Adhyaya 155

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे विवाहो नाम सतुःपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः आचारः पुष्कर उवाच ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय विष्ण्वादीन् दैवतान् स्मरेत् उभे मूत्रपुरीषे तु दिवा कुर्यादुदङ्मुखः

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘വിവാഹ’ എന്ന നൂറ്റി അമ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി നൂറ്റി അമ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം ‘ആചാര’ ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് വിഷ്ണു മുതലായ ദേവതകളെ സ്മരിക്കണം; പകൽ ഉത്തരമുഖമായി മൂത്ര-പുരീഷ വിസർജനം ചെയ്യണം।

Verse 2

रातौ च दक्षिणे कुर्यादुभे सन्ध्ये यथा दिवा न मार्गादौ जले वीप्यां सतृणायां सदाचरेत्

രാത്രിയിൽ പകൽപോലെ ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി ഇരുസന്ധ്യാകർമങ്ങളും ചെയ്യണം. വഴിയുടെ തുടക്കത്തിൽ, വെള്ളത്തിൽ, ഉഴുത നിലപ്പട്ടയിൽ അല്ലെങ്കിൽ പുല്ലുള്ള സ്ഥലത്ത് സന്ധ്യ ചെയ്യരുത്; എപ്പോഴും സദാചാരം പാലിക്കണം.

Verse 3

शौचं कृत्वा मृदाचम्य भक्षयेद्दन्तधावनं नित्यं नैमित्तिकं काम्यं क्रियाङ्गं मलकर्षणं

ശൗചം നടത്തി, മണ്ണുകൊണ്ട് ആചമനം ചെയ്ത്, നിത്യമായി ദന്തധാവനം (പല്ല് ശുദ്ധീകരണം) ചെയ്യണം. ഇത് നിത്യ, നൈമിത്തിക, കാമ്യ—മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളിലായി പറയപ്പെടുന്നു; ക്രിയയുടെ അങ്കമായി മല-അശുദ്ധി നീക്കുന്നു.

Verse 4

क्रियास्नानं तथा षष्ठं षोढास्नानं प्रकीर्तितं अस्नातस्याफलं कर्म प्रातःस्नानं चरेत्ततः

ഇങ്ങനെ ആറാമത്തേതിനെ ‘ക്രിയാ-സ്നാനം’ എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ‘ഷോഢാ-സ്നാനം’ (പതിനാറു വിധ സ്നാനം) എന്നും ഉപദേശിക്കുന്നു. സ്നാനം ചെയ്യാത്തവന്റെ കർമ്മം ഫലമില്ല; അതിനാൽ പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 5

भूमिष्ठमुद्धृतात् पुण्यं ततः प्रस्रवणोदकं ततो ऽपि सारसं पुण्यं तस्मान्नादेयमुच्यते

ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ജലം, കിണർ മുതലായവയിൽ നിന്ന് എടുത്ത ജലത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ പുണ്യകരം. അതിലും പുണ്യമേറിയത് ഉറവജലം; അതിലും പുണ്യമേറിയത് സരോവരജലം. അതിനാൽ അത്തരം ജലം ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 6

तीर्थतोयं ततः पुण्यं गाङ्गं पुण्यन्तु सर्वतः संशोधितमलः पूर्वं निमग्नश् च जलाशये

അതുകൊണ്ട് തീർത്ഥജലം പുണ്യകരം; ഗംഗാജലം എല്ലാതരത്തിലും പാവനമാണ്. ആദ്യം മല-അശുദ്ധി ശോധനം ചെയ്ത് പിന്നെ ജലാശയത്തിൽ മുങ്ങണം.

Verse 7

उपस्पृश्य ततः कुर्यादम्भसः परिमार्जनं हिरण्यवर्णास्तिसृभिः शन्नो देवीति चाप्यथ

ആചമനം ചെയ്ത ശേഷം ജലത്താൽ പരിമാർജനം (തളിച്ച്/തുടച്ച് ശുദ്ധീകരണം) ചെയ്യണം—‘ഹിരണ്യവർണാഃ…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മൂന്ന് ഋചകളാലും, കൂടാതെ ‘ശന്നോ ദേവീ…’ മന്ത്രത്താലും।

Verse 8

आपोहिष्ठेति तिसृभिरिदमापस्तथैव च ततो जलाशये मग्नः कुर्यादन्तर्जलं जपं

‘ആപോ ഹി ഷ്ഠാ…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മൂന്ന് ഋചകളാലും ‘ഇദമാപഃ…’ മന്ത്രത്താലും; തുടർന്ന് ജലാശയത്തിൽ മുങ്ങി വെള്ളത്തിനകത്ത് ജപം ചെയ്യണം।

Verse 9

तत्राघमर्षणं सूक्तं द्रुपदां वा तथा जपेत् युञ्जते मन इत्य् एवं सूक्तं सूक्तं वाप्यथ पौरुषं

അവിടെ അഘമർഷണ സൂക്തം ജപിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ദ്രുപദാ സ്തോത്രവും; കൂടാതെ ‘യുഞ്ജതേ മനഃ…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന സൂക്തവും. ഇങ്ങനെ ഒരു സൂക്തം—അഥവാ വീണ്ടും ഒരു സൂക്തം—ശേഷം പൗരുഷം (പുരുഷസൂക്തം) ജപിക്കണം।

Verse 10

गायत्रीं तु विशेषेण अघमर्षणसूक्तके देवता भाववृत्तस्तु ऋषिश् चैवाघमर्षणः

അഘമർഷണ-സൂക്തത്തിൽ പ്രത്യേകമായി ഗായത്രി ഛന്ദസ്; ദേവത ഭാവവൃത്ത, ഋഷി നിശ്ചയമായും അഘമർഷണൻ തന്നെ।

Verse 11

छन्दश्चानुष्टुभं तस्य भाववृत्तो हरिः स्मृतः आपीडमानः शाटीं तु देवतापितृतर्पणं

അതിന്റെ ഛന്ദസ് അനുഷ്ടുഭം; അതിന്റെ ഭാവവൃത്തി ഹരി (വിഷ്ണു) എന്നു സ്മൃതമാണ്. ‘ആപീഡമാനഃ’ എന്ന വിനിയോഗം ‘ശാടീ’; ഇത് ദേവതകൾക്കും പിതൃകൾക്കും തർപ്പണാർത്ഥം।

Verse 12

पौरुषेण तु सूक्तेन ददेच्चैवोदकाञ्जलिं ततो ऽग्निहवनं कुर्याद्दानं दत्वा तु शक्तितः

പൗരുഷ സൂക്തം ജപിച്ച് അഞ്ജലിയിൽ ജലം അർപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് അഗ്നിഹോമം നടത്തി, ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം.

Verse 13

तत्राघमर्षणमित्यादिः देवतापितृतर्पणमित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति ततो ऽग्निहरणमिति ङ , छ च दीपं दत्वेति झ ततः समभिगच्छेत योगाक्षेमार्थमीश्वरं आसनं शयनं यानं जायापत्यङ्कमण्डलुः

ഇവിടെ ‘അഘമർഷണം’ മുതലായി ‘ദേവതാ-പിതൃതർപ്പണം’ വരെ ഉള്ള പാഠം ഝ പാണ്ഡുലിപിയിൽ കാണുന്നില്ല. തുടർന്ന് ങ, ഛ പാണ്ഡുലിപികളിൽ ‘അഗ്നിഹരണം’ എന്ന പാഠം ഉണ്ട്; ഝ പാണ്ഡുലിപിയിൽ അതിന് പകരം ‘ദീപം ദത്വാ’ (ദീപം നൽകി) എന്നാണ്. പിന്നെ യോഗക്ഷേമം (ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും) ലഭിക്കുവാൻ ഈശ്വരനെ വിധിപൂർവം സമീപിച്ച്, ആസനം, ശയനം, യാനം, ഭാര്യ-മക്കൾ, അങ്കം/കട്ടിൽ, കമണ്ഡലു മുതലായവ അർപ്പിക്കണം.

Verse 14

आत्मनः शुचिरेतानि परेषां न शुचिर्भवेत् भाराक्रान्तस्य गुर्विण्याः पन्था देयो गुरुष्वपि

ഇവ സ്വശുചിത്വത്തിനായുള്ള ആചാരങ്ങളാണ്; മറ്റുള്ളവർക്ക് അശുചിത്വമോ അസൗകര്യമോ ഉണ്ടാകാൻ ഇടയാകരുത്. ഭാരമേന്തിയവനും ഗർഭിണിയുമായ സ്ത്രീക്കും ഗുരുക്കന്മാരും പോലും വഴി നൽകണം.

Verse 15

न पश्येच्चार्कमुद्यन्तन्नास्तं यान्तं न चाम्भसि नेक्षेन्नग्नां स्त्रियं कूपं शूनास्थानमघौघिनं

ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെയും അസ്തമിക്കുന്ന സൂര്യനെയും ജലത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന സൂര്യനെയും നോക്കരുത്. നഗ്നസ്ത്രീ, കിണർ, ശൂന്യസ്ഥലം, പാപസഞ്ചയം എന്നിവയിലേക്കും ദൃഷ്ടി ചെലുത്തരുത്.

Verse 16

कार्पासाथि तया भस्म नाक्रामेद् यच्च कुत्सितं अन्तःपुरं वित्तिगृहं परदौत्यं ब्रजेन्न हि

പരുത്തിയിലും ഭസ്മത്തിലും, നിന്ദ്യമായതോ അശുദ്ധമെന്നോ കരുതുന്നതിലും കാൽവയ്ക്കരുത്. അന്തഃപുരത്തിലേക്കും ധനാഗാര/കോശഗൃഹത്തിലേക്കും പ്രവേശിക്കരുത്; മറ്റുള്ളവരുടെ ദൂതകാര്യമായ പരദൗത്യവും ഏറ്റെടുക്കരുത്.

Verse 17

नारोहेद्विषमान्नावन्न वृक्षं न च पर्वतं अर्थायतनशास्त्रेषु तथैव स्यात् कुतूहली

അസുരക്ഷിതമായ വള്ളത്തിൽ കയറരുത്; മരത്തിലോ മലത്തിലോ കയറരുത്. അതുപോലെ ധനവും രാജ്യനീതിയും സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ കൗതുകത്തോടെയും വിവേകത്തോടെയും അന്വേഷിക്കണം.

Verse 18

लोष्टमर्दो तृणच्छेदी नखखादी विनश्यति मुखादिवादनं नेहेद् विना दीपं न रात्रिगः

മണ്ണുകട്ടകൾ ചതയ്ക്കുന്നവൻ, പുല്ല് മുറിക്കുന്നവൻ, നഖം കടിക്കുന്നവൻ നാശം പ്രാപിക്കും. അതുപോലെ ഇവിടെ വായ് മുതലായവകൊണ്ട് വാദ്യം ചെയ്യരുത്; ദീപം കൂടാതെ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കരുത്.

Verse 19

नाद्वारेण विशेद्वेश्म न च वक्त्रं विरागयेत् कथाभङ्गं न कुर्वीत न च वासोविपर्ययं

വീട്ടിൽ വശ/പിന്നിലെ വാതിലിലൂടെ പ്രവേശിക്കരുത്; മുഖത്ത് വിരക്തി കാണിക്കരുത്. സംഭാഷണത്തിന്റെ പ്രവാഹം മുറിക്കരുത്; വസ്ത്രം മറിച്ചോ അനുപയോഗ്യമായോ ധരിക്കരുത്.

Verse 20

भद्रं भद्रमिति ब्रूयान्नानिष्टं कीर्तयेत् क्वचित् पालाशमासनं वर्ज्यं देवादिच्छायया व्रजेत्

‘ഭദ്രം, ഭദ്രം’ എന്നു പറഞ്ഞു മംഗളവചനങ്ങൾ മാത്രം ഉച്ചരിക്കണം; എവിടെയും അമംഗളത്തെ പരാമർശിക്കരുത്. പാലാശമരത്താൽ 만든 ആസനം വർജ്യം; ദേവതാദികളുടെ നിഴലിലൂടെ കടക്കരുത്.

Verse 21

न मध्ये पूज्ययोर्यायात् नोच्छिष्टस्तारकादिदृक् नद्यान्नान्यां नदीं ब्रूयान्न कण्डूयेद् द्विहस्तकं

രണ്ട് പൂജ്യരുടെ മദ്ധ്യേകൂടി കടക്കരുത്; ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ നക്ഷത്രാദികളെ നോക്കരുത്. നദിയിലേക്കെത്തിയാൽ മറ്റൊരു നദിയെക്കുറിച്ച് പറയരുത്; രണ്ടുകൈകളാൽ ചൊറിയരുത്.

Verse 22

असन्तर्प्य पितॄन् देवान्नदीपारञ्च न व्रजेत् मलादिप्रक्षिपेन्नाप्सु न नग्नः स्नानमाचरेत्

പിതൃകളെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്താതെ നദിയുടെ മറുകരയിലേക്കു പോകരുത്. വെള്ളത്തിൽ മലാദി അശുദ്ധികൾ എറിയരുത്; നഗ്നനായി സ്നാനം ചെയ്യരുത്.

Verse 23

परभृतो भवेन्न हि इति झ लोष्टमद्दीत्यादिः, न रात्रिग इत्य् अन्तः पाठः, गपुस्तके नास्ति देवाद्रिच्छाययेति ख , छ , ग च मलादिक्षेपयेन्नाप्सु इति ख , ट च ततः समभिगच्छेत योगक्षेमार्थमीश्वरं स्रजन्नात्मनाप्पनयेत् खरादिकरजस्त्यजेत्

മനുഷ്യൻ പരാശ്രിതനാകരുത്. തുടർന്ന് യോഗക്ഷേമം—ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും—നിമിത്തം ഈശ്വരനെ സമീപിക്കണം. പൂജയിൽ സ്വന്തം മേൽ മാല ധരിച്ചു പിന്നെ അത് നീക്കണം; കഴുത മുതലായവയുടെ പൊടിപോലെയുള്ള മലിനതയും ത്യജിക്കണം.

Verse 24

हीनान्नावहसेत् गच्छेन्नादेशे नियसेच्च तैः वैद्यराजनदीहीने म्लेच्छस्त्रीबहुनायके

താഴ്ന്നതോ അസുരക്ഷിതമോ ആയ വള്ളത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യരുത്. അനുചിത ദേശത്തേക്ക് പോകരുത്; അത്തരം ആളുകളുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കരുത്. വൈദ്യൻ, രാജാവ്, നദി എന്നിവ ഇല്ലാത്ത പ്രദേശവും, മ്ലേച്ഛർ/സ്ത്രീകൾ/അനേകം ഭരണാധികാരികൾ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്ന ദേശവും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 25

रजस्वलादिपतितैर् न भाषेत केशवं स्मरेत् नासंवृतमुखः कुर्याद्धासं जृम्भां तथा क्षुतं

രജസ്വല മുതലായ അശൗച/പതിതാവസ്ഥയിലുള്ളവരുമായി സംഭാഷണം നടത്തരുത്. കേശവനെ സ്മരിക്കണം. വായ് മൂടാതെ ചിരി, ആകലം, തുമ്മൽ എന്നിവ ചെയ്യരുത്.

Verse 26

प्रभोरप्यवमनं खद्गोपयेद्वचनं बुधः इन्द्रियाणां नानुकूली वेदरोधं न कारयेत्

പ്രഭുവിന്റെ അവമാനകരമായ വാക്കും ജ്ഞാനി വാൾ മ്യാനത്തിൽ ഒളിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചുവെക്കണം. ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിനായി വേദധർമ്മത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്.

Verse 27

नोपेक्षितव्यो व्याधिः स्याद्रिपुरल्पो ऽपि भार्गव रथ्यातिगः सदाचामेत् विभृयान्नाग्निवारिणी

ഹേ ഭാര്ഗവാ! രോഗത്തെ ഒരിക്കലും അവഗണിക്കരുത്; ചെറിയ ശത്രുവിനെയും ചെറുതായി കാണരുത്. പൊതുവഴിയിലൂടെ പോകുന്നവൻ സദാ ആചമനം ചെയ്ത്, രക്ഷാർത്ഥം അഗ്നിയും ജലവും കൈവശം വഹിക്കണം.

Verse 28

न हुङ्कुर्याच्छिवं पूज्यं पादं पादेन नाक्रमेत् प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा कस्य चिन्नाप्रियं वदेत्

പൂജ്യനായ ശിവനോടു അവഹേളനാർഥമായ “ഹും” എന്നു പറയരുത്; സ്വന്തം കാലാൽ മറ്റൊരാളുടെ കാൽ കടക്കരുത്; ആരെയും വേദനിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ നേരിട്ടോ പരോക്ഷമായോ പറയരുത്.

Verse 29

वेदशास्त्रनरेन्द्रर्षिदेवनिन्दां विवर्जयेत् स्त्रीणामीर्षा न कर्तव्या त्रिश्वासन्तासु वर्जयेत्

വേദ-ശാസ്ത്രങ്ങൾ, നരേന്ദ്രൻ (രാജാവ്), ഋഷിമാർ, ദേവന്മാർ—ഇവരുടെ നിന്ദ പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കണം. സ്ത്രീകളോടു ഈർഷ്യ കാണിക്കരുത്; ‘ത്രിശ്വാസാന്താ’ (രജസ്വല) സ്ത്രീകളോടുള്ള സംഗമം/സഹവാസം വर्जിക്കണം.

Verse 30

धर्मश्रुतिं देवरतिं कुर्याद्धर्मादि नित्यशः सोमस्य पूजां जन्मर्क्षे विप्रदेवादिपूजनं

ധർമ്മശ്രവണത്തിലും ദേവഭക്തിയിലും നിത്യമായി ഏർപ്പെടുകയും, ധർമ്മാദി കർത്തവ്യങ്ങൾ ദിനംപ്രതി അനുഷ്ഠിക്കുകയും വേണം. ജന്മനക്ഷത്രദിനത്തിൽ സോമനെ പൂജിക്കുകയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും മുതലായവരെയും പൂജിച്ച് സത്കരിക്കുകയും വേണം.

Verse 31

पुर्वत्सोपि इति ङ समाचामेदिति छ स्त्रीणामिच्छेति क देवनतिमिति ग , घ , ङ , ञ , ट च वेदनतिमिति ख ,छ च भद्रं भद्रमिति ब्रूयादित्यादिः, कुर्याद्धर्मादि नित्यश इत्य् अन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति षष्ठीचतुर्दश्यष्टम्यामभ्यङ्गं वर्जयेत्तथा दूराद्गृहान् मूत्रविष्ठे नोत्तमैवैरमाचरेत्

വിവിധ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളിൽ പാഠഭേദങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്—ഉദാ: “പൂർവത്സോപി”, “സമാചാമേത്”, “സ്ത്രീണാമിച്ഛാ”, “ദേവനതി/വേദനതി”, “ഭദ്രം ഭദ്രമിതി ബ്രൂയാത്” മുതലായവ; കൂടാതെ “കുര്യാദ്ധർമാദി നിത്യശഃ” എന്ന അന്തഃപാഠം ‘ഝ’ പ്രതിയിൽ ഇല്ല. വിധി: ഷഷ്ഠി, ചതുര്ദശി, അഷ്ടമി തിഥികളിൽ അഭ്യംഗം (എണ്ണമസാജ്) വर्जിക്കണം; മൂത്ര-വിഷ്ഠയിൽ നിന്ന് ഗൃഹങ്ങളെ അകറ്റി വയ്ക്കണം; ഉത്തമജനങ്ങളോടു വൈരം ആചരിക്കരുത്.