Adhyaya 19

Verse 1

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम अष्टादशो ऽध्यायः अथोनविंशतितमो ऽध्यायः कश्यपवंशवर्णनम् अग्निर् उवाच कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ ആഗ്നേയപുരാണത്തിൽ ‘ജഗത്സർഗവർണനം’ എന്ന അഷ്ടാദശ അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘കശ്യപവംശവർണനം’ എന്ന ഏകോനവിംശതിതമ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, കശ്യപന്റെ സൃഷ്ടിവിവരണത്തിൽ, ആദിത്യാദികളുടെ പ്രസംഗത്തിൽ, ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ തുഷിതന്മാരായ ദേവന്മാർ വീണ്ടും അദിതിയിൽ നിന്ന് കശ്യപനാൽ ജനിച്ചു.

Verse 2

आसन् विष्णुश् च शक्रश् च त्वष्टा धाता तथार्यमा पूषा विवस्वान् सविता मित्रोथ वरुणो भगः

അവിടെ വിഷ്ണുവും ശക്രനും (ഇന്ദ്രൻ) ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ത്വഷ്ടാ, ധാതാ, ആര്യമാനും. പൂഷൻ, വിവസ്വാൻ, സവിതൃ, മിത്രൻ, അതുപോലെ വരുണനും ഭഗനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 3

अंशुश् च द्वादशादित्या आसन् वैवस्वतेन्तरे अरिष्टनेमिपत्रीनामपत्यानीह षोडश

അവരിൽ അംശുവും ഉണ്ടായിരുന്നു. വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യർ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇവിടെ അരിഷ്ടനേമിയുടെ ഭാര്യമാരുടെ സന്തതി പതിനാറാണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 4

बहुपुत्रस्थ विदुषश् चतस्रो विद्युतः सुताः प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः

ബഹുപുത്രനിൽ നിന്ന് ഒരു പണ്ഡിതൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ നാലു പുത്രന്മാർ ‘വിദ്യുത്’കൾ—പ്രത്യംഗിരാജന്മാർ, ശ്രേഷ്ഠർ, കൃശാശ്വവംശജർ, ദിവ്യായുധധാരികൾ.

Verse 5

उदयास्तमने सूर्ये तद्वदेते युगे युगे हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश् च कश्यपात्

സൂര്യൻ ഉദിച്ച് അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ, യുഗം യുഗമായി ദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ കശ്യപനാൽ ഹിരണ്യകശിപുവും ഹിരണ്യാക്ഷനും ജനിക്കുന്നു.

Verse 6

सप्तम इति ख ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्मृता इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः

സിംഹിക എന്ന കന്യ വിപ്രചിത്തിയുടെ പരിഗ്രഹം (ഭാര്യ) ആയി. അവളിൽ നിന്ന് രാഹു മുതലായവർ ജനിച്ചു; അവർ പരമ്പരയിൽ ‘സൈംഹികേയർ’—സിംഹികയുടെ സന്തതി—എന്ന് ശ്രുതിപ്രസിദ്ധരാണ്.

Verse 7

हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः अनुह्रादश् च ह्रादश् च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः

ഹിരണ്യകശിപുവിന് പ്രസിദ്ധ പരാക്രമമുള്ള നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—അനുഹ്രാദൻ, ഹ്രാദൻ, പ്രഹ്ലാദൻ; പ്രഹ്ലാദൻ അത്യന്തം വൈഷ്ണവഭക്തനായിരുന്നു.

Verse 8

संह्रादश् च चतुर्थोभूत् ह्रादपुत्रो ह्रदस् तथा ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान् शिबिर्वास्कल एव च

സംഹ്രാദൻ നാലാമനായിരുന്നു. ഹ്രാദനിൽ നിന്ന് ഹ്രദൻ ജനിച്ചു; ഹ്രദന്റെ പുത്രന്മാർ ഭാഗ്യവാനായ ആയുഷ്മാൻ, ശിബി, വാസ്കലൻ എന്നിവരായിരുന്നു.

Verse 9

विरोवनस्तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात् बलेः पुत्रशतं त्वासीद्वाणश्रेष्ठं महामुने

വിരോവനൻ പ്രഹ്ലാദന്റെ പുത്രനായിരുന്നു; വിരോചനനിൽ നിന്ന് ബലി ജനിച്ചു. മഹാമുനേ, ബലിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ ബാണൻ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.

Verse 10

पुराकल्पे हि बाणेन प्रसाद्योमापतिं वरः पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम् प्राप्तश् च ईश्वरात्

പൂർവകല്പത്തിൽ ബാണൻ ഉമാപതി (ശിവൻ)നെ പ്രസന്നനാക്കി; അപ്പോൾ ഈശ്വരനിൽ നിന്ന് ഈ വരം ലഭിച്ചു—“ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പാർശ്വത്തിൽ വിഹരിക്കും.”

Verse 11

हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश् च शतमासन् दनोः सुताः

ഹിരണ്യാക്ഷന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ—ശംബർ, ശകുനി, ദ്വിമൂർധ, ശങ്കു, ആര്യ; ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ നൂറായിരുന്നു.

Verse 12

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता उपदानवी हयशिरा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

സ്വർഭാനുവിന്റെ പുത്രി പ്രഭാ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; പുലോമന്റെ പുത്രി ശചീ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഉപദാനവീ, ഹയശിരാ, ശർമിഷ്ഠാ, വാർഷപർവണീ എന്നീ നാമങ്ങളും പ്രസിദ്ധം.

Verse 13

पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते उभे कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश् च कोटयः

പുലോമയും കാലകയും—ഇരുവരും വൈശ്വാനരന്റെ പുത്രിമാർ—കശ്യപന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാരായിരുന്നു; അവരുടെ പുത്രന്മാർ കോടികളായി എണ്ണപ്പെട്ടു.

Verse 14

प्रह्रादस्य चतुष्कोट्यो निवातकवचाः कुले ताम्रायाः षट् सुताः स्युश् च काकी श्वेनी च भास्यपि

പ്രഹ്ലാദകുലത്തിൽ നിവാതകവചർ നാലു കോടി എണ്ണമായിരുന്നു. താംമ്രയ്ക്ക് ആറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി—കാകീ, ശ്വേനി, ഭാസീ എന്നിവരും ഉൾപ്പെടെ.

Verse 15

गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन् अरः शकुनिस्त्वतीति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शक्निस्त्वथेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्विमूर्धा शम्बराद्याश् च इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गृध्रिका च शुचिग्रीवो इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गृध्रिकाशुचिसुग्रीवो इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अश्वाश्चोष्ट्राश् च ताम्राया अरुणो गरुडस् तथा

ഗൃധ്രികാ, ശുചി, സുഗ്രീവാ എന്നിവരിൽ നിന്ന് കാക്ക മുതലായ പക്ഷികൾ ജനിച്ചു. മറ്റൊരു പാഠത്തിൽ ‘അര’യും ‘ശകുനി’യും എന്നും പറയുന്നു. താംമ്രയിൽ നിന്ന് കുതിരകളും ഒട്ടകങ്ങളും, കൂടാതെ അരുണനും ഗരുഡനും ജനിച്ചു.

Verse 16

विनतायाः सहस्रन्तु सर्पाश् च सुरसाभवाः काद्रवेयाः सहस्रन्तु शेषवासुकितक्षकाः

വിനതയിൽ നിന്ന് ആയിരം സർപ്പങ്ങൾ ജനിച്ചു; സുരസയിൽ നിന്നുമും ആയിരം. കദ്രുവിൽ നിന്ന് ആയിരം സർപ്പങ്ങൾ ജനിച്ചു—അവയിൽ ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 17

दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः

ദംഷ്ട്രധാരികൾ ക്രോധവശത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ധരോത്ഭവങ്ങൾ ഭൂമിജാതമായ സ്ഥലചരങ്ങൾ; പക്ഷികൾ ജലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; സുരഭിയിൽ നിന്നു പശു, മഹിഷം മുതലായവ ജനിക്കുന്നു; ഈരാ (ക്ഷീരം)യിൽ നിന്നു തൃണാദി സസ്യങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 18

स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेरश्वरसोभवन् अरिष्टायान्तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरञ्चरं

സ്വാസയിൽ നിന്നു യക്ഷരും രാക്ഷസരും ജനിച്ചു; മുനിയുടെ അശ്വരസയിൽ നിന്നു മറ്റു ജീവഗണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു; അരിഷ്ടയിൽ നിന്നു ഗന്ധർവന്മാർ ജനിച്ചു. സത്യത്തിൽ കശ്യപനിൽ നിന്നുതന്നെ സ്ഥാവര-ജംഗമമായ എല്ലാം പുറപ്പെട്ടു।

Verse 19

एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर् वै दानवा जिताः दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपं

അവരുടെ പുത്രാദി സന്തതികൾ അസംഖ്യമായിരുന്നു; എങ്കിലും ദാനവർ ദേവന്മാരാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു. പുത്രനഷ്ടം വന്ന ദിതി പിന്നെ കശ്യപനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 20

पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात् पादाप्रक्षालनात् सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह

ഇന്ദ്രനെ പ്രഹരിക്കുന്ന പുത്രനെ ആഗ്രഹിച്ചു അവൾ കശ്യപനാൽ ഗർഭം ധരിച്ചു; (അവന്റെ) പാദപ്രക്ഷാളനത്താൽ അവൾ ഉറങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ അവളുടെ ഗർഭം നശിപ്പിച്ചു।

Verse 21

छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन् शक्रस्यैकोनपञ्चाशत्सहाया दीप्ततेजसः

എന്നാൽ ഇന്ദ്രൻ ഒരു ചിദ്രം (ദുർബലത) തേടി ആ ദേവന്മാരെ മരുതുകളാക്കി—ശക്രന്റെ നാൽപ്പത്തൊമ്പത് ദീപ്തതേജസ്സുള്ള സഹായികൾ।

Verse 22

एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं ददौ क्रमेण राज्यानि अन्येषामधिपो हरिः

ഇതെല്ലാം ചെയ്ത ശേഷം ഹരി ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം രാജാവ് പൃഥുവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു; പിന്നെ ക്രമമായി മറ്റുള്ളവർക്ക് രാജ്യങ്ങൾ നല്കി, ഹരിയേ എല്ലാവരുടെയും അധിപനായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 23

द्विजौषधीनां चन्द्रश् च अपान्तु वरुणो नृपः राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः

ദ്വിജന്മാരുടെയും ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെയും മേൽ ചന്ദ്രൻ അധിപൻ; ജലങ്ങളുടെ മേൽ രാജാവ് വരുണൻ. രാജാക്കന്മാരുടെ മേൽ രാജാവ് വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ) ഭരിക്കുന്നു; സൂര്യന്മാരുടെ മേൽ വിഷ്ണുവാണ് പരമേശ്വരൻ।

Verse 24

वसूनां पावको राजा मरुतां वासवः प्रभुः प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः

വസുക്കളിൽ പാവകൻ (അഗ്നി) രാജാവ്; മരുതുകളിൽ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) പ്രഭു; പ്രജാപതികളിൽ ദക്ഷൻ; പിന്നെ ദാനവങ്ങളുടെ അധിപൻ പ്രഹ്ലാദൻ।

Verse 25

पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः हिमवांश् चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः

പിതൃകളുടെ രാജാവ് യമൻ; ഭൂതാദി ജീവികളുടെ പ്രഭു ഹരൻ (ശിവൻ). പർവതങ്ങളിൽ ഹിമവാൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; നദികളുടെ അധിപൻ സാഗരം (സമുദ്രം) ആകുന്നു।

Verse 26

धरण्या इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कश्यपादि परस्परमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः देवैर् दाइत्याः पराजिता इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भूतानाञ्च हर इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः सर्पाणां तक्षको राजा गरुडः पक्षिणामथ

ഗാന്ധർവന്മാരിൽ ചിത്രരഥൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; നാഗങ്ങളിൽ വാസുകി. സർപ്പങ്ങളിൽ രാജാവ് തക്ഷകൻ; പക്ഷികളിൽ ഗരുഡൻ പ്രഭു।

Verse 27

ऐरावतो गजेन्द्राणां गोवृषोथ गवामपि मृगणामथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः

ഗജേന്ദ്രന്മാരിൽ ഐരാവതൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; ഗോമൃഗങ്ങളിൽ വൃഷഭൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; വന്യമൃഗങ്ങളിൽ വ്യാഘ്രൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; വൃക്ഷങ്ങളിൽ പ്ലക്ഷം വനംസ്പതികളുടെ അധീശ്വരൻ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 28

उच्चैःश्रवास् तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान् पालको जले हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गोयमीरितः

അശ്വങ്ങളിൽ ഉച്ചൈഃശ്രവസ് ശ്രേഷ്ഠൻ; കിഴക്കുദിക്കിന്റെ പാലകൻ സുദന്വാ; തെക്കിൽ ശങ്കപദ; ജലത്തിൽ കേതുമാൻ പാലകൻ; സൗമ്യം എന്ന ഉത്തരദിക്കിൽ ഹിരണ്യരോമക—ഇങ്ങനെ പ്രതിസർഗ്ഗവിവരണം പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു।