Adhyaya 171

Verse 1

ति ख शवन्तत्स्पृष्टिनं श्वानमिति घ , ज च मूत्रोच्चारं द्विजः कृत्वेत्यादिः, पूयन्ते पापिनो ऽखिला इत्य् अन्तः पाठः ज , झ पुस्तके नास्ति अथ एकसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः प्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच प्रायश्चित्तं रहस्यादि वक्ष्ये शुद्धिकरं पर पौरुषेण तु सूक्तेन मासं जप्यादिनाघहा

ഹസ്തപ്രതികളിൽ പാഠഭേദങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു—എവിടെയോ ‘ശവസ്പർശിതനായ ശ്വാൻ’ എന്നും, മറ്റെവിടെയോ ‘ദ്വിജൻ മൂത്രോച്ചാരം ചെയ്ത്…’ എന്നും; മറ്റൊരു പാഠത്തിൽ അവസാനം ‘എല്ലാ പാപികളും ശുദ്ധരാകുന്നു’ എന്നും, ഒരു പ്രതിയിൽ ഈ ഭാഗം ഇല്ലെന്നും പറയുന്നു. ഇനി 171-ാം അധ്യായം ‘പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ’ ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—രഹസ്യാദിയായ, പരമവും ശുദ്ധികരവുമായ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ഞാൻ ഉപദേശിക്കും; പൗരുഷ സൂക്തം ഒരു മാസം ജപിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പാപമുക്തനാകും।

Verse 2

मुच्यते पातकैः सर्वैर् जप्त्वा त्रिरघमर्षणं वेदजप्याद्वायुयमाद् गायत्र्या व्रततो ऽद्यहा

അഘമർഷണ മന്ത്രം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ എല്ലാ പാതകങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം ലഭിക്കുന്നു; അതുപോലെ വേദജപം, വായു-യമനിയമങ്ങൾ, ഗായത്രീവ്രതാചരണം എന്നിവയാൽ പാപനാശം സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 3

मुण्डनं सर्वकृच्छ्रेषु स्नानं होमो हरेर्यजिः उत्थितस्तु दिवा तिष्ठेदुपविष्टस् तथा निशि

എല്ലാ കൃച്ഛ്ര പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളിലും മുണ്ഡനം, സ്നാനം, ഹോമം, ഹരി (വിഷ്ണു) ആരാധന എന്നിവ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പകൽ നിൽക്കണം; രാത്രി ഇരിക്കണം।

Verse 4

एतद्वीरासनं प्रोक्तं कृच्छ्रकृत्तेन पापहा अष्टभिः प्रत्यहं ग्रासैर् यतिचान्द्रायणं स्मृतं

ഇത് ‘വീരാസനം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൃച്ഛ്രമായി അനുഷ്ഠിക്കുമ്പോൾ ഇത് പാപഹരമായ പ്രായശ്ചിത്തമാകുന്നു. ‘യതി-ചാന്ദ്രായണം’ എന്നു പറയുന്നത് പ്രതിദിനം എട്ട് ഗ്രാസം മാത്രം ആഹാരം സ്വീകരിക്കുന്ന ശാസനയാണെന്ന് സ്മൃതിയിലുണ്ട്।

Verse 5

प्रातश् चतुर्भिः सायञ्च शिशुचान्द्रायणं स्मृतं यथाकथञ्चित् पिण्डानाम् चत्वारिंशच्छतद्वयं

‘ശിശു (ലഘു) ചാന്ദ്രായണം’ എന്നു പറയുന്നത്: പ്രഭാതത്തിൽ നാല് പിണ്ഡങ്ങളും സായാഹ്നത്തിൽ നാല് പിണ്ഡങ്ങളും; എങ്ങനെയായാലും ആചരിച്ചാൽ മൊത്തം പിണ്ഡങ്ങൾ ഇരുനൂറ്റി നാല്പത് ആകുന്നു.

Verse 6

मासेन भक्षयेदेतत् सुरचान्द्रायणं चरेत् त्र्यहमुष्णं पिवेदापस्त्यहमुष्णं पयः पिवेत्

ഈ നിയന്ത്രിത ആഹാരം ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ സ്വീകരിച്ച് ‘സുര-ചാന്ദ്രായണം’ വ്രതം ആചരിക്കണം. മൂന്ന് ദിവസം ചൂടുവെള്ളം കുടിക്കണം; മൂന്ന് ദിവസം ചൂടുപാൽ കുടിക്കണം.

Verse 7

त्र्याहमुष्णं घृतं पीत्वा वायुभक्षो भवेत् त्र्यहं तप्तकृच्छ्रमिदं प्रोक्तं शीतैः शीतं प्रकीर्तितं

മൂന്ന് ദിവസം ചൂടുള്ള നെയ്യ് കുടിച്ച്, തുടർന്ന് മൂന്ന് ദിവസം വായുവിനെ മാത്രം ആഹാരമാക്കി ജീവിക്കണം. ഇതിനെ ‘തപ്തകൃച്ഛ്രം’ എന്നു പറയുന്നു; തണുത്ത (നെയ്യാദി) രീതിയിൽ ചെയ്താൽ അത് ‘ശീത’ (കൃച്ഛ്രം) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 8

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिं गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकं

‘അതികൃച്ഛ്രം’ ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം പാലോടുകൂടി ആചരിക്കണം; ഇതിൽ ഗോമൂത്രം, ഗോമയം, ക്ഷീരം, ദധി, സർപ്പിസ് (നെയ്യ്), കുശോദകം (കുശജലം) എന്നിവയുടെ വിധിയുണ്ട്.

Verse 9

जपतो ऽवधहेति ख , घ , ज च एकरात्रोपवासश् चकृच्छ्रं शान्तपनं स्मृतं एतच्च प्रत्याभ्यस्तं महाशान्तपनं स्मृतं

‘അവധ’ എന്നു—അഥവാ ഖ, ഘ, ജ എന്ന അക്ഷരങ്ങളുടെ—ജപം ചെയ്ത് ഒരു രാത്രിയോളം ഉപവാസവും ചെയ്യുന്നവന്റെ കൃച്ഛ്രം ‘ശാന്തപനം’ എന്നു സ്മൃതമാണ്. ഇതേ ആചാരം ആവർത്തിച്ച് ചെയ്താൽ ‘മഹാ-ശാന്തപനം’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 10

त्र्यहाभ्यस्तमथैकैकमतिशान्तपनं स्मृतं कृच्छ्रं पराकसञ्ज्ञं स्याद्द्वादशाहमभोजनं

മൂന്നു ദിവസത്തെ ശാസനം ആവർത്തിച്ച് അനുഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് ക്രമമായി ഓരോ ദിവസവും ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് അത്യന്തം കഠിനമായ ‘ശാന്തപന’ കൃച്ഛ്രമെന്നു സ്മൃതികൾ പറയുന്നു. ‘പരാക’ എന്ന വ്രതം പന്ത്രണ്ട് ദിവസം പൂർണ്ണ നിരാഹാരം (അഭോജന).

Verse 11

एकभक्तं त्र्यहाभ्यस्तं क्रमान्नक्तमयाचितं प्राजापत्यमुपोष्यान्ते पादः स्यात् कृच्छ्रपादकः

ഏകഭക്തം (ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം) മൂന്നു ദിവസം അനുഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് ക്രമമായി രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം, പിന്നെ യാചിക്കാതെ ലഭിക്കുന്ന അന്നത്തിൽ ജീവിക്കൽ—ഇങ്ങനെ പ്രാജാപത്യ ഉപവാസം പൂർത്തിയാകും. അവസാനം അതിന്റെ ഒരു പാദം ‘കൃച്ഛ്ര-പാദക’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 12

फलैर् मासं फलं कृच्छ्रं बिल्वैः श्रीक्च्छ्र ईरितः पद्माक्षैः स्यादामलकैः पुष्पकृच्छ्रं तु पुष्पकैः

ഒരു മാസം ഫലങ്ങൾ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നത് ‘ഫല-കൃച്ഛ്ര’ എന്നു പറയുന്നു. ബിൽവഫലങ്ങളാൽ ചെയ്താൽ അത് ‘ശ്രീ-കൃച്ഛ്ര’ എന്നു പ്രഖ്യാപിതം. പദ്മാക്ഷ വിത്തുകളാലോ ആമലക ഫലങ്ങളാലോ, കൂടാതെ പുഷ്പങ്ങളാലോ ചെയ്താൽ അത് ‘പുഷ്പ-കൃച്ഛ്ര’ ആകുന്നു.

Verse 13

पत्रकृच्छ्रन्तथा पत्रैस्तोयकृच्छ्रं जलेन तु मूलकृच्छ्रन्तथा मूलैर् दृध्न क्षीरेण तक्रतः

ഇലകൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് അനുഷ്ഠിക്കുന്നത് ‘പത്ര-കൃച്ഛ്ര’; വെള്ളം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ‘തോയ-കൃച്ഛ്ര’; വേരുകൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ‘മൂല-കൃച്ഛ്ര’. അതുപോലെ തൈര്, പാല്‍, മോര്‍ എന്നിവകൊണ്ട് ക്രമമായി മറ്റു കൃച്ഛ്ര-ഭേദങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 14

मासं वायव्यकृच्छ्रं स्यात्पाणिपूरान्नभोजनात् तिलैर् द्वादशरात्रेण कृच्छ्रमाग्नेयमार्तिनुत्

ഒരു മാസം കൈപ്പിടിയോളം അന്നം മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ ‘വായവ്യ-കൃച്ഛ്ര’ അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്നു. പന്ത്രണ്ട് രാത്രികൾ എള്ള് മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നത് ‘ആഗ്നേയ-കൃച്ഛ്ര’; ഇത് ക്ലേശം നീക്കുന്നു.

Verse 15

पाक्षं प्रसृत्या लाजानां ब्रह्मकूर्चं तथा भवेत् उपोषितश् चतुर्दृश्यां पञ्चदश्यामनन्तरं

പക്ഷകാലം ‘പ്രസൃതി’ അളവിൽ ലാജ (വറുത്ത ധാന്യം) അളന്നാൽ ബ്രഹ്മകൂർച വ്രതം സിദ്ധമാകുന്നു. ചതുര്ദശിയിൽ ഉപവസിച്ച്, ഉടൻപിന്നെ പഞ്ചദശി (പൗർണ്ണമി)യിലും അനുഷ്ഠാനം/ഉപവാസം ചെയ്യണം.

Verse 16

पञ्चगव्यं समश्नीयाद्धविष्याशीत्यनन्तरं मासेन द्विर् नरः कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ആദ്യം പഞ്ചഗവ്യം സേവിച്ച്, തുടർന്ന് ഹവിഷ്യാഹാരത്തിൽ ജീവിക്കണം. ഒരു മാസത്തിൽ രണ്ടുതവണ ഇത് ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 17

श्रीकामः पुष्टिकामश् च स्वर्गकामो ऽघनष्टये देवताराधनपरः कृच्छ्रकारी स सर्वभाक्

ശ്രീ (സമൃദ്ധി) ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, പുഷ്ടി-ബലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും—പാപനാശത്തിനായി—ദേവാരാധനയിൽ നിരതനായിരിക്കണം; കൃച്ഛ്രതപസ്സു ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വഫല/പുണ്യങ്ങളുടെ ഭാഗഭാക്കാകുന്നു.