ര പുറപ്പെടണം।

Verse 7

सेना पदातिबहुला शत्रून् जयति सर्वदा अङ्गसक्षिणभागे तु शस्तं प्रस्फुरणं भवेत्

പദാതികൾ ധാരാളമുള്ള സേന എപ്പോഴും ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നു. കൂടാതെ ശരീരത്തിന്റെ വലതുഭാഗത്ത് ആയുധം (അഥവാ ആയുധധാരി ഭുജം) സ്ഫുരിക്കുന്നത് ശുഭലക്ഷണമാകുന്നു।

Verse 8

न शस्तन्तु तथा वामे पृष्ठस्य हृदयस्य च लाञ्छनं पिटकञ्चैव विज्ञेयं स्फुरणं तथा

എന്നാൽ ഇടതുഭാഗത്ത്, കൂടാതെ പുറകിലും ഹൃദയപ്രദേശത്തും കാണുന്ന അടയാളങ്ങൾ ശുഭമല്ല. അതുപോലെ പിറ്റകം (പുണ്ണ്/കട്ട) എന്നും ശരീരസ്ഫുരണവും അപശകുനമായി ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 9

विपर्ययेणाभिहितं सव्ये स्त्रीणां शुभं भवेत्

പുരുഷന്മാർക്കായി പറഞ്ഞതിന്റെ വിപരീതമായി, സ്ത്രീകൾക്കായി ഇടതുഭാഗത്തെ സൂചനകൾ ശുഭകരമാകുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Frequently Asked Questions

A practical threat-assessment: a stronger enemy’s aggressive pressure and the specific danger of a rear-assailing foe (pārṣṇigrāha) overpowering the king, combined with readiness in provisions and base security.

Cosmic and terrestrial indicators (earthquake-direction, comet/ketu-taint), auspicious dreams, śakuna (omen-bird) signs, and bodily sphuraṇa (twitching), with right/left-side rules and a noted reversal for women.

It recommends infantry-and-elephant-heavy forces in the rainy season, and chariot-and-horse-dense forces (within a fourfold army) in hemanta/śiśira, or alternatively in spring or early autumn.