
Mantra-paribhāṣā (Technical Definitions and Operational Rules of Mantras)
അഗ്നി മന്ത്രശാസ്ത്രത്തെ ദ്വിഫലദായകമായ വിദ്യയായി—ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്നതായി—നിർവചിച്ച് ആദ്യം ഘടനാവർഗ്ഗീകരണം പറയുന്നു: ബീജമന്ത്രങ്ങൾ, ദീർഘ മാലാമന്ത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ അക്ഷരസംഖ്യയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള സിദ്ധി-യോഗ്യതയുടെ പരിധി। തുടർന്ന് വ്യാകരണലിംഗഭേദവും ശക്തിഭേദവും (ആഗ്നേയ/തീവ്ര, സൗമ്യ/ശാന്ത) പ്രകാരം മന്ത്രങ്ങളെ വിഭാഗീകരിച്ച് ‘നമഃ’, ‘ഫട്’ തുടങ്ങിയ അന്ത്യപ്രയോഗങ്ങൾ ശാന്തികർമത്തിലോ ഉച്ചാടനം/ബന്ധനം മുതലായ (നിയമ-നിഷേധങ്ങളോടുകൂടിയ) ക്രിയകളിലോ മന്ത്രബലം എങ്ങനെ മാറ്റുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നു। പിന്നെ പ്രയോഗഭാഗത്തിൽ ജാഗ്രതാവസ്ഥ, ശുഭധ്വനി-ആരംഭം, ലിപി-ക്രമീകരണം, നക്ഷത്രക്രമബന്ധമായ ശകുന/വിന്യാസങ്ങൾ എന്നിവ പറയുന്നു। ജപം, പൂജ, ഹോമം, അഭിഷേകം എന്നിവയും യഥാവിധി ദീക്ഷയും ഗുരുപരമ്പരയും, ഗുരു-ശിഷ്യരുടെ നൈതിക യോഗ്യതയും കൊണ്ടാണ് മന്ത്രസിദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ഊന്നുന്നു। അവസാനം ജപസംഖ്യാനുപാതം, ഹോമഭാഗം, പാരായണരീതികൾ (ഉച്ചത്തിൽ നിന്ന് മാനസികം വരെ), ദിശ-സ്ഥലതിരഞ്ഞെടുപ്പ്, തിഥി/വാരദേവതകൾ, കൂടാതെ ലിപി-ന്യാസം, അങ്ക-ന്യാസം, മാതൃകാ-ന്യാസം എന്നിവയുടെ നിയമങ്ങൾ നൽകി, വാഗീശീ/ലിപിദേവിയെ സർവമന്ത്രസിദ്ധിദായിനിയായ അധിഷ്ഠാത്രി ശക്തിയായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे शान्त्यायुर्वेदो नामैकनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ द्विनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः मन्त्रपरिभाषा अग्निर् उवाच मन्त्रविद्याहरिं वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु विंशत्यर्णाधिका मन्त्रा मालामन्त्राः स्मृता द्विज
ഇങ്ങനെ അഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ശാന്ത്യായുർവേദം’ എന്ന 291-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി 292-ാം അധ്യായം ‘മന്ത്രപരിഭാഷ’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു—മന്ത്രവിദ്യയുടെ ‘ഹരി’ തത്ത്വം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; കേൾക്കുക, അത് ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതാണ്. ഹേ ദ്വിജാ, ഇരുപതിലധികം അക്ഷരങ്ങളുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ ‘മാലാമന്ത്രങ്ങൾ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 2
दशाक्षराधिका मन्त्रास्तदर्वाग्वीजसंज्ञिताः वर्धक्ये सिद्धिदा ह्य् एते मालामन्त्रास्तु यौवेन
പത്ത് അക്ഷരത്തിലധികമുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ ‘മാലാമന്ത്രങ്ങൾ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; അതിൽ കുറവുള്ളവ ‘ബീജ’മന്ത്രങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവ വാർദ്ധക്യത്തിൽ സിദ്ധി നൽകുന്നു; മാലാമന്ത്രങ്ങൾ യൗവനത്തിൽ ഫലപ്രദമാകുന്നു.
Verse 3
पञ्चाक्षराधिका मन्त्राः सिद्धिदाः सर्वदापरे स्त्रीपुंनपुंसकत्वेन त्रिधाः स्युर्मन्त्रजातयः
അഞ്ചക്ഷരമോ അതിലധികമോ ഉള്ള മന്ത്രങ്ങൾ എപ്പോഴും സിദ്ധി നൽകുന്നവയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ വ്യാകരണലിംഗഭേദപ്രകാരം മന്ത്രജാതികൾ മൂന്ന്—സ്ത്രീലിംഗം, പുംലിംഗം, നപുംസകലിംഗം।
Verse 4
स्त्रीमन्त्रा वह्निजायन्ता नमोन्ताश् च नपुंसकाः शेषाः पुमांसस्ते शस्ता वक्ष्योच्चाटविषेषु च
സ്ത്രീലിംഗ മന്ത്രങ്ങൾ, അഗ്നിബീജം/അഗ്നിനാമം കൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ ‘നമഃ’ എന്ന് അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ—ഇവ നപുംസകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശേഷിക്കുന്നവ പുംലിംഗമാണ്. ഈ വിധി പ്രശസ്തം; ഉച്ചാടനകർമ്മങ്ങളിൽ അവയുടെ പ്രത്യേക പ്രയോഗം ഞാൻ പറയും.
Verse 5
क्षुद्रक्रियामयध्वंसे स्त्रियो ऽन्यत्र नपुंसकाः मन्त्रावाग्नेयसौम्याख्यौ ताराद्यन्तार्द्वयोर्जपेत्
ക്ഷുദ്രക്രിയകളാൽ ഉളവാകുന്ന അനിഷ്ടനാശത്തിനായി സ്ത്രീകൾ—മറ്റിടങ്ങളിൽ നപുംസകമായി കണക്കാക്കിയാലും—താരാമന്ത്രത്തിന്റെ ആദി-അന്ത്യ അക്ഷരങ്ങൾക്കിടയിൽ ‘ആഗ്നേയ’യും ‘സൗമ്യ’യും എന്ന രണ്ടു മന്ത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് ജപിക്കണം.
Verse 6
तारान्त्याग्निवियत्प्रायो मन्त्र आग्नेय इष्यते शिष्टः सौम्यः प्रशस्तौ तौ कर्मणोः क्रूरसौम्ययोः
‘താരാ’, ‘അന്ത്യ’, ‘അഗ്നി’, ‘വിയത്’ (ബന്ധപ്പെട്ട ധ്വനി/അക്ഷരങ്ങൾ) എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം കൂടുതലുള്ള മന്ത്രം ‘ആഗ്നേയ’മായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശേഷിക്കുന്നവ ‘സൗമ്യ’മന്ത്രങ്ങൾ. ഈ രണ്ടും യഥാക്രമം ക്രൂരവും സൗമ്യവും ആയ കർമങ്ങൾക്ക് പ്രശംസിതമാണ്.
Verse 7
बन्धोच्चाटवशेषु चेति ज स्त्रियो नात्रेति ख आग्नेयमन्त्रः सौम्यः स्यात्प्रायशो ऽन्ते नमो ऽन्वितः सौम्यमन्त्रस् तथाग्नेयः फट्कारेणान्ततो युतः
ബന്ധനവും ഉച്ചാടനവും സംബന്ധിച്ച കർമങ്ങളിൽ യഥാക്രമം ‘ജ’യും ‘ഖ’യും എന്ന അക്ഷര-സങ്കേതങ്ങൾ ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ ‘ഇവിടെ സ്ത്രീകൾ (അധികാരിണികൾ) അല്ല’ എന്നും പറയുന്നു. സാധാരണയായി ആഗ്നേയ മന്ത്രം അവസാനം ‘നമഃ’ ചേർന്നാൽ അത് സൗമ്യമാകുന്നു; അതുപോലെ സൗമ്യ മന്ത്രം അവസാനം ‘ഫട്’ ചേർന്നാൽ അത് ആഗ്നേയമാകുന്നു.
Verse 8
सुप्तः प्रबुद्धमात्रो वा मन्त्रः सिद्धिं न यच्छति श्वापकालो महावाहो जागरो दक्षिणावहः
ഉറക്കത്തിലോ അർദ്ധജാഗ്രതയിലോ മന്ത്രം സിദ്ധി നൽകുകയില്ല. ഹേ മഹാബാഹോ, ‘ശ്വാപ-കാലം’ നിദ്രയ്ക്ക് യോജ്യം; ജാഗരണം ദക്ഷിണാവഹ (ദക്ഷിണഗതി)യോട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.
Verse 9
आग्नेयस्य मनोः सौम्यमन्त्रस्यैतद्विपर्ययात् प्रबोधकालं जानीयादुभयोरुभयोरहः
ആഗ്നേയ മനു-മന്ത്രത്തിന്റെയും സൗമ്യ മന്ത്രത്തിന്റെയും കാര്യത്തിൽ ഈ നിയമത്തിന്റെ വിപരീതപ്രയോഗം ചെയ്ത് പ്രബോധ-കാലം അറിയണം; ഇരുവർക്കും അനുയോജ്യമായ ദിവസം നിർണ്ണയിക്കണം.
Verse 10
दुष्टर्क्षराशिविद्वेषिवर्णादीन् वर्जयेन्मनून् राज्यलाभोपकाराय प्रारभ्यारिः स्वरः कुरून्
രാജ്യലാഭത്തിനായി അശുഭ നക്ഷത്ര/രാശിയിൽ ആരംഭിക്കുന്നതും വൈരിവർണ്ണാദികളാൽ തുടങ്ങുന്നതുമായ മനു-സൂത്രങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം. തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഉച്ചാരണസ്വരം ‘അരി’ (ശത്രുനിഗ്രഹ) സ്വഭാവമുള്ള നാദമായി ക്രമീകരിക്കണം.
Verse 11
गोपालककुटीं प्रायात् पूर्णामित्युदिता लिपिः नक्षेत्रेक्षक्रमाद्योज्या स्वरान्त्यौ रेवतीयुजौ
‘ഗോപാലക-കുടി’യിലേക്കു പോകണം; ഈ ലിപി ‘പൂർണാ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിതമാണ്. നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ക്രമപ്രകാരം ഇത് വിന്യസിക്കണം. ആദ്യവും അവസാനവും സ്വരങ്ങൾ രേവതിയോടു ചേർക്കണം.
Verse 12
वेला गुरुः स्वराः शोणः कर्मणैवेतिभेदिताः लिप्यर्णा वशिषु ज्ञेया षष्ठेशादींश् च योजयेत्
വേള (കാലമാനം) ‘ഗുരു’ ആകുന്നു; സ്വരങ്ങൾ ‘ശോണം’ (ചുവപ്പ്) എന്നും കർമപ്രകാരം ഭേദിക്കപ്പെട്ടവയുമാണ്. ലിപിയിലെ അക്ഷരങ്ങളെ ‘വശി’ (ശിഷ്-ധ്വനി വർണ്ണങ്ങൾ)യിൽ ഗ്രഹിക്കണം; കൂടാതെ ഷഷ്ഠേശാദി നിയമങ്ങളും പ്രയോഗിക്കണം.
Verse 13
लिपौ चतुष्पथस्थायामाख्यवर्णपदान्तराः सिद्धाः साध्या द्वितीयस्थाः सुसिद्धा वैरिणः परे
ചതുഷ്പഥത്തിൽ ലഭിച്ച എഴുത്തിൽ നിന്നു ശകുനം വായിക്കുമ്പോൾ അക്ഷരങ്ങളും പദാന്തരങ്ങളിലെ ഇടവേളകളും ഇങ്ങനെ വ്യാഖ്യാനിക്കണം—ആദ്യസ്ഥാനത്തിലുള്ളത് ‘സിദ്ധ’ (വിജയം); രണ്ടാംസ്ഥാനത്തിലുള്ളത് ‘സാധ്യ’ (സാധിക്കേണ്ടത്); ‘സുസിദ്ധ’യും രണ്ടാംസ്ഥാനത്തേത് തന്നേ; പിന്നത്തെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ‘വൈരി’ (പ്രതിപക്ഷൻ) സൂചിതമാകുന്നു।
Verse 14
सिद्धादीन् कल्पयेदेवं सिद्धात्यन्तगुणैर् अपि सिद्धे सिद्धो जपात् साध्यो जपपूजाहुतादिना
ഇങ്ങനെ സിദ്ധാദി (വർഗങ്ങളെ) വിധിപൂർവം കല്പിച്ച് പ്രയോഗിക്കണം; മന്ത്രസിദ്ധിയിൽ നിന്നുയരുന്ന പരമഗുണങ്ങളാലും. മന്ത്രം സിദ്ധമായാൽ സാധകൻ സിദ്ധനാകുന്നു; ആ സിദ്ധി ജപം, പൂജ, ഹോമം മുതലായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ നേടപ്പെടുന്നു।
Verse 15
सुसिद्धो ध्यानमात्रेण साधकं नाशयेदरिः दुष्टार्णप्रचुरो यः स्यान्मन्त्रः सर्वविनिन्दितः
മന്ത്രം അത്യന്തം സുസിദ്ധമായാലും ശത്രു ധ്യാനമാത്രം കൊണ്ടു സാധകനെ നശിപ്പിക്കാം. കൂടാതെ ദുഷ്ട/അശുഭ അക്ഷരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മന്ത്രം സർവ്വത്ര നിന്ദിതമാണ്।
Verse 16
प्रविश्य विधिवद्दीक्षामभिषेकावसानिकाम् श्रुत्वा तन्त्रं गुरोर् लब्धं साधयेदीप्सितं मनुम्
വിധിപൂർവം ദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിച്ച്—അഭിഷേകത്തോടെ സമാപിക്കുന്നവിധം—ഗുരുവിൽ നിന്നു ലഭിച്ച തന്ത്രം ശ്രവിച്ചു/ഗ്രഹിച്ചു, തുടർന്ന് അഭിലഷിതമായ മന്ത്രം (മനു) സാധിച്ച് സിദ്ധിയിലാക്കണം।
Verse 17
धीरो दक्षः शुचिर्भक्तो जपध्यानादितत्परः सिद्धद्यन्तदलैर् अपीति ज जपपूर्णाहुतादिनेति ख सिद्धस्तपस्वी कुशलस्तन्त्रज्ञः सत्यभाषणः
അവൻ ധീരൻ, ദക്ഷൻ, ശുചി, ഭക്തൻ—ജപം, ധ്യാനം മുതലായവയിൽ തത്പരൻ. അവൻ സിദ്ധൻ: തപസ്വി, കുശലൻ, തന്ത്രജ്ഞൻ, സത്യഭാഷി।
Verse 18
निग्रहानुग्रहे शक्तो गुरुरित्यभिधीयते शान्तो दान्तः पटुश्चीर्णब्रह्मचर्यो हविष्यभुक्
നിഗ്രഹം (ശിക്ഷ)യും അനുഗ്രഹം (കൃപ)യും രണ്ടും ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ളവനെയാണ് ‘ഗുരു’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്—ശാന്തൻ, ദമനമുള്ളവൻ, നിപുണൻ, ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചവൻ, ഹവിഷ് (യജ്ഞാഹാരം) ഭുജിക്കുന്നവൻ।
Verse 19
कुर्वन्नाचार्यशुश्रूषां सिद्धोत्साही स शिष्यकः स तूपदेश्यः पुत्रश् च विनयी वसुदस् तथा
ആചാര്യന്റെ ശുശ്രൂഷ (സേവനം) ചെയ്യുന്നവനും, സിദ്ധി-സാധനത്തിൽ ഉത്സാഹത്തോടെ സ്ഥിരനുമായവനുമാണ് യഥാർത്ഥ ശിഷ്യൻ. അത്തരം ഒരാൾ ഉപദേശത്തിന് യോഗ്യൻ; അതുപോലെ വിനയിയും വസുദൻ (ധനം/സഹായം നൽകുന്നവൻ) ആയ പുത്രനും പഠിപ്പിക്കാൻ യോഗ്യൻ।
Verse 20
मन्त्रन्दद्यात् सुसिद्धौ तु सहस्रं देशिकं जपेत् यदृच्छया श्रुतं मन्त्रं छलेनाथ बलेन वा
മന്ത്രം നന്നായി സുസിദ്ധമായ ശേഷം മാത്രമേ അത് നൽകാവൂ; ശിഷ്യൻ ദേശികൻ (ഗുരു)യുടെ അധികാരത്തിൽ അതിനെ ആയിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. എന്നാൽ യാദൃച്ഛികമായി—വഞ്ചനയാലോ ബലപ്രയോഗത്തിലോ—കേട്ട മന്ത്രം വിധിപൂർവ്വം ലഭിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടില്ല।
Verse 21
पत्रे स्थितञ्च गाथाञ्च जनयेद्यद्यनर्थकम् मन्त्रं यः साधयेदेकं जपहोमार्चनादिभिः
അർത്ഥശൂന്യമായ ഗാഥകളും പദ്യങ്ങളും എഴുതുകയോ സൃഷ്ടിക്കുകയോ ചെയ്താൽ അത് നിഷ്ഫലം; എന്നാൽ ജപം, ഹോമം, അർച്ചനം മുതലായവകൊണ്ട് ഒരു മന്ത്രം പോലും സാധിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ലക്ഷ്യം നേടുന്നത്।
Verse 22
क्रियाभिर्भूरिभिस्तस्य सिध्यन्ते स्वल्पसाधनात् सम्यक्सिद्धैकमन्त्रस्य नासाध्यमिह किञ्चन
ശരിയായ രീതിയിൽ സിദ്ധമായ ഒരു മന്ത്രം ഉള്ളവന് അല്പസാധനത്താൽ തന്നെ അനേകം ക്രിയകൾ സിദ്ധിക്കുന്നു; അത്തരം സമ്യക്-സിദ്ധ മന്ത്രത്തിന് ഈ ലോകത്തിൽ അസാധ്യം ഒന്നുമില്ല।
Verse 23
बहुमन्त्रवतः पुंसः का कथा शिव एव सः दशलक्षजपादेक वर्णो मन्त्रः प्रसिध्यति
അനേകം മന്ത്രങ്ങൾ ഉള്ള പുരുഷനെക്കുറിച്ച് പിന്നെ എന്ത് പറയണം? അവൻ തീർച്ചയായും ശിവസ്വരൂപൻ തന്നെ. ദശലക്ഷം ജപം കൊണ്ടു ഏകാക്ഷരമന്ത്രവും സ്ഥിരസിദ്ധിയും പ്രസിദ്ധിയും പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 24
वर्णवृद्ध्या जपह्रासस्तेनान्येषां समूहयेत् वीजाद्द्वित्रिगुणान्मन्त्रान्मालामन्त्रे जपक्रिया
മന്ത്രത്തിലെ അക്ഷരങ്ങൾ വർധിക്കുമ്പോൾ ജപസംഖ്യ കുറയ്ക്കണം; അതേ ന്യായപ്രകാരം മറ്റു അനുബന്ധമന്ത്രങ്ങളുടെ എണ്ണവും അനുപാതമായി ക്രമീകരിക്കണം. മാലാമന്ത്രത്തിൽ ജപം, ബീജജപത്തിന്റെ രണ്ടോ മൂന്നോ ഇരട്ടിയായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
Verse 25
सङ्ख्यानुक्तौ शतं साष्टं सहस्रं वा जपादिषु जपाद्दशांशं सर्वत्र साभिशेकं हुतं विदुः
സംഖ്യ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ജപാദി കര്മങ്ങളിൽ 108 അല്ലെങ്കിൽ 1000 പ്രാവശ്യം ചെയ്യണം. എല്ലായിടത്തും ഹോമം ജപത്തിന്റെ പത്തിലൊന്നായി അറിയപ്പെടുന്നു; അത് അഭിഷേകസഹിതം നടത്തേണ്ടതാണ്.
Verse 26
द्रव्यानुक्तौ घृतं होमे जपो ऽशक्तस्य सर्वतः मूलमन्त्राद्दशांशः स्यादङ्गादीनां जपादिकम्
ദ്രവ്യം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഹോമത്തിൽ നെയ്യ് ഉപയോഗിക്കണം. പൂർണ്ണകർമ്മം ചെയ്യാൻ അശക്തനായവന് എല്ലാതരത്തിലും ജപം തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠം. മൂലമന്ത്രജപത്തിന്റെ പത്തിലൊന്ന് അളവിൽ അങ്ങമന്ത്രങ്ങളുടെ ജപാദി നടത്തണം.
Verse 27
जपात्सशक्तिमन्त्रस्य कामदा मन्त्रदेवताः साधकस्य भवेत् तृप्ता ध्यानहोमार्चनादिना
ശക്തിയുള്ള മന്ത്രത്തിന്റെ ജപം കൊണ്ടു സാധകന്റെ അഭിലാഷങ്ങൾ നല്കുന്ന മന്ത്രദേവതകൾ തൃപ്തരാകുന്നു; ധ്യാനം, ഹോമം, അർച്ചനം മുതലായ ഉപായങ്ങളാൽ അവർ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു.
Verse 28
उच्चैर्जपाद्विशिष्टः स्यादुपांशुर्दशभिर्गुणैः जिह्वाजपे शतगुणः सहस्रो मानसः स्मृतः
ഉച്ചസ്വരജപത്തേക്കാൾ ഉപാംശു (മന്ദസ്വര) ജപം ദശഗുണം ശ്രേഷ്ഠം; ജിഹ്വാജപം ശതഗുണം, മാനസജപം സഹസ്രഗുണം ഫലപ്രദമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।
Verse 29
प्राङ्मुखो ऽवाङ्मुखो वापि मन्त्रकर्म समारभेत् प्रणवाद्याः सर्वमन्त्रा वाग्यतो विहिताशनः
കിഴക്കോട്ടോ അല്ലെങ്കിൽ വടക്കോട്ടോ മുഖം തിരിച്ച് മന്ത്രകർമ്മം ആരംഭിക്കണം. എല്ലാ മന്ത്രങ്ങൾക്കും ആദിയിൽ പ്രണവം ‘ഓം’ ഉണ്ടായിരിക്കണം; സാധകൻ വാക്സംയമത്തോടെ വിധിപ്രകാരം ആഹാരനിയമം പാലിക്കണം।
Verse 30
आसीनस्तु जपेन्मन्त्रान्देवताचार्यतुल्यदृक् कुटीविविक्ता देशाः स्युर्देवालयनदीह्रदाः
ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന് മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കണം; ദേവതയെയും ആചാര്യനെയും സമാനമായ ഭക്തിദൃഷ്ടിയോടെ കാണണം. ജപത്തിന് യോജ്യമായ സ്ഥലങ്ങൾ: ഏകാന്ത കുടിൽ, ദേവാലയങ്ങൾ, നദീതീരങ്ങൾ, ഹ്രദങ്ങൾ മുതലായവ।
Verse 31
सिद्धौ यवागूपूपैर् वा पयो भक्ष्यं हविष्यकम् मन्त्रस्य देवता तावत् तिथिवारेषु वै जपेत्
മന്ത്രസിദ്ധിക്കായി ഹവിഷ്യമായി യവാഗൂ (അരിപ്പൊടി കഞ്ഞി)യും പൂപ്പും, അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷ്യഹവിഷ്യമായി പാലും അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ആ മന്ത്രത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാതൃദേവതയുടെ വിധിപ്രകാരം തിഥി-വാരങ്ങളിൽ ജപിക്കണം।
Verse 32
कृष्णाष्टमीचतुर्दश्योर्ग्रहणादौ च साधकः दस्रो यमो ऽनलो धाता शशी रुद्रो गुरुर्दितिः
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും, കൂടാതെ ഗ്രഹണാരംഭത്തിലും സാധകയോഗം സൂചിതമാണ്; അതിന്റെ നാമങ്ങൾ—ദസ്ര, യമ, അനല, ധാതാ, ശശീ, രുദ്ര, ഗുരു, ദിതി।
Verse 33
सर्पाः पितरो ऽथ भगो ऽर्यमा शोतेतरद्युतिः त्वष्टा मरुत इन्द्राग्नी मित्रेन्द्रौ निरृतिर्जलम्
നാഗങ്ങൾ (സർപ്പങ്ങൾ), പിതൃകൾ; തുടർന്ന് ഭഗനും അര്യമനും; ശോതേയും തരദ്യുതിയും; ത്വഷ്ടാ; മരുതുകൾ; ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും; മിത്രനും ഇന്ദ്രനും; നിരൃതി; ജലം—ഇവ ദേവഗണങ്ങൾ।
Verse 34
विश्वेदेवा हृषीकेशो वायवः सलिलाधिपः अजैकपादहिर्व्रध्नः पूषाश्विन्यादिदेवताः
വിശ്വേദേവങ്ങൾ, ഹൃഷീകേശൻ, വായുദേവതകൾ, ജലാധിപൻ; അജൈകപാദ്, അഹിർബുധ്ന്യ, പൂഷൻ, അശ്വിനികൾ—ഇവരും മറ്റ് ആദിദേവതകളും ആരാധ്യർ।
Verse 35
अग्निदस्रावुमा निघ्नो नागश् चन्द्रो दिवाकरः मातृदुर्गा दिशामीशः कृष्णो वैवस्वतः शिवः
അഗ്നി, നാസത്യർ (അശ്വിനികൾ), വായു, വിഘ്നനാശകൻ, നാഗൻ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, മാതൃദുർഗ്ഗ, ദിക്കുകളുടെ അധിപൻ, കൃഷ്ണൻ, വൈവസ്വതൻ (യമൻ), ശിവൻ।
Verse 36
पञ्चदश्याः शशाङ्कस्तु पितरस्तिथिदेवताः हरो दुर्गा गुरुर्विष्णुर्ब्रह्मा लक्ष्मीर्धनेश्वरः
പഞ്ചദശീ തിഥിയുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവത ശശാങ്കൻ (ചന്ദ്രൻ); തിഥികളുടെ ദേവതകൾ പിതൃകൾ. ഈ ക്രമത്തിൽ ഹരൻ (ശിവൻ), ദുർഗ്ഗ, ഗുരു (ബൃഹസ്പതി), വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാ, ലക്ഷ്മി, ധനേശ്വരൻ (കുബേരൻ) എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു।
Verse 37
एते सुर्यादिवारेशा लिपिन्यासो ऽथ कथ्यते केशान्तेषु च वृत्तेषु चक्षुषोः श्रवणद्वये
ഇവർ ഞായറാഴ്ച മുതലുള്ള ദിവസങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാതാക്കൾ. ഇനി ലിപി-ന്യാസം പറയുന്നു—കേശാന്തങ്ങളിൽ, വൃത്ത (കപോല/കർണ) പ്രദേശങ്ങളിൽ, രണ്ടു കണ്ണുകളിലും രണ്ടു ചെവികളിലും അക്ഷരന്യാസം ചെയ്യണം।
Verse 38
नासागण्डौष्ठदन्तानां द्वे द्वे मूर्धस्ययोः क्रमात् वर्णान् पञ्चसुवर्गानां बाहुचरणसन्धिषु
അഞ്ചു വ്യഞ്ജനവർഗങ്ങളിലെ ധ്വനികൾ ക്രമമായി നാസിക, കവിൾ, അധരം, ദന്തം എന്നിവിടങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം വീതം ഉച്ചരിക്കണം; ശേഷിക്കുന്ന സ്ഥാനങ്ങളിൽ താലുവിലും കണ്ഠത്തിലും; കൂടാതെ ഭുജവും കാലും എന്നിവയുടെ സന്ധികളിലും അവയുടെ ഉച്ചാരണസൂചന നിർദ്ദേശിക്കുന്നു।
Verse 39
पार्श्वयोः पृष्ठतो नाभौ हृदये च क्रमान्न्यसेत् तरेति ख पञ्चस्वरवर्गाणामिति ख यादींश् च हृदये न्यस्येदेषां स्युः सप्तधातवः
ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും, പൃഷ്ഠഭാഗത്തും, നാഭിയിലും, ഹൃദയത്തിലും ക്രമമായി (നിർദ്ദേശിച്ച അക്ഷരങ്ങൾ) ന്യാസം ചെയ്യണം. അഞ്ചു സ്വര-വർഗങ്ങളും ‘യ’ മുതലായ ശ്രേണിയും ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; ഇവയിൽ നിന്നാണ് ഏഴ് ധാതുക്കൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്।
Verse 40
त्वगसृङ्मांसकस्नायुमेदोमज्जाशुक्राणि धातवः वसाः पयो वासको लिख्यन्ते चैव लिपीश्वराः
ത്വക്ക്, രക്തം, മാംസം, സ്നായു/തന്തുക്കൾ, മേദസ്, മജ്ജ, ശുക്രം—ഇവയാണ് ധാതുക്കൾ. കൂടാതെ വസാ, പയഃ (പാൽ), വാസകം എന്നിവയും എഴുതിപ്പതിപ്പിക്കുന്നു—എന്ന് ലിപീശ്വരന്മാർ പറയുന്നു।
Verse 41
श्रीकण्ठो ऽनन्तसूक्ष्मौ च त्रिमूर्तिरमरेश्वरः अग्नीशो भावभूतिश् च तिथीशः स्थानुको हरः
അവൻ ശ്രീകണ്ഠൻ; അവൻ അനന്തനും സൂക്ഷ്മനും. അവൻ ത്രിമൂർത്തിയും അമരേശ്വരനും. അവൻ അഗ്നീശൻ, ഭാവൻ, ഭൂതി; അവൻ തിഥീശൻ, സ്ഥാനു, ഹരൻ.
Verse 42
दण्डीशो भौतिकः सद्योजातश्चानुग्रहेश्वरः अक्रूरश् च महासेनः शरण्या देवता अमूः
സ്മരിക്കേണ്ട ദേവതകൾ ഇവരാണ്—ദണ്ഡീശൻ, ഭൗതികൻ, സദ്യോജാതൻ, അനുഗ്രഹേശ്വരൻ, അക്രൂരൻ, മഹാസേനൻ; ഇവർ ശരണദായകരും അനുഗ്രഹപ്രദരുമാണ്।
Verse 43
ततः क्रोधीशत्तण्डौ च पञ्चान्तकशिवोत्तमौ तथैव रुद्रकूर्मौ च त्रिनेत्रौ चतुराननः
അതിന് ശേഷം ക്രോധീശനും തണ്ഡുവും, പഞ്ചാന്തകനും ശിവോത്തമനും; അതുപോലെ രുദ്രനും കൂർമനും; കൂടാതെ ത്രിനേത്രനും ചതുരാനനനും—ഇവരെ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു.
Verse 44
अजेशः शर्मसोनेशौ तथा लाङ्गलिदारुकौ अर्धनारीश्वरश्चोमा कान्तश्चाषाढिदण्डिनौ
അജേശൻ, ശർമസോനേശൻ; അതുപോലെ ലാങ്ഗലിൻയും ദാരുകനും; അർധനാരീശ്വരൻ; ഉമാ; കാന്തൻ; കൂടാതെ ആശാഢിയും ദണ്ഡിനും—ഇവ ശിവന്റെ നാമങ്ങളാണ്.
Verse 45
अत्रिर्मोनश् च मेषश् च लोहितश् च शिखी तथा छगलण्डद्विरण्डौ द्वौ समहाकालवालिनौ
അത്രി, മോന, മേഷ, ലോഹിത, ശിഖീ; കൂടാതെ രണ്ടുപേർ—ഛഗലണ്ഡയും ദ്വിരണ്ഡയും—മഹാകാലനും വാലിനും സഹിതം—ഇവയാണ് ഇവിടെ എണ്ണപ്പെട്ട നാമങ്ങൾ.
Verse 46
भुजङ्गश् च पिनाकी च खड्गीशश् च वकः पुनः श्वेतो भृगुर्लगुडीशाक्षश् च सम्बर्तकः स्मृतः
അവൻ ഭുജംഗൻ, പിനാകി, ഖഡ്ഗീശൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു; വീണ്ടും വക; അതുപോലെ ശ്വേതൻ, ഭൃഗു, ലഗുഡീശാക്ഷൻ; കൂടാതെ സംബർത്തകൻ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 47
रुद्रात्मशक्तान् लिख्यादीन् नमोन्तान् विन्यसेत् क्रमात् अङ्गानि विन्यसेत्सर्वे मन्त्राः साङ्गास्तु सिद्धिदाः
രുദ്രാത്മക ശക്തികളെ—ലിഖ്യാ മുതലായവയിൽ തുടങ്ങി ‘നമോ’യിൽ അവസാനിക്കുന്നവരെ—ക്രമമായി ന്യാസം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് അവയെ അംഗങ്ങളിൽ വിന്യസിക്കണം. എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളും സാംഗമായി (അംഗമന്ത്രങ്ങളോടുകൂടെ) ഉണ്ടായാൽ സിദ്ധിദായകങ്ങളാകുന്നു.
Verse 48
हृल्लेखाव्योमसपूर्वाण्येतान्यङ्गानि विन्यसेत् हृदादीन्यङ्गमन्त्रान्तैर् यो जपेद्धृदये नमः
ഹൃത്, രേഖാ, വ്യോമ മുതലായ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആരംഭിച്ച് ഹൃദയാദി അങ്ങങ്ങളിൽ ന്യാസം സ്ഥാപിക്കണം. ഹൃദയാദി അങ്ങമന്ത്രങ്ങളെ അങ്ങസൂത്രത്തോടെ അവസാനിപ്പിച്ച് ജപിക്കുന്നവൻ ഹൃദയത്തിൽ ‘നമഃ’ എന്നും ഉച്ചരിക്കണം.
Verse 49
स्वाहा शिरस्यथ वषट्शिखायां कवचे च् हूं वौषत् नेत्रे ऽस्त्राय फटस्यात् पञ्चाङ्गं नेत्रवर्जितम्
‘സ്വാഹാ’ ശിരസ്സിൽ, ‘വഷട്’ ശിഖയിൽ, ‘ഹൂം’ കവചത്തിൽ, ‘വൗഷട്’ നേത്രങ്ങളിൽ, ‘ഫട്’ അസ്ത്രമന്ത്രത്തിന് ന്യാസം ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ നേത്രം ഒഴിവാക്കി പഞ്ചാംഗ സമുച്ചയം സ്ഥാപിതമാകുന്നു.
Verse 50
निरङ्गस्यात्मना चाङ्गं न्यस्येमान्नियुतं जपेत् क्रमाभ्यां देवीं वागीशीं यथोक्तांस्तु तिलान् हुनेत्
നിരംഗസ്വരൂപമായ ആത്മാവിനെ ആധാരമാക്കി അങ്ങന്യാസം ചെയ്ത് ഈ മന്ത്രം ഒരു നിയുതം (പതിനായിരം പ്രാവശ്യം) ജപിക്കണം. തുടർന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന രണ്ടു ക്രമങ്ങളിൽ ദേവി വാഗീശിയെ പൂജിച്ച്, മുൻപറഞ്ഞവിധം എള്ള് അഗ്നിയിൽ ഹോമമായി അർപ്പിക്കണം.
Verse 51
लिपिदेवी साक्षसूत्रकुम्भपुस्तकपद्मधृक् कवित्वादि प्रयच्छेत कर्मादौ सिद्धये न्यसेत् निष्कविर्निर्मलः सर्वे मन्त्राःसिध्यन्ति मातृभिः
ലിപിദേവി ജപമാല, യജ്ഞോപവീതം, കുംഭം, പുസ്തകം, പദ്മം എന്നിവ ധരിച്ചു കവിത്വാദി അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. ഏതു കർമത്തിന്റെയും സിദ്ധിക്കായി ആരംഭത്തിൽ മാതൃകാ-ന്യാസം ചെയ്യണം. കവിയല്ലാത്തവനും നിർമലനാകും; മാതൃകാമാതാക്കളാൽ എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളും സിദ്ധിയാകുന്നു.
Operational mantra-taxonomy and procedure: syllable-based categories (bīja/mālā), gendered mantra classes, Agneya–Saumya functional polarity (including how “namaḥ/phaṭ” changes force), and quantified sādhanā rules (japa counts, homa as one-tenth, aṅga-mantras as one-tenth of the root).
It disciplines sacred speech through ethics (guru–śiṣya standards), purity, correct timing, and inward refinement (mental japa ranked highest), presenting mantra-siddhi as a dhārmic technology that stabilizes life (bhukti) while training attention and devotion toward liberation (mukti).