Adhyaya 153
Dharma-shastraAdhyaya 15317 Verses

Adhyaya 153

Chapter 153 — Brahmacarya-āśrama-dharma (The Dharma of the Student Stage)

ഈ അധ്യായത്തിൽ ഗൃഹസ്ഥാചാരങ്ങളുടെ വിവരണത്തിനു ശേഷം ബ്രഹ്മചര്യാശ്രമധർമ്മം പ്രതിപാദിക്കുന്നു; ധർമ്മത്തെ ജീവിതചക്രത്തിലെ പാഠ്യക്രമമായി കണ്ട് സാമൂഹ്യ തുടർച്ചയും ആത്മീയ ഉയർച്ചയും സംരക്ഷിക്കുന്നതായി പറയുന്നു. ആദ്യം ഋതുരാത്രി-നിയമങ്ങളും ഗർഭാധാനം/ഗർഭസംസ്കാരബന്ധിത വിധികളും വരുന്നു. തുടർന്ന് ജനനസംസ്കാരങ്ങൾ—സീമന്തം, ജാതകർമ്മം, നാമകർമ്മം—കൂടാതെ വർണ്ണാനുസൃത നാമകരണരീതികളും പറയുന്നു. പിന്നെ ചൂഡാകർമ്മം മുതലായവയും വർണ്ണവും വയോമിതിയും അനുസരിച്ചുള്ള ഉപനയനകാലനിർണ്ണയവും; വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മേഖല, അജിനം, ദണ്ഡം, വസ്ത്രം, ഉപവീതം എന്നിവയുടെ ക്രമബദ്ധമായ വിധാനവും ഉണ്ട്. ആചാര്യന്റെ കടമകൾ—ശൗചം, സദാചാരം, അഗ്നികാര്യങ്ങൾ, സന്ധ്യോപാസന—പരിശീലനമായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഭക്ഷണദിശയുടെ പ്രതീകം, നിത്യ ആഹുതിസദൃശ ശാസനം, കൂടാതെ ഭോഗവിലാസം, ഹിംസ, പരനിന്ദ, അശ്ലീലവാക്കുകൾ എന്നിവയുടെ നിരോധനങ്ങളും പറയുന്നു. അവസാനം വേദസ്വീകാരം, ദക്ഷിണ, സമാവർത്തനസ്നാനം എന്നിവയിലൂടെ ബ്രഹ്മചര്യം ശാസ്ത്രാധ്യയനത്തോടൊപ്പം നൈതിക സംയമം ചേർക്കുന്ന ജ്ഞാനവ്രതമായി സമാപിക്കുന്നു।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गृहस्थवृत्तयो नाम व्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ब्रह्मचर्याश्रमधर्मः पुष्कर उवाच धर्ममाश्रमिणां वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु षोडशर्तुनिशा स्त्रीणामाद्यस्तिस्रस्तु गर्हिताः

ഇങ്ങനെ അഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ഗൃഹസ്ഥവൃത്തയഃ’ എന്ന നൂറ്റി അമ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തം. ഇനി നൂറ്റി അമ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം—‘ബ്രഹ്മചര്യാശ്രമധർമ്മം’ ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—ആശ്രമസ്ഥരുടെ ധർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; കേൾക്കുക, അവ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവയാണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് പതിനാറ് ‘ഋതു-രാത്രികൾ’ (ഗർഭയോഗ്യ രാത്രികൾ) ഉണ്ട്; എന്നാൽ ആദ്യത്തെ മൂന്ന് നിന്ദ്യമാണ്.

Verse 2

व्रजेद्युग्मासु पुत्रार्थी कर्माधानिकमिष्यते गर्भस्य स्पष्टताज्ञाने सवनं स्पन्दनात् पुरा

പുത്രാർത്ഥിയായ പുരുഷൻ (ഋതുകാലത്തിലെ) യുഗ്മ രാത്രികളിൽ (ഭാര്യയെ) സമീപിക്കണം; അവനു ഗർഭാധാനബന്ധിയായ ‘ആധാനിക കർമ്മം’ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഗർഭത്തിന്റെ വ്യക്തത അറിയുന്നതിനായി, ഭ്രൂണസ്പന്ദനം (സ്പന്ദനം) അനുഭവപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പേ ‘സവനം’ (നിശ്ചിത ആചാരം/കർമ്മം) നടത്തണം।

Verse 3

षष्ठे ऽष्टमे वा सीमन्तं पुत्रीयं नामभं शुभं अच्छिन्ननाड्यां कर्तव्यं जातकर्म विचक्षणैः

ആറാം അല്ലെങ്കിൽ എട്ടാം മാസത്തിൽ സീമന്തസംസ്കാരം നടത്തണം. തുടർന്ന് സന്താനപ്രദമായ ശുഭനാമം നൽകണം. നാഭിനാടി മുറിക്കുമുമ്പേ പണ്ഡിതർ ജാതകർമ്മം ചെയ്യണം.

Verse 4

अशौचे तु व्यतिक्रान्ते नामकर्म विधीयते शर्मान्तं ब्राह्मस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य तु

അശൗചകാലം കഴിഞ്ഞാൽ നാമകർമ്മം (നാമകരണം) നടത്തണം. ബ്രാഹ്മണന് ‘-ശർമൻ’ അന്ത്യമുള്ള നാമവും, ക്ഷത്രിയന് ‘-വർമൻ’ അന്ത്യമുള്ള നാമവും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 5

गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः शर्मान्तं ब्रह्मणस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य च

വൈശ്യനും ശൂദ്രനും ‘-ഗുപ്ത’ അല്ലെങ്കിൽ ‘-ദാസ’ ഘടകമുള്ള നാമം പ്രശസ്തമാണ്. ബ്രാഹ്മണന് ‘-ശർമൻ’ അന്ത്യവും, ക്ഷത്രിയന് ‘-വർമൻ’ അന്ത്യവും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 6

गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः बालं निवेदयेद्भर्त्रे तव पुत्रो ऽयमित्युत

വൈശ്യനും ശൂദ്രനും ‘-ഗുപ്ത’ അല്ലെങ്കിൽ ‘-ദാസ’ തരത്തിലുള്ള നാമം പ്രശസ്തമാണ്. തുടർന്ന് ശിശുവിനെ ഭർത്താവിന് സമർപ്പിച്ച് “ഇത് നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ” എന്നു പറയണം.

Verse 7

यथाकुलन्तु चूडाकृद् ब्राह्मणस्योपनायनं गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे गर्भादेकादशे नृपे

കുടുംബാചാരപ്രകാരം ചൂഡാകർമ്മം (മുണ്ഡനം) നടത്തണം. ഹേ നൃപ! ബ്രാഹ്മണന്റെ ഉപനയനം ഗർഭഗണനയിൽ എട്ടാം വർഷത്തിൽ—അല്ലെങ്കിൽ ജന്മഗണനയിൽ എട്ടാം വർഷത്തിൽ—അഥവാ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പതിനൊന്നാം വർഷത്തിൽ നടത്തണം.

Verse 8

गर्भात्तु द्वादशे वैश्ये षोडशाब्दादितो न हि मुञ्जानां वल्कलानान्तु क्रमान्मौज्ज्याः प्रकीर्तिताः

വൈശ്യന് ഗർഭഗണന പ്രകാരം പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ ഉപനയനം നടത്തണം; പതിനാറാം വർഷം മുതൽ ആരംഭിച്ച് (അതിന് മീതെ) നടത്തരുത്. ക്രമമായി മൗഞ്ജി എന്ന പവിത്രമേഖല മുഞ്ജപുല്ലിലും വൽക്കലതന്തുകളിലും നിന്നുണ്ടാക്കിയതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 9

मार्गवैयाध्रवास्तानि चर्माणि व्रतचारिणां पर्णपिप्पलविल्वानां क्रमाद्दण्डाः प्रकीर्तिताः

വ്രതാചാരികൾക്കായി മൃഗ (മാൻ)വും വ്യാഘ്ര (കടുവ)യും ഉള്ള ചർമ്മങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ക്രമമായി ദണ്ഡങ്ങൾ പർണ (പലാശ), പിപ്പല (അശ്വത്ഥ) 그리고 ബിൽവ വൃക്ഷങ്ങളുടെ കട്ടിയിൽ നിന്നുള്ളവയെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 10

केशदेशललाटास्यतुल्याः प्रोक्ताः क्रमेण तु अवक्राः सत्वचः सर्वे नाविप्लुष्टास्तु दण्डकाः

അവ (ദണ്ഡങ്ങൾ) ക്രമമായി കേശപ്രദേശം, ലലാടം, മുഖം എന്നിവയുടെ അളവിനോട് തുല്യമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എല്ലാം നേരായതും ഉറച്ച ത്വചയുള്ളതുമായിരിക്കണം; ദണ്ഡങ്ങൾ പൊള്ളലോ പൊട്ടലോ (ബ്ലിസ്റ്റർ) ഉണ്ടായവയായിരിക്കരുത്.

Verse 11

वासोपवीते कार्पासक्षौमोर्णानां यथाक्रमं आदिमध्यावसानेषु भवच्छब्दोपलक्षितं

വസ്ത്രവും ഉപവീതവും സംബന്ധിച്ച് ക്രമമായി കാർപ്പാസം (പരുത്തി), ക്ഷൗമം (ലിനൻ/ശണം), ഊർണം (ഉണ്ണി) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം. കൂടാതെ വാക്കിന്റെ ആരംഭം, മധ്യം, അവസാനം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ‘ഭവത്’ എന്ന പദം ആദരസൂചക സമ്ബോധനമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 12

प्रथमं तत्र भ्हिक्षेत यत्र भिक्षा ध्रुवं भवेत् स्त्रीणाममन्त्रतस्तानि विवाहस्तु समन्त्रकः

ആദ്യം ഭിക്ഷ ഉറപ്പായി ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേ ഭിക്ഷ തേടണം. സ്ത്രീകളുടെ കാര്യത്തിൽ ഈ സംസ്കാരങ്ങൾ വേദമന്ത്രങ്ങളില്ലാതെ നടത്തണം; എന്നാൽ വിവാഹം മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി നടത്തേണ്ടതാണ്.

Verse 13

उपनीय गुरुः शिष्यं सिक्षयेच्छौचमादितः आचारमग्निकार्यं च सन्ध्योपासनमेव च

ഉപനയനം നടത്തി ഗുരു ശിഷ്യനെ ആദ്യം ശൗചനിയമങ്ങൾ, സദാചാരം, അഗ്നികാര്യബന്ധിത കർത്തവ്യങ്ങൾ, സന്ധ്യോപാസന എന്നിവ പഠിപ്പിക്കണം।

Verse 14

आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः श्रियं प्रत्यङ्मुखी भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखः

കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷിച്ചാൽ ആയുസ്സ്; തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷിച്ചാൽ യശസ്; പടിഞ്ഞാറോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷിച്ചാൽ ശ്രീ-സമൃദ്ധി; വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷിച്ചാൽ ഋതം—ധർമ്മാനുസൃത സത്യക്രമം—ലഭിക്കും।

Verse 15

सायं प्रातश् च जुहुयान् नामेध्यं व्यस्तहस्तकं मधु मांस जनैः सार्धं गीतं नृत्यञ्च वै त्यजेत्

വൈകുന്നേരവും പ്രഭാതവും ഹോമം നടത്തണം; കൂടാതെ അശുദ്ധി, അക്രമമായ കൈകളാൽ ചെയ്യുന്ന അനുചിതകർമ്മങ്ങൾ, മധുവും മാംസവും, ഭോഗത്തിനായുള്ള ജനസംഗം, പാട്ടും നൃത്തവും ഒഴിവാക്കണം।

Verse 16

नृत्यञ्च वर्जयेदिति ख , ग , घ , ङ , छ , ञ , ट च सायं प्रातश्चेत्यादिः, नृत्यञ्च वै त्यजेदित्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति हिंसाम्परापवादं च अश्लीलं च विशेषतः दण्डादि धारयेन्नष्टमप्सु क्षिप्त्वान्यधारणं

‘നൃത്തം വർജിക്കണം’ എന്ന പാഠം ചില പാണ്ഡുലിപികളിൽ കാണുന്നു; ‘…നൃത്തവും ത്യജിക്കണം’ എന്ന അവസാനവായന ജ-പ്രതിയിൽ ഇല്ല. പ്രത്യേകിച്ച് ഹിംസ, പരാപവാദം, അശ്ലീലത എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. ദണ്ഡാദി ധരിക്കാം; നഷ്ടമായാൽ അത് ജലത്തിൽ അർപ്പിച്ച് മറ്റൊന്ന് സ്വീകരിക്കണം।

Verse 17

वेदस्वीकरणं कृत्वा स्रायाद्वै दत्तदक्षिणः

വേദം ഔപചാരികമായി സ്വീകരിച്ച് നിശ്ചിത ദക്ഷിണ നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ, സമാപനകർമ്മമായി സ്നാനം ചെയ്യണം।

Frequently Asked Questions

It specifies saṃskāra sequencing and technical constraints—timing for sīmanta and upanayana, varṇa-linked naming suffixes, and standardized materials and quality-controls for the student’s girdle, skins, and staff.

By treating disciplined study, purity, sandhyā worship, and restraint as a single vow-structure: regulated conduct stabilizes the senses, supports Vedic learning, and aligns daily life with ṛta/dharma, thereby serving both social duty and liberation.