Adhyaya 29

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये आचार्याभिषेको नाम अष्टाविंशो ऽध्यायः अथ ऊनत्रिंशो ऽध्यायः सर्वतोभद्रमण्डलकथनं नारद उवाच साधकः साधयेन्मन्त्रं देवतायतनादिके शुद्धभूमौ गृहे प्रार्च्य मण्डले हरिमीश्वरं आग्नेयेब्जे च प्रकृतिं याम्येब्जे पुरुषं यजेत्

ഇങ്ങനെ ആദിമമഹാപുരാണമായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ ‘ആചാര്യാഭിഷേകം’ എന്ന ഇരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘സർവതോഭദ്ര മണ്ഡലകഥനം’ എന്ന ഇരുപത്തിയൊമ്പതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരദൻ പറഞ്ഞു—സാധകൻ ശുദ്ധഭൂമിയിൽ, ഗൃഹത്തിലോ ദേവാലയാദികളിലോ മന്ത്രസാധന നടത്തണം; ആദ്യം പൂജ ചെയ്ത് മണ്ഡലത്തിൽ ഹരിയെ ഈശ്വരരൂപത്തിൽ അർച്ചിക്കണം. ആഗ്നേയ പദ്മത്തിൽ പ്രകൃതിയെയും യാമ്യ പദ്മത്തിൽ പുരുഷനെയും യജിക്കണം।

Verse 2

चतुरस्त्रीकृते क्षेत्रे मण्डलादीनि वै लिखेत् रसवाणाक्षिकोष्ठेषु सर्वतोभद्रमालिखेत् पुरुषाद्दक्षिणे च वह्निं नैरृते वारुणेनिलं आदित्यमैन्दवे पद्मे ऋग्यजुश् चैशपद्मके

ചതുരശ്രമായ മേഖലയിലായി മണ്ഡലാദി രേഖപ്പെടുത്തണം. രസ, വാണ, അക്ഷി എന്ന സംഖ്യാചിഹ്നങ്ങളുള്ള കോഷ്ടങ്ങളിൽ ‘സർവതോഭദ്ര’ രൂപം വരയ്ക്കണം. വാസ്തുപുരുഷന്റെ തെക്കിൽ അഗ്നിയെ സ്ഥാപിക്കണം; നൈഋത്യത്തിൽ വരുണനെയും വായുവിനെയും വയ്ക്കണം. ഐന്ദവ പദ്മത്തിൽ ആദിത്യനെ (സൂര്യൻ)യും, ഈശ പദ്മത്തിൽ ഋഗ്-യജുസ് (വേദവിഭാഗങ്ങൾ)യും വിന്യസിക്കണം।

Verse 3

षट्त्रिंशत्कोष्ठकैः पद्मं पीठं पङ्क्त्यावहिर्भवेत् द्वाभ्यान्तु वीथिका तस्माद् द्वाभ्यां द्वाराणि दिक्षु च इन्द्रादींश् च द्वितीयायां पद्मे षोडशके तथा सामाथर्वाणमाकाशं वायुं तेजस् तथा जलं

മുപ്പത്താറ് കോഷ്ടങ്ങളാൽ പീഠരൂപ പദ്മം വിന്യസിച്ച് പുറത്തായി നിരകളായി പരിധി വരയ്ക്കണം. തുടർന്ന് രണ്ട് കോഷ്ടങ്ങൾ വീഥിക (പ്രദക്ഷിണപഥം) ആകുകയും, ദിക്കുകളിൽ രണ്ട് കോഷ്ടങ്ങൾ വീതം ദ്വാരങ്ങൾക്കായി നിശ്ചയിക്കയും വേണം. രണ്ടാം പദ്മത്തിലെ പതിനാറ് വിഭാഗങ്ങളിൽ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരെ സ്ഥാപിക്കണം; അതുപോലെ സാമ-അഥർവ വേദങ്ങളും, തത്ത്വങ്ങൾ—ആകാശം, വായു, തേജസ് (അഗ്നി), ജലം—ഇവയും വിന്യസിക്കണം।

Verse 4

वर्तुलं भ्रामयित्वा तु पद्मक्षेत्रं पुरोदितम् पद्मार्धे भामयित्वा तु भागं द्वादशमं वहिः पृठिवीञ्च मनश् चैव श्रोत्रं त्वक् चक्षुरर्चयेत् रसनाञ्च तथा घ्राणं भूर्भुवश् चैव षोडशं

വൃത്താകാരം വരച്ച് മുമ്പ് പറഞ്ഞ പദ്മക്ഷേത്രം വിന്യസിക്കണം. തുടർന്ന് അർദ്ധപദ്മത്തിൽ പുറത്തായി ദ്വാദശ ഭാഗം അടയാളപ്പെടുത്തണം. പൃഥ്വിയും മനസ്സും; അതുപോലെ ശ്രോത്രം, ത്വക്, ചക്ഷു; കൂടാതെ രസനയും ഘ്രാണവും—ഇവയെല്ലാം ഭൂഃ, ഭുവഃ എന്നിവയോടുകൂടെ ഷോഡശ (പതിനാറാം) ഭാഗത്തിൽ അർച്ചിക്കണം।

Verse 5

विभज्य भ्रामयेच्छेषं चतुःक्षेत्रन्तु वर्तुलं प्रथमं कर्णिकाक्षेत्रं केशराणां द्वितीयकम् महर्जनस्तपः सत्यं तथाग्निष्टोममेव च अत्यग्निष्टोमकं चोक्थं षोडशीं वाजपेयकं

വിഭജിച്ച് ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗം ഭ്രമിപ്പിച്ച് നാല് മേഖലകളുള്ള വൃത്താകാരം ഒരുക്കണം. ആദ്യത് കർണികാ-ക്ഷേത്രം (മധ്യഭാഗം), രണ്ടാമത് കേശര-ക്ഷേത്രം (ദളഭാഗം) ആകുന്നു. അവിടെ മഹഃ, ജനഃ, തപഃ, സത്യ; അതുപോലെ അഗ്നിഷ്ടോമ; കൂടാതെ അത്യഗ്നിഷ്ടോമ, ഉക്ഥ്യ, ഷോഡശീ, വാജപേയ—ഇവയുടെ നാമങ്ങൾ/യജ്ഞചിഹ്നങ്ങൾ വിന്യസിക്കണം।

Verse 6

तृतीयं दलसन्धीनां दलाग्राणां चतुर्थकम् प्रसार्य कोणसूत्राणि कोणदिङ्मध्यमन्ततः अतिरात्रञ्च सम्पूज्य तथाप्तोर्याममर्चयेत् मनो बुद्धिमहङ्कारं शब्दं स्पर्शञ्च रूपकं

ദളസന്ധികളിൽ മൂന്നാം ബിന്ദുവും ദളങ്ങളുടെ അഗ്രങ്ങളിൽ നാലാം ബിന്ദുവും അടയാളപ്പെടുത്തണം. കോണുകളിൽ നിന്ന് തിരശ്ചീന സൂത്രരേഖകൾ വിരിച്ച്, കോണദിശകളിൽ നിന്ന് മദ്ധ്യത്തിലൂടെ അന്ത്യം വരെ നയിക്കണം. തുടർന്ന് വിധിപൂർവ്വം അതിരാത്ര യാഗവും അതുപോലെ ആപ്തോര്യാമ യാഗവും പൂജിക്കണം. മനസ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, കൂടാതെ ശബ്ദ-സ്പർശ-രൂപ തന്മാത്രകളെയും അർച്ചിക്കണം.

Verse 7

निधाय केशराग्रे तु दलसन्धींस्तु लाञ्छयेत् पातयित्वाथ सूत्राणि तत्र पत्राष्टकं लिखेत् रसं गन्धञ्च पद्मेषु चतुर्विंशतिषु क्रमात् प्रत्यग्निष्टोमकमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ज्योतिष्टोमकमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः जीवं मनोधिपञ्चाहं प्रकृतिं शब्दमात्रकं

കേശരത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ (ചിഹ്നം) വെച്ച് ദളസന്ധികൾ അടയാളപ്പെടുത്തണം. തുടർന്ന് സൂത്രങ്ങൾ താഴേക്ക് ഇറക്കി അവിടെ അഷ്ടദള പദ്മരൂപം എഴുതണം. ക്രമമായി ഇരുപത്തിനാലു പദ്മങ്ങളിൽ ‘രസ’യും ‘ഗന്ധ’വും എന്ന പദങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തണം. (ചില ചിഹ്നിത പാഠങ്ങളിൽ ‘പ്രത്യഗ്നിഷ്ടോമകം’, മറ്റൊന്നിൽ ‘ജ്യോതിഷ്ടോമകം’ എന്ന വായന കാണുന്നു.) പിന്നെ ‘ജീവ’, ‘മനോധിപ’, ‘പഞ്ചാഹ’, ‘പ്രകൃതി’, ‘ശബ്ദമാത്രക’ എന്നിവ ന്യാസമായി സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 8

दलसन्ध्यन्तरालन्तु मानं मध्ये निधाय तु दलाग्रं भ्रामयेत्तेन तदग्रं तदनन्तरं वासुदेवादिमूर्तीञ्च तथा चैव दशत्मकं मनः श्रोत्रं त्वचं प्रार्च्य चक्षुश् च रसनं तथा

ദളസന്ധികൾക്കിടയിലെ ഇടവേളയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ‘മാന’ ബിന്ദു സ്ഥാപിച്ച്, അതിലൂടെ ദളത്തിന്റെ അഗ്രത്തിലേക്ക് ഭ്രമിപ്പിക്കണം. ആ അഗ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ തന്നെ വാസുദേവാദി മൂർത്തികളെ പൂജിക്കണം. അതുപോലെ ‘ദശാത്മക’ സമുച്ചയത്തെയും വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിക്കണം—മനസ്, ശ്രോത്രം (ശ്രവണം), ത്വക് (സ്പർശം), ചക്ഷു (കണ്ണ്) 그리고 രസന (രുചി)।

Verse 9

तदन्तरालं तत्पार्श्वे कृत्वा वाह्यक्रमेण च केशरे तु लिखेद्द्वौ द्वौ दलमध्ये ततः पुनः घ्राणं वाक्पाणिपादञ्च द्वात्रिंशद्वारिजेष्विमान् चतुर्थावरणे पूज्याः साङ्गाः सपरिवारकाः

അതിന്റെയെ പക്കലുകളിൽ ഇടവേളകൾ ക്രമപ്പെടുത്തി, ബാഹ്യക്രമത്തിൽ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി, കേശരത്തിൽ രണ്ട്-രണ്ട് (നാമ/ചിഹ്ന) എഴുതണം; പിന്നെ വീണ്ടും ദളമദ്ധ്യത്തിൽ. ഈ—ഘ്രാണം, വാക്, പാണി, പാദം—എന്നിവയെ മുപ്പത്തിരണ്ട് പദ്മ-ഖണ്ഡങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം. നാലാം ആവരണത്തിൽ ഇവയെ അങ്ങങ്ങളോടും പരിാരത്തോടും കൂടി പൂജിക്കണം.

Verse 10

पद्मलक्ष्मैतत् सामान्यं द्विषट्कदलमुच्यते कर्णिकार्धेन मानेन प्राक्संस्थं भ्रामयेत् क्रमात् पायूपस्थौ च सम्पूज्य मासानां द्वादशाधिपान् पुरुषोत्तमादिषड्विंशान् वाह्यावरणके यजेत्

ഇത് പദ്മലക്ഷണത്തിന്റെ പൊതുവിധിയാണ്; ഇതിനെ ദ്വിഷട്കദളം, അഥവാ പന്ത്രണ്ട് ദളങ്ങളുള്ളതെന്ന് പറയുന്നു. കർണികയുടെ അർദ്ധമാനം എടുത്ത്, കിഴക്കൻ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി (സ്ഥാപനം/ചിഹ്നം) ഭ്രമിപ്പിക്കണം. പായു-ഉപസ്ഥ സ്ഥാനങ്ങളിൽ സമ്യക് പൂജ ചെയ്ത്, ബാഹ്യ ആവരണത്തിൽ മാസങ്ങളുടെ പന്ത്രണ്ട് അധിപന്മാരെയും പുരുഷോത്തമാദി ഇരുപത്താറു ദേവതകളെയും യജിക്കണം.

Verse 11

तत्पार्श्वे भ्रमयोगेन कुण्डल्यः षड् भवन्ति हि एवं द्वादश मत्स्याः स्युर्द्विषट्कदलकञ्च तैः चक्राब्जे तेषु सम्पूज्या मासानां पतयः क्रमात् अष्टौ प्रकृतयः षड्वा पञ्चाथ चतुरो ऽपरे

അതിന്റെയരികിൽ ഭ്രമ-വിന്യാസരീതിയാൽ ആറു കുണ്ഡലികൾ രൂപപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ പന്ത്രണ്ട് മത്സ്യ-ആകൃതികളും പന്ത്രണ്ട് ദളങ്ങളുടെ കൂട്ടവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ആ ചക്ര-കമലത്തിൽ മാസങ്ങളുടെ അധിപതികളെ ക്രമമായി യഥാവിധി പൂജിക്കണം. ഈ വിന്യാസത്തെ ചിലർ എട്ട് പ്രകൃതികൾ, ചിലർ ആറു, മറ്റുള്ളവർ അഞ്ചു, ചിലർ നാല് എന്നും പറയുന്നു.

Verse 12

पञ्चपत्राभिसिद्ध्यर्थं मत्स्यं कृत्वैवमब्जकम् व्योमरेखावहिः पीठन्तत्र कोष्टानि मार्जयेत् रजः पातं ततः कुर्याल्लिखिते मण्डले शृणु कर्णिका पीतवर्णा स्याद्रेखाः सर्वाः सिताः समाः

അഞ്ചിതളുള്ള കര്‍മ്മത്തിന്റെ സിദ്ധിക്കായി ആദ്യം മത്സ്യ-രൂപം വരച്ച് അതേ രീതിയിൽ പദ്മ-ആലേഖം നിർമ്മിക്കണം. ‘വ്യോമ-രേഖ’ അടയാളപ്പെടുത്തിയ പീഠത്തിലെ കോഷ്ടങ്ങൾ പിന്നീട് വൃത്തിയായി തുടച്ച് ശുദ്ധമാക്കണം. തുടർന്ന് വരച്ച മണ്ഡലത്തിൽ രജസ് (പൊടി) തളിക്കണം—ശ്രദ്ധിക്ക—കർണിക മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കണം; എല്ലാ രേഖകളും സമമായി വെളുത്തതായിരിക്കണം.

Verse 13

त्रीणि कोणेषु पादार्थं द्विद्विकान्यपराणि तु चतुर्दिक्षु विलिप्तानि गात्रकाणि भवन्त्युत द्विहस्ते ऽङ्गुष्टमात्राः स्युर्हस्ते चार्धसमाः सिताः पद्मं शुक्लेन सन्धींस्तु कृष्णेन श्यामतोथवा

മൂന്ന് കോണുകളിൽ പാദത്തിനുള്ള അടയാളങ്ങൾ വരയ്ക്കണം; മറ്റു അടയാളങ്ങൾ ജോടി-ജോടിയായി ചെയ്യണം. നാലു ദിക്കുകളിലും ലേപനം/വർണ്ണംകൊണ്ട് ഗാത്രകങ്ങൾ—അംഗസദൃശ ഉപഭാഗങ്ങൾ—ഉണ്ടാകുന്നു. ഇരുകൈ രൂപത്തിൽ അവ അങ്കുഷ്ഠമാത്രം; ഒരുകൈയിൽ അതിന്റെ പകുതി, വെളുത്ത നിറം. പദ്മം വെളുപ്പിൽ വരയ്ക്കണം; അതിന്റെ സംധി-രേഖകൾ കറുപ്പിലോ ഗാഢനീലത്തിലോ വരയ്ക്കണം.

Verse 14

ततः पङ्क्तिद्वयं दिक्षु वीठ्यर्थन्तु विलोपयेत् द्वाराण्याशासु कुर्वीत चत्वारि चतसृष्वपि केशरा रक्तपीताः स्युः कोणान् रक्तेन पूरयेत् भूषयेद्योगपीठन्तु यथेष्टं सार्ववर्णिकैः

പിന്നീട് ദിക്കുകളിൽ വീഥി (പാത) ഉണ്ടാക്കുന്നതിനായി രണ്ട് വരികൾ മായ്ക്കണം. നാലു ദിക്കുകളിലും നാല് വാതിലുകൾ ഒരുക്കണം. കേശരങ്ങൾ (തന്തുകൾ) ചുവപ്പും മഞ്ഞയും ആയിരിക്കണം; കോണുകൾ ചുവപ്പുകൊണ്ട് നിറയ്ക്കണം. യോഗപീഠം ഇഷ്ടാനുസാരം എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കണം.

Verse 15

द्वाराणां पार्श्वतः शोभा अष्टौ कुर्याद्विचक्षणः पङ्क्तिद्वयं द्वयं दिक्षु वीथ्यर्थं विनियोजयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्पार्श्व उपशोभास्तु तावत्यः परिकीर्तिताः लतावितानपत्राद्यैर् वीथिकामुपशोभयेत् पीठद्वारे तु शुक्लेन शोभारक्तेन पीततः

ദ്വാരങ്ങളുടെ ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ശില്പി എട്ട് ശോഭാ-ഘടകങ്ങൾ ഒരുക്കണം. ഓരോ ദിക്കിലും രണ്ട്-രണ്ട് വരികൾ വീഥി (പാത) രൂപപ്പെടുത്താനും ശോഭ വർധിപ്പിക്കാനും വിനിയോഗിക്കണം—ഇത് ചിഹ്നിത ഗ്രന്ഥപാഠം. പാർശ്വ ഉപശോഭകളും അതേ എണ്ണമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ലതാകാര്യങ്ങൾ, വിതാനസദൃശ അലങ്കാരം, പത്രാഭരണങ്ങൾ മുതലായവ കൊണ്ട് വീഥികയെ ശോഭിപ്പിക്കണം. പീഠദ്വാരത്തിൽ വെളുപ്പ്, മംഗളകരമായ ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ എന്നീ വർണ്ണങ്ങളാൽ അലങ്കാരം ചെയ്യണം.

Verse 16

समीप उपशोभानां कोणास्तु परिकीर्तिताः चतुर्दिक्षु ततो द्वे द्वे चिन्तयेन्मध्यकोष्ठकैः उपशोभाञ्च नीलेन कोणशङ्ख्यांश् च वै सितान् भद्रके पूरणं प्रोक्तमेवमन्येषु पूरणं

ഉപശോഭാ-കോഷ്ടങ്ങളോടു ചേർന്നിരിക്കുന്ന കോണുകളെയാണ് ‘കോണ-വിഭാഗങ്ങൾ’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്. നാലു ദിക്കുകളിലും മദ്ധ്യകോഷ്ടങ്ങളോടുകൂടെ രണ്ടെണ്ണം വീതം വിഭാഗങ്ങൾ ധ്യാനിക്കണം. ഉപശോഭാ-കോഷ്ടങ്ങൾ നീലനിറത്തിൽ പൂരിപ്പിക്കണം; കോണ-സംഖ്യയുള്ള വിഭാഗങ്ങൾ ശ്വേതനിറത്തിൽ. ‘ഭദ്രക’ത്തിനായി പറഞ്ഞ പൂരണമുറി പോലെ തന്നെ മറ്റു രൂപങ്ങളിലും പൂരണം ചെയ്യണം.

Verse 17

चत्वारि वाह्यतो मृज्यादेकैकं पार्श्वयोरपि शोभार्थं पार्श्वयोस्त्रीणि त्रीणि लुम्पद्दलस्य तु त्रिकोणं सितरक्तेन कृष्णेन च विभूषयेत् द्विकोणं रक्तपीताभ्यां नाभिं कृष्णेन चक्रके

പുറത്തായി നാല് രേഖകൾ വരയ്ക്കണം; ഇരുവശങ്ങളിലും ഓരോ രേഖയും കൂടി ഇടണം. ശോഭയ്ക്കായി ഇരുവശങ്ങളിലും മൂന്ന് മൂന്ന് (രേഖ/ചിഹ്നങ്ങൾ) സ്ഥാപിക്കണം. പദ്മദള രൂപത്തിലെ ത്രികോണം ശ്വേതവും രക്തവും കൂടാതെ കറുപ്പും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം; ദ്വി-ത്രികോണം ചുവപ്പും മഞ്ഞയും കൊണ്ട്, ചക്രത്തിലെ നാഭി കറുപ്പുകൊണ്ട് വർണ്ണിക്കണം.

Verse 18

तद्वद्विपर्यये कुर्यादुपशोभां ततः परम् कोणस्यान्तर्वहिस्त्रीणि चिन्तयेद्द्विर्विभेदतः अरकान् पीतरक्ताभिः श्यामान् नेमिन्तु रक्ततः सितश्यामारुणाः कृष्णाः पीता रेखास्तु वाह्यतः

അതുപോലെ വിപരീതക്രമത്തിലും തുടർന്ന് ഉപശോഭ നിർവഹിക്കണം. കോണിന്റെ അകത്തും പുറത്തും മൂന്ന് മൂന്ന് രേഖകൾ—രണ്ടുവിധ ഭേദത്തോടെ—ധ്യാനിക്കണം. ‘അരക’ ഭാഗങ്ങൾ മഞ്ഞ-ചുവപ്പ് നിറങ്ങളിൽ പൂരിപ്പിക്കണം; ശ്യാമ ഭാഗങ്ങളും അതുപോലെ; എന്നാൽ നേമി (അറ്റം) ചുവപ്പായിരിക്കണം. ശ്വേതം, ശ്യാമം, അരുണം, കറുപ്പ് എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം; പുറത്തെ ഏറ്റവും അറ്റത്തെ രേഖകൾ മഞ്ഞയായിരിക്കണം.

Verse 19

एवं षोडशकोष्ठं स्यादेवमन्यत्तु मण्डलम् द्विषट्कभागे षट्त्रिंशत्पदं पद्मन्तु वीथिका शालिपिष्टादि शुक्लं स्याद्रक्तं कौसुम्भकादिकम् हरिद्रया च हारिद्रं कृष्णं स्याद्दग्धधान्यतः

ഇങ്ങനെ പതിനാറ് കോഷ്ടങ്ങളുള്ള മണ്ഡലം ഉണ്ടാകും; അതുപോലെ മറ്റു മണ്ഡലങ്ങളും ഉണ്ട്. രണ്ടുതവണ ആറു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുമ്പോൾ മുപ്പത്താറ്-പദ (മുപ്പത്താറ് ചതുരങ്ങൾ) വിന്യാസം ലഭിക്കും; പദ്മരൂപം ‘വീഥികാ’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അരിപൊടി മുതലായവയിൽ നിന്ന് ശ്വേതം, കുസുംബ മുതലായവയിൽ നിന്ന് ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ നിറം മഞ്ഞളിൽ നിന്ന്, കറുപ്പ് നിറം കത്തിച്ച ധാന്യത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാക്കണം.

Verse 20

एका पङ्क्तिः प्राभ्यां तु द्वारशोभादि पूर्ववत् द्वादशाङ्गुलिभिः पद्ममेकहस्ते तु मण्डले शमीपत्रादिकैः श्यामं वीजानां लक्षजाप्यतः चतुर्लक्षैस्तु मन्त्राणां विद्यानां लक्षसाधनम्

മുന്നിൽ ഒരു പംക്തി (അലങ്കാരം) ഒരുക്കണം; ദ്വാര-ശോഭ മുതലായവ മുൻപുപറഞ്ഞപോലെ തന്നെ വിന്യസിക്കണം. മണ്ഡലത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് അങ്കുല അളവുള്ള പദ്മം വരയ്ക്കണം; ഒരു ഹസ്തപരിധിക്കുള്ളിൽ അത് സ്ഥാപിക്കണം. ശമീ ഇല മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ശ്യാമ (ഗാഢ) നിറം നൽകണം. ബീജാക്ഷരങ്ങളുടെ ജപം ഒരു ലക്ഷം; മന്ത്രങ്ങളുടെ സിദ്ധി നാല് ലക്ഷം ജപത്തിൽ; വിദ്യയുടെ സാധനം ഒരു ലക്ഷം ജപത്തിൽ പൂർത്തിയാകും.

Verse 21

द्विहस्ते हस्तमात्रं स्याद्वृद्ध्या द्वारेण वाचरेत् अपीठञ्चतुरस्रं स्याद्विकरञ्चक्रपङ्कजम् अयुतं बुद्धिविद्यानां स्तोत्राणाञ्च सहस्रकम् पूर्वमेवाथ लक्षेण मन्त्रशुद्धिस् तथात्मनः

ഇരുകൈകളാൽ ചെയ്യുന്ന കർമത്തിൽ അളവ് ഒരു ഹസ്തമാത്രം ആയിരിക്കണം. വർദ്ധനയ്ക്കായി ‘ദ്വാര-ന്യായ’ രീതിയിൽ മന്ത്രജപം ചെയ്യണം. പീഠം ചതുരസ്രമായിരിക്കണം; ചക്ര-പദ്മത്തിൽ വിധിപ്രകാരം അരങ്ങൾ/ദളങ്ങളുടെ എണ്ണം ഉണ്ടായിരിക്കണം. ബുദ്ധി-വിദ്യാ സിദ്ധിക്കായി പത്തായിരം ജപം, സ്തോത്രങ്ങൾക്ക് ആയിരം ജപം. എന്നാൽ ആദ്യം ഒരു ലക്ഷം ജപം ചെയ്താൽ മന്ത്രശുദ്ധിയും അതുപോലെ ആത്മശുദ്ധിയും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 22

पद्मार्धं नवभिः प्रोक्तं नाभिस्तु तिसृभिः स्मृता अष्टाभिर्द्वारकान् कुर्यान्नेमिन्तु चतुरङ्गुलैः तथापरेण लक्षेण मन्त्रः क्षेत्रीकृतो भवेत् पूर्वमेवासमो होमो वीजानां सम्प्रकीर्तितः

പദ്മത്തിന്റെ അർദ്ധഭാഗം ഒൻപത് അങ്കുല അളവെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; നാഭി (മധ്യം) മൂന്ന് അങ്കുലമെന്നു സ്മരിക്കുന്നു. എട്ട് (അങ്കുല) അളവിൽ ദ്വാരകകൾ (തുറവുകൾ/ദളങ്ങൾ) ഉണ്ടാക്കണം; നേമി (പരിധി) നാല് അങ്കുലമായിരിക്കണം. തുടർന്ന് മറ്റൊരു ലക്ഷണം (നിർദ്ദിഷ്ട ചിഹ്നം/മാനദണ്ഡം) കൊണ്ട് മന്ത്രം ‘ക്ഷേത്രീകൃത’—അഭിഷിക്ത ക്ഷേത്രമായി സ്ഥാപിത—മാകുന്നു. ബീജാക്ഷരങ്ങൾക്ക് അസമ ഹോമം മുമ്പേ ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 23

त्रिधा विभज्य च क्षेत्रमन्तर्द्वाभ्यामथाङ्कयेत् पञ्चान्तस्वरसिद्ध्यर्थं तेष्वस्फाल्य लिखेदरान् पूर्वसेवा दशांशेन मन्त्रादीनां प्रकीर्तिता परश् चर्ये तु मन्त्रे तु मासिकं व्रतमाचरेत्

ക്ഷേത്രം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, തുടർന്ന് അകത്തെ രണ്ടു രേഖകളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തണം. അഞ്ചു അന്ത്യസ്വരങ്ങളുടെ സിദ്ധിക്കായി, നിലത്തെ ക്ഷതപ്പെടുത്താതെ, ആ വിഭജനങ്ങളിൽ അരങ്ങൾ/രേഖകൾ എഴുതണം. മന്ത്രാദികളുടെ പൂർവസേവ ദശാംശം (പത്തിലൊന്ന്) എന്നായി ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. മന്ത്രത്തിന്റെ പുരശ്ചരണത്തിൽ മാസിക വ്രതം ആചരിക്കണം.

Verse 24

इन्दीवरदलाकारानथवा मातुलाङ्गवत् पद्मपत्रायतान्वापि लिखेदिच्छानुरूपतः भुवि न्यसेद्वामपादं न गृह्णीयात् प्रतिग्रहम् एवं द्वित्रिगुणेनैव मध्यमोत्तमसिद्धयः

ഇന്ദീവര (നീലകമലം) ദളങ്ങളുപോലെ, അല്ലെങ്കിൽ മാതുലാങ്ഗ (ബിജോറ) പോലെയോ, അതല്ലെങ്കിൽ പദ്മപത്രംപോലെ നീണ്ട ആകൃതിയിലോ—ഇഷ്ടാനുസാരം രേഖപ്പെടുത്തണം. ഭൂമിയിൽ വാമപാദം വിധിപ്രകാരം വെക്കണം; പ്രതിഗ്രഹം (ഉപഹാരം/ദാനം) സ്വീകരിക്കരുത്. ഇങ്ങനെ ദ്വിഗുണമോ ത്രിഗുണമോ ചെയ്താൽ മധ്യമവും ഉത്തമവും ആയ സിദ്ധികൾ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 25

भ्रामयित्वा वहिर् नेमावरसन्ध्यन्तरे स्थितः भ्रामयेदरमूलन्तु सन्धिमध्ये व्यवस्थितः मन्त्रध्यानं प्रवक्ष्यामि येन स्यान्मन्त्रजं फलम् स्थूलं शब्दमयं रूपं विग्रहं वाह्यमिष्यते

നേമിയുടെ പുറത്തും അവര-സന്ധിയുടെ ഇടവേളയിലും നിലകൊണ്ട് അതിനെ പുറത്തോട്ടു ഭ്രമിപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് സന്ധിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതനായി അരമൂലം (അരയുടെ മൂലം) സ്ഥാനത്ത് ഭ്രമിപ്പിക്കണം. മന്ത്രജന്യ ഫലം ലഭിക്കുവാൻ സഹായിക്കുന്ന മന്ത്രധ്യാനം ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. ബാഹ്യ വിഗ്രഹം ശബ്ദമയമായ സ്ഥൂലരൂപമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 26

परिमार्जिता इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्विधा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पञ्चान्तरस्त्वसिद्ध्यर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पञ्चोत्तरस्तु सिद्ध्यर्थमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अरमध्ये स्थितो मधमरणिं भ्रामयेत् समम् एवं सिद्ध्यन्तराः सम्यक् मातुलाङ्गनिभाः समाः सुक्ष्मां ज्योतिर्मयं रूपं हार्दं चिन्तामयं भवेत् चिन्तया रहितं यत्तु तत् परं प्रकीर्तितम्

‘പരിമാർജിതാ’—എന്ന് ഒരു അടയാളപ്പെടുത്തിയ കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിൽ പാഠം; ‘ദ്വിധാ’—എന്ന് മറ്റൊന്നിൽ; ‘അഞ്ച് അന്തരങ്ങൾ അസിദ്ധ്യാർത്ഥം’—എന്ന് ഒരിടത്ത്; ‘അഞ്ചിന് അപ്പുറം (അഞ്ച്) സിദ്ധ്യാർത്ഥം’—എന്ന് മറ്റിടത്ത്. അരണിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട് മദ്ധ്യ-അരണിയെ സമമായി തിരിക്കണം. അങ്ങനെ ഇടക്കാല സിദ്ധികൾ ശരിയായി ഉദ്ഭവിച്ച്, മാതുലാംഗ (ബിജോറ) ഫലത്തെപ്പോലെ സമരൂപമാകും. ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായ ജ്യോതിര്മയ, ചിന്താമയ രൂപം ഉദിക്കുന്നു; എന്നാൽ ചിന്താരഹിതമായതേ പരമമെന്ന് പ്രസിദ്ധം।

Verse 27

विभज्य सप्तधा क्षेत्रं चतुर्दशकरं समम् द्विधा कृते शतं ह्य् अत्र षण्नवत्यधिकानि तु वराहसिंहशक्तीनां स्थूलरूपं प्रधानतः चिन्तया रहितं रूपं वासुदेवस्य कीर्तितम्

ക്ഷേത്രത്തെ (പവിത്ര യന്ത്രക്ഷേത്രം) ഏഴ് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, അതിനെ പതിനാലു കരങ്ങളുടെ സമമാനമായി ഒരുക്കി, പിന്നെ രണ്ടായി വിഭജിക്കുമ്പോൾ ഇവിടെ നൂറും—കൂടാതെ തൊണ്ണൂറ്റാറും—ഉണ്ടാകും. ഇത് പ്രധാനമായും വരാഹ-നരസിംഹ ശക്തികളുടെ സ്ഥൂല (ബാഹ്യ) രൂപമായി കീര്ത്തിതം; വാസുദേവന്റെ രൂപം ചിന്താ-കല്പനാരഹിതമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।

Verse 28

कोष्टकानि चतुर्भिस्तैर् मध्ये भद्रं समालिखेत् परितो विसृजेद्वीथ्यै तथा दिक्षु समालिखेत् इतरेषां स्मृतं रूपं हार्दं चिन्तामयं सदा स्थूलं वैराजमाख्यातं सूक्ष्मं वै लिङ्गितं भवेत्

അവ ഉപയോഗിച്ച് നാല് കോഷ്ടകങ്ങൾ (ഖണ്ഡങ്ങൾ) വരച്ച്, അവയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ശുഭമായ ‘ഭദ്ര’ രൂപം രേഖപ്പെടുത്തണം. ചുറ്റും വീഥി (പരിക്രമണ പാത) ഒഴിവാക്കി, ദിക്കുകളിലും വിഭജനചിഹ്നങ്ങൾ വരയ്ക്കണം. മറ്റുള്ളവരുടെ രൂപം ‘ഹാർദ’—എപ്പോഴും ചിന്താമയം—എന്ന് സ്മൃതം. സ്ഥൂല രൂപം ‘വൈരാജ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; സൂക്ഷ്മ രൂപം ‘ലിംഗിത’ (സൂചിത/ലക്ഷണിത) ആകുന്നു।

Verse 29

कमलानि पुनर्वीथ्यै परितः परिमृज्य तु द्वे द्वे मध्यमकोष्ठे तु ग्रीवार्थं दिक्षु लोपयेत् चिन्तया रहितं रूपमैश्वरं परिकीर्तितम् हृत्पुण्डरीकनिलयञ्चैतन्यं ज्योतिरव्ययम्

വീഥിക്കായി വീണ്ടും ചുറ്റും താമരചക്രങ്ങൾ വരച്ച്, പരിസരം മൃദുവാക്കി (പരിമൃജ്യ) ചെയ്യണം. മദ്ധ്യ കോഷ്ടകത്തിൽ ‘ഗ്രീവ’ (കണ്ഠ-രചന) ഉണ്ടാക്കാൻ ദിക്കുകളിൽ രണ്ട്-രണ്ട് അടയാളങ്ങൾ ലോപിപ്പിക്കണം. ചിന്താരഹിതമായ രൂപം തന്നെയാണ് ഐശ്വര (ഈശ്വരീയ) രൂപമെന്ന് കീര്ത്തിതം—ഹൃദയതാമരയിൽ നിവസിക്കുന്ന ശുദ്ധ ചൈതന്യം, അവ്യയ ജ്യോതി।

Verse 30

चत्वारि वाह्यतः पश्चात्त्रीणि त्रीणि तु लोपयेत् ग्रीवापार्श्वे वहिस्त्वेका शोभा सा परिकीर्तिता वीजं वीजात्मकं ध्यायेत् कदम्बकुसुमाकृतिं कुम्भान्तरगतो दीपो निरुद्धप्रसवो यथा

പുറത്തുനിന്ന് പിന്നെ നാല് ഭാഗങ്ങൾ ലോപിപ്പിക്കണം; കൂടാതെ മൂന്ന്-മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളും ലോപിപ്പിക്കണം. ഗ്രീവയുടെ പാർശ്വത്ത് പുറത്തേക്ക് ഒരു രേഖ/അടയാളം മാത്രം ശേഷിക്കും—അതെയാണ് ശോഭ എന്നു കീര്ത്തിതം. ബീജം (മന്ത്രം) ബീജസ്വരൂപമായിത്തന്നെ ധ്യാനിക്കണം, കടമ്പപുഷ്പാകൃതിയായി—കുംഭത്തിനുള്ളിൽ വെച്ച ദീപംപോലെ, ജ്വാലയുടെ പുറപ്പെടൽ നിയന്ത്രിതമായിരിക്കുന്നതു പോലെ।

Verse 31

विमृज्य वाह्यकोणेषु सप्तान्तस्त्रीणि मार्जयेत् मण्डलं नवभागं स्यान्नवव्यूहं हरिं यजेत् संहतः केवलस्तिष्ठेदेवं मन्त्रेश्वरो हृदि अनेकशुषिरे कुम्भे तावन्मात्रा गभस्तयः

ഭൂമി തുടച്ച് പുറം കോണുകൾ ശുദ്ധീകരിച്ച്, അകത്ത് ഏഴ് രേഖകളും പുറത്തു മൂന്ന് ചിഹ്നങ്ങളും മാർജനം ചെയ്യണം. മണ്ഡലം ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളാക്കി നവവ്യൂഹത്തിൽ ഹരിയെ ആരാധിക്കണം. ഇങ്ങനെ ഏകാഗ്രനും ഏകാന്തനുമായിരിക്കുമ്പോൾ മന്ത്രേശ്വരൻ ഹൃദയത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നു. അനേകം രന്ധ്രങ്ങളുള്ള കുംഭത്തിൽ കിരണങ്ങൾ രന്ധ്രങ്ങളുടെ അളവിനനുസരിച്ചേ പ്രകടമാവൂ.

Verse 32

पञ्चविंशतिकव्यूहं मण्डलं विश्वरूपगं द्वात्रिंशद्धस्तकं क्षेत्रं भक्तं द्वात्रिंशता समं प्रसरन्ति वहिस्तद्वन्नाडीभिर्वीजरश्मयः अथावभासतो दैवीमात्मीकृत्य तनुं स्थिताः

മണ്ഡലം ഇരുപത്തഞ്ച് വിഭാഗങ്ങളുടെ വ്യൂഹമായി ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടതും വിശ്വരൂപസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്. ക്ഷേത്രം മുപ്പത്തിരണ്ട് ഹസ്തമാനം; മുപ്പത്തിരണ്ട് സമഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ നിന്ന് ബീജശക്തിയുടെ കിരണങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു; അതുപോലെ നാഡികളിലൂടെ ബീജരശ്മികളും നീളുന്നു. പിന്നെ അവ പ്രകാശിച്ച് ദൈവീ തനുവിനെ സ്വന്തമാക്കി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 33

एवं कृते चतुर्विंशत्यधिकन्तु सहस्रकं कोष्ठकानां समुद्दिष्टं मध्ये शोडशकोष्ठकैः हृदयात् प्रस्थिता नाड्यो दर्शनेन्द्रियगोचराः अग्नीषोमात्मके तासां नाड्यौ नासाग्रसंस्थिते

ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഇരുപത്തിനാലായിരത്തിലധികം കോഷ്ടകങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; മദ്ധ്യത്തിൽ പതിനാറ് കോഷ്ടകങ്ങളോടുകൂടി. ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് നാഡികൾ പുറപ്പെടുന്നു; അവ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ ദർശനഗോചരമാകുന്നു. അവയിൽ അഗ്നി-സോമസ്വഭാവമുള്ള രണ്ട് നാഡികൾ നാസാഗ്രത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 34

भद्रकं परिलिख्याथ पार्श्वे पङ्क्तिं विमृज्य तु ततः षोडशभिः कोष्टैर् दिक्षु भद्राष्टकं लिखेत् सम्यग्गुह्येन योगेन जित्वा देहसमीरणम् जपध्यानरतो मन्त्री मन्त्रलक्षणमश्नुते

ആദ്യം ഭദ്രകം രേഖപ്പെടുത്തി, അതിന്റെ വശത്തെ പംക്തി നന്നായി തുടച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം. തുടർന്ന് പതിനാറ് കോഷ്ടകങ്ങളാൽ ദിക്കുകളിൽ ഭദ്രാഷ്ടകം എഴുതണം. യഥാവിധി ഗുഹ്യയോഗംകൊണ്ട് ദേഹത്തിലെ പ്രാണവായുവിനെ ജയിച്ച്, ജപധ്യാനത്തിൽ നിരതനായ മന്ത്രസാധകൻ മന്ത്രലക്ഷണം—അഥവാ സിദ്ധിയും പ്രഭാവവും—ലഭിക്കുന്നു.

Verse 35

ततोपि पङ्क्तिं सम्मृज्य तद्वत् षोडशभद्रकं लिखित्वा परितः पङ्क्तिं विमृज्याथ प्रकल्पयेत् संशुद्धभूततन्मात्रः सकामो योगमभ्यसन् अणिमादिमवाप्नोति विरक्तः प्रविलङ्घ्य च देवात्मके भूतमात्रान्मुच्यते चेन्द्रियग्रहात्

പിന്നെയും പംക്തി ശുദ്ധീകരിച്ച്, അതുപോലെ പതിനാറ്-ഭദ്രകം രേഖപ്പെടുത്തി; അതിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള പംക്തിയും തുടച്ച് ശുദ്ധമാക്കി തുടർന്ന് ക്രമീകരിക്കണം. ഭൂതങ്ങളും തന്മാത്രകളും ശുദ്ധമായാൽ, ഫലകാമനയോടെ യോഗം അഭ്യസിക്കുന്ന साधകൻ അണിമാദി സിദ്ധികൾ നേടുന്നു. എന്നാൽ വിരക്തൻ അവയും അതിക്രമിച്ച്, ദൈവാത്മകമായ ഭൂതമാത്രാവസ്ഥയിലും ഇന്ദ്രിയഗ്രഹണബന്ധനത്തിലും നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 36

द्वारद्वादशकं दिक्षु त्रीणि त्रीणि यथाक्रमं षड्भिः परिलुप्यान्तर्मध्ये चत्वारि पार्श्वयोः

നാലു ദിക്കുകളിലും ദ്വാദശ ദ്വാരസ്ഥാനങ്ങൾ ക്രമമായി ഓരോ ദിക്കിലും മൂന്നു വീതം വിന്യസിക്കണം. ആറു സ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി, അകത്തെ മദ്ധ്യത്തിലും ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും നാല് ദ്വാരസ്ഥാനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 37

चत्वार्यन्तर्वहिर्द्वे तु शोभार्थं परिमृज्य तु उपद्वारसिद्ध्यर्थं त्रीण्यन्तः पञ्च वाह्यतः

ശോഭയ്ക്കായി അകത്തെ നാല് ഭാഗങ്ങളും പുറത്തുള്ള രണ്ട് ഭാഗങ്ങളും മിനുക്കി സമതളമാക്കണം. ഉപദ്വാര (ഉപദ്വാരം) സിദ്ധിക്കായി അകത്ത് മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളും പുറത്തു അഞ്ച് ഭാഗങ്ങളും അതുപോലെ തയ്യാറാക്കണം.

Verse 38

दिक्षु तत्राष्टकं लिखेदिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः परिमृज्य तथा शोभां पूर्ववत् परिकल्पयेत् वहिः कोणेषु सप्तान्तस्त्रीणि कोष्ठानि मार्जयेत्

അവിടെ ദിക്കുകളിൽ ‘അഷ്ടകം’ എഴുതണം—ഇതാണ് ഖ, ഗ, ഘ എന്ന് അടയാളപ്പെടുത്തിയ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളിലെ പാഠം. അത് തുടച്ച് ശുദ്ധമാക്കി, മുൻപുപോലെ അലങ്കാരം ക്രമീകരിക്കണം. പുറത്തുള്ള കോണുകളിൽ ഏഴും അകത്ത് മൂന്നും ഉള്ള കോഷ്ടങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 39

पञ्चविंशतिकव्यूहे परं ब्रह्म यजेत् कजे मध्ये पूर्वादितः पद्मे वासुदेवादयः क्रमात्

പഞ്ചവിംശതി വ്യൂഹക്രമത്തിൽ പരബ്രഹ്മത്തെ ആരാധിക്കണം. പദ്മയന്ത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ, കിഴക്കൻ ദളത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, വാസുദേവാദികളെ ക്രമമായി സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം.

Verse 40

वराहं पूजयित्वा च पूर्वपद्मे ततः क्रमात् व्यूहान् सम्पूजयेत्तावत् यावत् षड्विंशमो भवेत्

കിഴക്കൻ പദ്മാസനത്തിൽ വരാഹനെ പൂജിച്ച ശേഷം, ക്രമമായി വ്യൂഹങ്ങളെ സമ്പൂർണ്ണമായി ആരാധിക്കണം; ഇരുപത്താറാമത്തെ സ്ഥാനം/ദേവത എത്തുന്നതുവരെ പൂജാക്രമം തുടരണം.

Verse 41

यथोक्तं व्यूहमखिलमेकस्मिन् पङ्कजे क्रमात् यष्टव्यमिति यत्नेन प्रचेता मन्यते ऽध्वरं

പ്രചേതന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഒരൊറ്റ പങ്കജ-യന്ത്രത്തിൽ ശാസ്ത്രോക്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സമഗ്ര വ്യൂഹം ക്രമമായി വിന്യസിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ അധ്വരമായ യജ്ഞം നടത്തണം।

Verse 42

सत्पन्तु मूर्तिभेदेन विभक्तं मन्यते ऽच्युतं चत्वारिंशत् करं क्षेत्रं ह्य् उत्तरं विभजेत् क्रमात्

ഹേ അച്യുതാ! സത്പന്തുവിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, മൂർത്തിഭേദം അനുസരിച്ചാണ് വിഭജനം; തുടർന്ന് നാല്പത് കര അളവുള്ള ഭൂഖണ്ഡം വടക്കുഭാഗത്ത് നിന്ന് ക്രമമായി വിഭജിക്കണം।

Verse 43

एकैकं सप्तधा भूयस्तथैवैकं द्विधा पुनः चतुःषष्ट्युत्तरं सप्तशतान्येकं सहस्रकं

ഓരോ ഘടകവും വീണ്ടും ഏഴിരട്ടിയാക്കുന്നു; അതുപോലെ ഒരു ഘടകത്തെ വീണ്ടും ഇരട്ടിയാക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ 764 ലഭിക്കുന്നു; ആകെ ഒരു സഹസ്രം പൂർണമാകുന്നു।

Verse 44

कोष्ठकानां भद्रकञ्च मध्ये षोडशकोष्ठकैः पार्श्वे वीथीं ततश्चाष्टभद्राण्यथ च वीथिका

കോഷ്ഠകങ്ങളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഒരു ഭദ്രകം സ്ഥാപിക്കണം; പാർശ്വങ്ങളിൽ പതിനാറ് കോഷ്ഠകങ്ങൾ വിന്യസിക്കണം; തുടർന്ന് ഒരു വീഥി (പാത) നൽകണം; പിന്നെ എട്ട് ഭദ്രങ്ങളും ഒരു വീഥികയും (ചെറുപാത) ഒരുക്കണം।

Verse 45

षोडशाब्जान्यथो वीथी चतुर्विंशतिपङ्कजं वीथीपद्मानि द्वात्रिंशत् पङ्क्तिवीथिकजान्यथ

വീഥിയുടെ അളവ് പതിനാറ് ‘അബ്ജ’ (പദ്മ-ഘടകങ്ങൾ). ചതുര്വിംശതി തരത്തിൽ ഇരുപത്തിനാല് പങ്കജ-ഘടകങ്ങൾ. വീഥി-പദ്മത്തിന്റെ അളവ് മുപ്പത്തിരണ്ട്; പങ്ക്തി-വീഥികയ്ക്കും പദ്മ-ഘടകങ്ങൾ അതുപോലെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 46

चत्वारिंशत्ततो वीथी शेषपङ्क्तित्रयेण च द्वारशोभोपशोभाः स्युर्दिक्षु मध्ये विलोप्य च

അതിനുശേഷം നാല്പത് വീഥികൾ (വഴികൾ) ക്രമീകരിക്കണം. ശേഷിക്കുന്ന മൂന്ന് നിരകളാൽ ദ്വാരങ്ങളുടെ പ്രധാന‑ഉപശോഭകൾ ദിക്കുകളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ഇടദിക്കുകളുടെ മദ്ധ്യഭാഗം ഒഴിവാക്കണം.

Verse 47

द्विचतुःषड्द्वारसिद्ध्यै चतुर्दिक्षु विलोपयेत् पञ्च त्रीण्येककं वाह्ये शोभोपद्वारसिद्धये

രണ്ട്, നാല്, അല്ലെങ്കിൽ ആറു ദ്വാരങ്ങളുള്ള പദ്ധതിയുടെ സിദ്ധിക്കായി നാലു ദിക്കുകളിലും (നിശ്ചിത ഭാഗങ്ങൾ) ഒഴിവാക്കണം. ശോഭ വർധിപ്പിക്കുന്ന ഉപദ്വാരങ്ങളുടെ സിദ്ധിക്കായി പുറംവശത്ത് അഞ്ച്, മൂന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ ഒന്ന് (ഘടകം) ഒഴിവാക്കണം.

Verse 48

उभे इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यष्टव्यमिति यज्ञेन इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः यष्टव्यमिति मन्त्रेण इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रचेता मन्यते ध्रुवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ह्युत्तममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वाराणां पार्श्वयोरन्तः षड् वा चत्वारि मध्यतः द्वे द्वे लुम्पेदेवमेव षड् भवन्त्युपशोभिकाः

ദ്വാരത്തിന്റെ ഇരുപാർശ്വഫലകങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ ആറു ഉപശോഭികകൾ സ്ഥാപിക്കുകയോ കൊത്തുകയോ വേണം; അല്ലെങ്കിൽ മദ്ധ്യഭാഗത്ത് നാല് വെച്ച്, രണ്ട്‑രണ്ട് ആയി ലോപിപ്പിച്ച് (ഇടവിടം) വിടണം. ഇങ്ങനെ ആറ് ഉപശോഭികകൾ സിദ്ധമാകും.

Verse 49

एकस्यां दिशि सङ्ख्याः स्युः चतस्रः प्रिसङ्ख्यया

ഒരു ദിക്കിൽ ക്രമബദ്ധമായ എണ്ണലനുസരിച്ച് സംഖ്യകൾ നാലായി സ്വീകരിക്കണം.

Verse 50

एकैकस्यां दिशि त्रीणि द्वाराण्यपि भवन्त्युत पञ्च पञ्च तु कोणेषु पङ्क्तौ पङ्क्तौ क्रमात् मृजेत् कोष्टकानि भवेदेवं मर्त्येष्ट्यं मण्डलं शुभं

ഓരോ ദിക്കിലും മൂന്ന് മൂന്ന് ദ്വാരതുറപ്പുകളും ഉണ്ടാകും. കോണുകളിൽ അഞ്ച് അഞ്ച് (കോഷ്ടകങ്ങൾ) വേണം; നിര നിരയായി ക്രമത്തിൽ കോഷ്ടകങ്ങളെ മൃജിച്ച്/അടയാളപ്പെടുത്തണം. ഇങ്ങനെ കോഷ്ടകസമ്പന്നമായ ശുഭ ‘മർത്യേഷ്ട്യ’ മണ്ഡലം ഉണ്ടാകുന്നു.