Adhyaya 293

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्रपरिभाषा नाम द्विनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नागलक्षणानि अग्निरुचाच नागादयो ऽथ भावादिदशस्थानानि कर्म च सूतकं दष्टचेष्टेति सप्तलक्षणमुच्यते

ഇങ്ങനെ അഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘മന്ത്രപരിഭാഷാ’ എന്ന 293-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 294-ാം അധ്യായമായ ‘നാഗലക്ഷണാനി’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—നാഗാദികളിൽ ഭാവാദി പത്ത് സ്ഥാനങ്ങൾ, കർമ്മം, സൂതകം, ദഷ്ടചേഷ്ടാ എന്നിവ—ഇവയെ ഏഴ് ലക്ഷണങ്ങളായി ഉപദേശിക്കുന്നു.

Verse 2

शेषवासुकितक्षाख्याः कर्कटो ऽब्जो महाम्बुजः शङ्खपालश् च कुलिक इत्य् अष्टौनागवर्यकाः

ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ, കർക്കടൻ, അബ്ജൻ, മഹാംബുജൻ, ശംഖപാലൻ, കുലികൻ—ഇവരാണ് അഷ്ട പ്രധാന നാഗരാജാക്കന്മാർ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 3

दशाष्टपञ्चत्रिगुणशतमूर्धान्वितौ क्रमात् विप्रौ नृपो विशौ शूद्रौ द्वौ द्वौ नागेषु कीर्तितौ

ക്രമമായി ബ്രാഹ്മണർ, രാജാവ്, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ—ഇവർക്കുള്ള നാഗ-എണ്ണം യഥാക്രമം പത്ത്, എട്ട്, അഞ്ച്, മൂന്ന് എന്നു പറയുന്നു; കൂടാതെ ഓരോ വർഗ്ഗത്തിലും രണ്ടുപേർ വീതം നാഗങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 4

तदन्वयाः पञ्चशतं तेभ्यो जाता असंख्यकाः फणिमण्डलिराजीलवातपित्तकफात्मकाः

അവരുടെ വംശപരമ്പരയിൽ നിന്ന് അഞ്ചുനൂറ് (വിധങ്ങൾ) ഉദിച്ചു; അവരിൽ നിന്ന് അനന്തമായ മറ്റുള്ളവർ ജനിച്ചു—ഫണി, മണ്ഡലി, രാജീല എന്നും വാത-പിത്ത-കഫ സ്വഭാവമുള്ളവരെന്നും വർഗ്ഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 5

व्यन्तरा दोषमिश्रास्ते सर्पां दर्वीकराः स्मृताः रथाङ्गलाङ्गलच्छत्रस्वस्तिकाङ्कुशधारिणः

ആ വ്യന്തരർ ദോഷമിശ്രിതർ; സർപ്പങ്ങളിൽ അവർ ‘ദർവീകര’ വർഗ്ഗമായി സ്മൃതികളിൽ പറയപ്പെടുന്നു—രഥചക്രം, ലാംഗലം (ഉഴവ്), ഛത്രം, സ്വസ്തികം, അങ്കുശം എന്നീ ചിഹ്നങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവർ.

Verse 6

गोनसा मन्दगा दीर्घा मण्डलैर् विधैश्चिताः रथाङ्गलाङ्गलत्रमुष्टिकाङ्कुशधारिण इति ख स्थिता इति ख राजिलाश्चित्रिताः स्निग्धास्तिर्यगूर्ध्वञ्च वाजिभिः

ഗോനസ സർപ്പങ്ങൾ മന്ദഗതിയുള്ള ദീർഘദേഹികൾ; അവയിൽ വൃത്താകാര പാടുകളും വിവിധ രൂപരേഖകളും കാണപ്പെടുന്നു—രഥചക്രം, ലാംഗലം (ഉഴവ്), ത്ര-മുഷ്ടികാ (ഗദ/മുഷ്ടി-ചിഹ്നം) എന്നിവയും അങ്കുശവും പോലുള്ള അടയാളങ്ങളോടെ. അവ രേഖകളാൽ ചിത്രിതമായി, മിനുക്കമുള്ളവയായി, കുതിരകളിൽ കാണുന്നതുപോലെ തിരശ്ചീനവും ദീർഘവുമായ വരകളാൽ വരയിട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 7

व्यन्तरा मिश्रचिह्नाश् च भूवर्षाग्नेयवायवः चतुर्विधास्ते षड्विंशभेदाः षोडश गोनसाः

വ്യന്തരർ നാലുവിധം—മിശ്രചിഹ്നമുള്ളവർ, ഭൂവർഷീയർ, ആഗ്നേയർ, വായവീയർ. ഇവർക്ക് ഇരുപത്താറ് ഉപഭേദങ്ങൾ; കൂടാതെ ‘ഗോനസ’ എന്ന പതിനാറ് വർഗവും സ്മൃതമാണ്.

Verse 8

त्रयोदश च राजीला व्यन्तरा एकविंशतिः ये ऽनुक्तकाले जायन्ते सर्पास्ते व्यन्तराः स्मृताः

രാജീലർ പതിമൂന്ന്, വ്യന്തരർ ഇരുപത്തൊന്ന് എന്ന് സ്മൃതം. അനുക്ത/അശുഭ സമയത്ത് ജനിക്കുന്ന സർപ്പങ്ങൾ ‘വ്യന്തരർ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 9

आषाढादित्रिमासैः स्याद्गर्भो माषचतुष्टये अण्ड्कानां शते द्वे च चत्वारिंशत् प्रसूयते

ആഷാഢം മുതലായി ഗർഭകാലം മൂന്ന് മാസം എന്നു പറയുന്നു. നാല് മാഷയുടെ അളവിൽ രണ്ടുനൂറ്റി നാല്പത് മുട്ടകൾ പ്രസവിക്കപ്പെടുന്നു എന്നും പറയുന്നു.

Verse 10

सर्पा ग्रसन्ति सूतौघान् विना स्त्रीपुन्नपुंसकान् उन्मीलते ऽक्षि सप्ताहात् कृष्णो मासाद्भवेद्वहिः

സ്ത്രീ, പുരുഷ, നപുംസക എന്നിവരെ ഒഴികെ സർപ്പങ്ങൾ നവജാതരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ ഗ്രസിക്കുന്നു. ഏഴ് ദിവസത്തിന് ശേഷം കണ്ണ് തുറക്കുന്നു; ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ കൃഷ്ണവർണം പുറത്തു പ്രകടമാകുന്നു.

Verse 11

द्वादशाहात् सुबोधः स्यात् दन्ताः स्युः सूर्यदर्शनात् द्वात्रिंशद्दिनविंशत्या चतस्रस्तेषु दंष्त्रिकाः

പന്ത്രണ്ടാം ദിവസത്തിന് ശേഷം ശിശു സുബോധനാകുന്നു. സൂര്യദർശനത്തോടെ പല്ലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നു. മുപ്പത്തിരണ്ടാം മാസത്തിലെ ഇരുപതാം ദിവസം അവയിൽ നാല് ദംഷ്ട്രികകൾ (കൈനൈൻ പല്ലുകൾ) ഉണ്ടായിരിക്കും.

Verse 12

कराली मकरी कालरात्री च यमदूतिका एतास्ताः सविषा दंष्ट्रा वामदक्षिणपार्श्वगाः

കരാളീ, മകരീ, കാലരാത്രീ, യമദൂതികാ—ഈ ശക്തികൾ വിഷദംഷ്ട്രകളോടെ ഇടത്തും വലത്തും പാർശ്വങ്ങളിൽ രക്ഷകരായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 13

षन्मासान्मुच्यते कृत्तिं जोवेत्सष्टिसमाद्वयं नागाः सूर्यादिवारेशाः सप्त उक्ता दिवा निशि

ആറ് മാസത്തിൽ ‘കൃത്തി’ അവസ്ഥ (ചർമ്മപ്രവൃത്തിജീവിതം) നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു. അറുപതിന്റെ ദ്വയം (രണ്ട് അറുപത്) അറിയണം. ഞായറാദി വാരങ്ങളുടെ അധിപതികളായ നാഗങ്ങൾ പകലും രാത്രിയും ആയി ഏഴ് എന്നു പ്രസിദ്ധം।

Verse 14

स्वेषां षट् प्रतिवारेषु कुलिकः सर्वसन्धिषु शङ्खेन वा महाब्जेन सह तस्योदयो ऽथवा

അവരുടെ ആറു പ്രതിവാരങ്ങളിൽ (പ്രതിചക്ര-തിരിവുകളിൽ) കുലികൻ എല്ലാ സന്ധികളിലും നിലകൊള്ളുന്നു; അവന്റെ ഉദയം ശംഖത്തോടെയോ മഹാപദ്മം (മഹാബ്ജം) ഒപ്പമോ സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 15

द्वयीर्वा नाडिकामन्त्रमन्त्रकं कुलिकोदयः दुष्टः स कालः सर्वत्र सर्पदंशे विशेषतः

രണ്ട് (അശുഭ) നാഡികകളിലോ, അല്ലെങ്കിൽ ‘കുലികോദയ’ എന്ന സമയത്തിലോ, മന്ത്രപ്രയോഗത്തിന് ആ കാലം അശുഭമെന്നു കരുതുന്നു; അത് എല്ലായിടത്തും ദോഷകരം—പ്രത്യേകിച്ച് സർപ്പദംശത്തിൽ।

Verse 16

कृत्तिका भरणी स्वाती मूलं पूर्वत्रयाश्वनी विशाखार्द्रा मघाश्लेषा चित्रा श्रवणरोहिणी

കൃത്തികാ, ഭരണീ, സ്വാതീ, മൂലം, മൂന്ന് പൂർവങ്ങൾ, അശ്വിനീ, വിശാഖാ, ആർദ്രാ, മഘാ, ആശ്ലേഷാ, ചിത്രാ, ശ്രവണ, രോഹിണീ।

Verse 17

हस्ता मन्दकुजौ वारौ पञ्चमी चाष्टमी तिथिः नाडिकामात्रसन्त्रकमिति ञ विनिर्दिशेदिति क , ख , ज , ट च षष्ठी रैक्ता शिवा निन्द्या पञ्चमी च चतुर्दशी

ഹസ്താ നക്ഷത്രം ശനിയാഴ്ചയും ചൊവ്വാഴ്ചയും വന്നാൽ പഞ്ചമി, അഷ്ടമി തിഥികൾ നാടികാമാത്രം തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവയായി കണക്കാക്കണം; ഇതിനെ ‘ഞ’ വർഗ്ഗം എന്നു നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അതുപോലെ ‘ക, ഖ, ജ, ട’ വർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഷഷ്ഠി തിഥി രിക്ത (നിഷ്ഫല), ‘ശിവാ’ നിന്ദ്യ, പഞ്ചമി ചതുര്ദശി തിഥികളും വർജ്ജ്യമാണ്।

Verse 18

सन्ध्याचतुष्टयं दुष्टं दग्धयोगाश् च राशयः एकद्विबहवो दंशा दष्टविद्धञ्च खण्डितम्

ശരീരത്തിലെ നാല് സന്ധി-പ്രദേശങ്ങൾ (സന്ധ്യാചതുഷ്ടയം) ദുഷ്ടമായി അണുബാധയ്ക്ക് വിധേയമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളവയാണ്. ദഗ്ധയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അവസ്ഥകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. ദംശം (കടിയ്/കുത്ത്) ഒറ്റ, ഇരട്ട, അല്ലെങ്കിൽ പലതായിരിക്കാം; കൂടാതെ കടിയാൽ, വിധ്ധ/ഭേദനാൽ, പിളർന്ന് ഖണ്ഡിതമായതാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ക്ഷതങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 19

अदंशमवगुप्तं स्याद्दंशमेवं चतुर्विधम् त्रयो द्व्येकक्षता दंशा वेदना रुधिरोल्वणा

യഥാർത്ഥ ദംശചിഹ്നമില്ലാത്ത വീക്കം/ക്ഷതം ‘അവഗുപ്ത’ (മറഞ്ഞത്) എന്നു പറയുന്നു. ദംശം നാലുവിധം; അതിൽ മൂന്ന് കുത്ത്, രണ്ട് കുത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കുത്ത് ഉള്ള ദംശങ്ങൾ—വേദനയോടെയും അധിക രക്തസ്രാവത്തോടെയും കൂടിയവയാണ്।

Verse 20

नक्तन्त्वेकाङ्घ्रिकूर्माभा दंशाश् च यमचोदिताः दीहीपिपीलिकास्पर्शी कण्ठशोथरुजान्वितः

അതിനുശേഷം യമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രാത്രിചരങ്ങളായ, ആമയെപ്പോലെയും ഒരുകാലുള്ളതുമായ ദംശജീവികൾ അവനെ ആക്രമിക്കുന്നു. കുത്തുന്ന കീടങ്ങളുടെയും ഉറുമ്പുകളുടെയും സ്പർശം അവനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; കൂടാതെ കണ്ഠശോഥവും വേദനയും അനുഭവപ്പെടുന്നു।

Verse 21

सतोदो रन्थितो दंशः सविषो न्यस्तनिर्विषः देवालये शून्यगृहे वल्मीकोद्यानकोटरे

ദംശം (കടിയ്/കുത്ത്) സതോദം (കുത്തിപ്പൊള്ളിക്കുന്ന/ഭേദിക്കുന്ന തരം), രന്തിതം (കുലുക്കി കീറുന്ന തരം), സവിഷം (വിഷമുള്ളത്), അല്ലെങ്കിൽ ന്യസ്തനിർവിഷം (വിഷം മുൻപേ വിട്ടുകഴിഞ്ഞത്/ക്ഷീണിച്ചത്) ആയിരിക്കും. ഇത്തരത്തിലുള്ളവ ദേവാലയത്തിൽ, ശൂന്യഗൃഹത്തിൽ, വൽമീകത്തിൽ, ഉദ്യാനത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ കോടരത്തിൽ (കുഴി/ഗുഹ) കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 22

रथ्यासन्धौ श्मशाने च नद्याञ्च सिन्धुसङ्गमे द्वीपे चतुष्पथे सौधे गृहे ऽब्जे पर्वताग्रतः

വീഥിസന്ധിയിൽ, ശ്മശാനത്തിൽ, നദീതീരത്തിൽ, നദി സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്ന സംഗമത്തിൽ; ദ്വീപിൽ, നാലുവഴിച്ചുവട്ടിൽ, ഉയർന്ന സൗധത്തിൽ, ഗൃഹത്തിൽ, താമരപ്പൂവിൻമേൽ, പർവ്വതശിഖരത്തിന്റെ മുൻപിൽ—ഇവ ജപാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്ക് ശക്തിയുള്ള സ്ഥാനങ്ങളായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 23

विलहद्वारे जीर्णकूपे जीर्णवेश्मनि कुड्यके शिग्रुश्लेष्मातकाक्षेषु जम्बू डुम्बरेणेषु च

പൊട്ടിയതോ വിടർന്നതോ ആയ വാതിൽ, ജീർണ്ണ കിണർ, ജീർണ്ണ ഗൃഹം, കേടായ മതിൽ; അതുപോലെ ശിഗ്രു, ശ്ലേഷ്മാതക, അക്ഷ വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, കൂടാതെ ജംബൂയും ഡുംബര (അത്തി) വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉള്ള വാസസ്ഥലം—ഇവയെ ദോഷവും അശുഭലക്ഷണവും ആയി കണക്കാക്കുന്നു।

Verse 24

वटे च जीर्णप्राकारे खास्यहृत्कक्षजत्रुणि तालौ शङ्खे गले मूर्ध्नि चिवुके नाभिपादयोः

(ഈ ബാധ) വടി/കുച്ചി (groin) പ്രദേശത്തും പഴയ മുറിവിന്റെ പാടിലും; വായിലും തൊണ്ടയിലും, ഹൃദയപ്രദേശത്തും, കക്ഷത്തും ജത്രു (കോളർ-ബോൺ) ഭാഗത്തും; താലുവിൽ, ശംഖപ്രദേശത്ത്, കഴുത്തിൽ, തലയിൽ, താടിയിൽ, കൂടാതെ നാഭിയിലും പാദങ്ങളിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 25

दंशो ऽशुभः शुभो दूतः पुष्पहस्तः सुवाक् सुधीः लिङ्गवर्णसमानश् च शुक्लवस्त्रो ऽमलः शुचिः

കടിയുടെയോ കുത്തിന്റെയോ (ദംശ) അടയാളമുള്ള ദൂതൻ അശുഭം. എന്നാൽ കൈയിൽ പുഷ്പം ധരിച്ച്, സുമധുരമായി സംസാരിച്ച്, ബുദ്ധിമാനായി, ദേഹലക്ഷണവും വർണ്ണവും സ്വാഭാവികമായി സമമായിട്ട്, ശ്വേതവസ്ത്രധാരിയായി, നിർമലനും ശുചിയുമായ ദൂതൻ ശുഭം।

Verse 26

अपद्वारगतः शस्त्री प्रमादी भूगतेक्षणः विवर्णवासाः पाशादिहस्तो गद्गदवर्णभाक्

അശുഭ വാതിലിനരികെ നിൽക്കുന്ന ആയുധധാരി, അശ്രദ്ധനായ, ദൃഷ്ടി നിലത്തേക്ക് താഴ്ത്തിയവൻ; നിറം മങ്ങിയ വസ്ത്രധാരി, കൈയിൽ പാശം മുതലായവ പിടിച്ചവൻ, ഗദ്ഗദ/കരകശ സ്വരത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നവൻ—ഇത്തരം ദർശനം അപശകുനമാണ്।

Verse 27

शुष्ककाष्ठाश्रितः खिन्नस्तिलाक्तककरांशुकः आर्द्रवासाः कृष्णरक्तपुष्पयुक्तशिरोरुहः

അവൻ ഉണങ്ങിയ വിറകുകളുടെ സമീപം വസിക്കണം; തപസ്സാൽ ക്ഷീണിച്ചും സംയമിതനുമായിരിക്കണം; തില-ആലക്തക ലേപം കൈകളിലും വസ്ത്രത്തിലും ഉണ്ടായിരിക്കണം; നനഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചു, മുടിയിൽ കറുപ്പും ചുവപ്പും പൂക്കൾ ധരിക്കണം।

Verse 28

कुचमर्दी नखच्छेदी गुदस्पृक् पादलेखकः सदंशमवलुप्तमिति ञ कण्ठशोषरुजान्त्रित इति ञ केशमुञ्ची तृणच्छेदी दुष्टा दूतास्तथैकशः

സ്തനങ്ങൾ അമർത്തുന്ന, നഖം മുറിക്കുന്ന, ഗുദം സ്പർശിക്കുന്ന, അല്ലെങ്കിൽ പാദംകൊണ്ട് നിലത്ത് രേഖ/ചുരണ്ടൽ വരയ്ക്കുന്ന ദൂതി; കടിയേറ്റ അടയാളമുള്ളവൾ അല്ലെങ്കിൽ മുടി പാടുപാടായി വീണവൾ; തൊണ്ട വരൾച്ച, വേദന, ആന്ത്രക്ലേശം എന്നിവയാൽ പീഡിതയായവൾ—ഇവളെ അശുഭ (ദുഷ്ടാ) ദൂതി എന്നു അറിയണം. അതുപോലെ മുടി പിഴുതെടുക്കുകയോ വെറുതെ പുല്ല് മുറിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവളും അപശകുന ദൂതിയാണ്।

Verse 29

इडान्या वा वहेद्द्वेधा यदि दूतस्य चात्मनः आभ्यां द्वाभ्यां पुष्टयास्मान् विद्यास्त्रीपुन्नपुंसकान्

ദൂതനിലും തനിലും ഇഡാ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേത് (പിംഗലാ) നാഡിയുടെ പ്രവാഹം ദ്വിവിധമായി നടക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ രണ്ടു പ്രവാഹങ്ങളുടെ പുഷ്ടി-ലക്ഷണങ്ങൾ നോക്കി വരാനിരിക്കുന്ന ജ്ഞാനം/ഫലം സ്ത്രീ, പുരുഷ, അല്ലെങ്കിൽ നപുംസക സ്വഭാവമുള്ളതാണോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കണം।

Verse 30

दूतः स्पृशति यद्गात्रं तस्मिन् दंशमुदाहरेत् दूताङ्घ्रिचलनं दुष्ठमुत्थितिर्निश् चला शुभा

ദൂതൻ ഏത് അവയവം സ്പർശിക്കുകയോ, അതേ സ്ഥലത്ത് ദംശം/മുറിവ് ഉണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിക്കണം. ദൂതന്റെ കാലുകളുടെ അസ്ഥിരചലനം അശുഭം; നിശ്ചലമായി സ്ഥിരമായി എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കുന്നത് ശുഭം।

Verse 31

जीवपार्श्वे शुभो दूतो दुष्टो ऽन्यत्र सम्मागतः जीवो गतागतैर् दुष्टः शुभो दूतनिवेदने

ജീവിയുടെ സമീപത്ത് ശുഭദൂതൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും മറ്റിടത്ത് ദുഷ്ടദൂതൻ കണ്ടുമുട്ടുകയും ചെയ്താൽ, വരവ്-പോക്കുകളാൽ ജീവി ആ അശുഭതയിൽ ബാധിതനാകുന്നു; എന്നാൽ ദൂതന്റെ നിവേദനം/വാർത്ത ശുഭമാണെങ്കിൽ അത് ശുഭമായിട്ടേ കണക്കാക്കണം।

Verse 32

दूतस्य वाक् प्रदुष्टा सा पूर्वामजार्धनिन्दिता विभक्तैस्तस्य वाक्यान्तैर्विषर्निर्विषकालता

ദൂതന്റെ വാക്ക് ദൂഷിതമായാൽ അത് ‘പൂർവാമജാർധനിന്ദിതാ’ എന്ന ദോഷമായി നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു. വാക്യാന്തത്തിൽ തെറ്റായ പദവിഭാഗം സംഭവിച്ചാൽ ‘വിഷ–നിർവിഷ–കാലതാ’ ദോഷം ഉണ്ടാകും—അത് പദച്ഛേദവും ഉച്ചാരണകാലവും തെറ്റി ‘വിഷം’ ‘നിർവിഷം’ ആക്കുകയോ മറിച്ചോ ആക്കുന്നതാണ്.

Verse 33

आद्यैः स्वरैश् च काद्यश् च वर्गैर् भिन्नलिपिर्द्विधा स्वरजो वसुमान्वर्गी इतिक्षेपा च मातृका

ആദ്യ സ്വരങ്ങളും ‘ക’ ആദിയായ വർഗങ്ങളും ചേർന്ന് ലിപി (വർണമാല) ദ്വിവിധമാണെന്ന് പറയുന്നു. മാതൃക നാലായി വർഗീകരിക്കുന്നു—സ്വരജാ, വസുമാൻ (അഷ്ടവിധ), വർഗീ (വർഗബന്ധിത വ്യഞ്ജനങ്ങൾ), ഇതി-ക്ഷേപാ (അവസാനത്ത് ചേർക്കുന്ന ‘ഇതി’ സൂചകം).

Verse 34

वाताग्नीन्द्रजलात्मानो वर्गेषु च चतुष्टयम् नपुंसकाः पञ्चमाः स्युः स्वराः शक्राम्बुयोनयः

വ്യഞ്ജനവർഗങ്ങളിൽ ആദ്യ നാല് നിരകൾ യഥാക്രമം വാത, അഗ്നി, ഇന്ദ്ര, ജല സ്വഭാവങ്ങളായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. അഞ്ചാം നിര നപുംസകമായി കണക്കാക്കുന്നു. സ്വരങ്ങൾ ‘ശക്ര, അംബു, യോനി’ എന്ന നാമങ്ങളാൽ സൂചിതമാണ്.

Verse 35

दुष्टौ दूतस्य वाक्पादौ वाताग्नी मध्यमो हरिः प्रशस्ता वारुणा वर्णा अतिदुष्टा नपुंसकाः

ദൂതനു വാക്കും പാദലക്ഷണങ്ങളും അശുഭസൂചകങ്ങളാണ്. വാത-അഗ്നി പ്രാധാന്യമുള്ള വർണം മധ്യമം; ഹരി (മഞ്ഞ-പച്ച) വർണം പ്രശസ്തം; വാരുണ (ജലപ്രധാന) വർണവും ശുഭം; എന്നാൽ നപുംസക (ലിംഗരഹിത/ഉഭയലിംഗ) രൂപം അത്യന്തം അശുഭം.

Verse 36

प्रस्थाने मङ्गलं वाक्यं गर्जितं मेघहस्तिनोः प्रदक्षिणं फले वृक्षे वामस्य च रुतं जितं

പുറപ്പെടുന്ന സമയത്ത് മംഗളവാക്യം, മേഘങ്ങളുടെയും ആനകളുടെയും ഗർജ്ജനം, പ്രദക്ഷിണം (വലത്തോട്ടുള്ള) നിമിത്തം, വൃക്ഷത്തിൽ ഫലം കാണുക, കൂടാതെ ഇടത്തുവശത്ത് നിന്നുള്ള പക്ഷികളുടെ ശബ്ദം—ഇവയെല്ലാം ശുഭവും ജയപ്രദവും ആയ ശകുനങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 37

शुभा गीतादिशब्दाः स्युरीदृशं स्यादसिद्धये अनर्थगीरथाक्रन्दो दक्षिणे विरुतं क्षुतम्

പാട്ട് മുതലായ ശുഭശബ്ദങ്ങൾ ശുഭകരം; എങ്കിലും അത്തരം ശബ്ദം ചിലപ്പോൾ അസിദ്ധിയുടെ സൂചനയുമാകാം. അതുപോലെ അർത്ഥശൂന്യവാക്ക്, വിലാപം, വലത് (ദക്ഷിണ) ഭാഗത്ത് കേൾക്കുന്ന വിളി, ആ സമയത്തെ തുമ്മൽ—ഇവ അപ്രാപ്തിയുടെ നിമിത്തങ്ങളാണ്.

Verse 38

वेश्या क्षुतो नृपः कन्या गौर्दन्ती मुरजध्वजौ क्षीराज्यदधिशङ्खाम्बु छत्रं भेरी फलं सुराः

വേശ്യ, തുമ്മൽ, രാജാവ്, കന്യക, പശു, ആന, മൃദംഗവും ധ്വജവും, പാൽ-നെയ്യ്-തൈര്, ശംഖവും ജലവും, ഛത്രം, ഭേരി, ഫലം, സുറാ (മദ്യം)—ഇവയെല്ലാം ഇവിടെ നിമിത്തചിഹ്നങ്ങളായി എണ്ണുന്നു.

Verse 39

तण्डुला हेम रुप्यञ्च सिद्धये ऽभिमुखा अमी सकाष्ठः सानलः कारुर्मलिनाम्बरभावभृत्

സിദ്ധിക്കായി അരിമണി, സ്വർണം, വെള്ളി—ഇവയെ साधകൻ/കർമ്മത്തിന്റെ മുന്നിൽ സ്ഥാപിക്കണം. കൂടാതെ വിറകും അഗ്നിയും കൊണ്ടുവരുന്ന, മലിനവസ്ത്രം ധരിച്ച (അലങ്കാരരഹിത) ശില്പിയും ശുഭനിമിത്തമായി കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 40

गलस्थटङ्गो गोमायुगृध्रोलूककपर्दिकाः तैलं कपालकार्पासा निषेधे भस्म नष्टये

നിഷേധം/പ്രതികാരത്തിനായി ഗലസ്ഥടംഗ, ഗോമയം, കഴുകൻ, മൂങ്ങ, കപർദിക എന്നിവ ചേർത്ത് സിദ്ധമാക്കിയ എണ്ണയും, കപാലം (അസ്ഥി) കൂടാതെ പരുത്തിയും ചേർത്ത്—ഇത് ഭസ്മം (ഹാനികര പ്രഭാവം) നശിപ്പാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടതാണ്.

Verse 41

विषरोगाश् च सप्त स्युर्धातोर्धात्वन्तराप्तितः विषदंशो ललाटं यात्यतोनेत्रं ततौ सुखम् आस्याच्च वचनीनाड्यौ धातून प्राप्नोति हि क्रमात्

വിഷരോഗങ്ങൾ ഏഴാണെന്ന് പറയുന്നു; വിഷം ഒരു ധാതുവിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ധാതുവിലേക്കു എത്തുന്നതാൽ അവ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ദംശസ്ഥലത്തിന്റെ പ്രഭാവം ആദ്യം നെറ്റിയിലേക്കും, പിന്നെ കണ്ണുകളിലേക്കും പോകുന്നു; തുടർന്ന് കുറെ ആശ്വാസം. പിന്നെ വായിൽ നിന്ന് വാക്‌നാഡികളിലേക്കെത്തി, ക്രമമായി ധാതുക്കളിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നു.