Adhyaya 17

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये बुद्धकल्क्यवतारवर्णनं नाम षोडशो ऽध्यायः अथ सप्तदशो ऽध्यायः सृष्टिविषयकवर्ननम् अग्निर् उवाच जगत्सर्गादिकान् क्रीडान् विष्णोर्वक्ष्येधुना शृणु स्वर्गादिकृत् स सर्गादिः सृष्ट्यादिः सगुणोगुणः

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ ആഗ്നേയപുരാണത്തിൽ ‘ബുദ്ധ-കൽക്കി അവതാരവർണ്ണനം’ എന്ന പതിനാറാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി പതിനേഴാം അധ്യായം—‘സൃഷ്ടിവിഷയക വർണ്ണനം’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ജഗത്-സർഗാദി ലീലകൾ വിവരിക്കും; ശ്രവിക്കൂ. അവൻ തന്നെയാണ് സ്വർഗാദികളുടെ കർത്താവ്; അവൻ തന്നെയാണ് സർഗാദി-സൃഷ്ട്യാദികളുടെ ആദികാരണം—സഗുണനും നിർഗുണനും।

Verse 2

ब्रह्माव्यक्तं सदाग्रे ऽभूत् न खं रात्रिदिनादिकं प्रकृतिं पुरुषं विष्णुः प्रविश्याक्षोभयत्ततः

ആദിയിൽ ബ്രഹ്മം അവ്യക്തരൂപത്തിൽ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ; അപ്പോൾ ആകാശവും ഇല്ല, രാത്രി‑പകലാദികളും ഇല്ല. തുടർന്ന് വിഷ്ണു പ്രകൃതിയിലും പുരുഷനിലും പ്രവേശിച്ച് അവരെ ക്ഷോഭിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചു.

Verse 3

स्वर्गकाले महत्तत्त्वमहङ्कारस्ततो ऽभवत् वैकारिकस्तैजसश् च भूतादिश् चैव तामसः

സർഗ്ഗകാലത്ത് ‘മഹത്തത്ത്വം’ ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം ജനിച്ചു. അത് ത്രിവിധം—സാത്ത്വിക (വൈകാരിക), രാജസ (തൈജസ), താമസ (ഭൂതാദി).

Verse 4

अहङ्काराच्छब्दमात्रमाकाशमभवत्ततः स्पर्शमात्रो ऽनिलस्तस्माद्रूपमात्रो ऽनलस्ततः

അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദ‑തന്മാത്രമാത്രമുള്ള ആകാശം ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് സ്പർശ‑തന്മാത്രമാത്രമുള്ള വായു; അതിൽ നിന്ന് രൂപ‑തന്മാത്രമാത്രമുള്ള അഗ്നി പ്രാദുര്ഭവിച്ചു.

Verse 5

रसमात्रा आप इतो गन्धमात्रा मही स्मृता अहङ्कारात्तामसात्तु तैजसानीन्द्रियाणि च

ഇവിടെ ജലം രസ‑തന്മാത്രമാത്രമുള്ളതായും, ഭൂമി ഗന്ധ‑തന്മാത്രമാത്രമുള്ളതായും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ താമസ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് തൈജസ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ (കർമ‑ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ)യും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 6

वैकारिका दश देवा मन एकादशेन्द्रियम् ततः स्वयंभूर्भगवान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

വൈകാരിക (സാത്ത്വിക) തത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രിയാധിഷ്ഠാതാക്കളായ പത്ത് ദേവന്മാരും, പതിനൊന്നാം ഇന്ദ്രിയമായ മനസ്സും ഉദ്ഭവിച്ചു. തുടർന്ന് സ്വയംഭൂ ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ വിവിധ പ്രജകളെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 7

अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत् आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः

ആദിയിൽ അവൻ ജലങ്ങളെ മാത്രം സൃഷ്ടിച്ചു; അവയിൽ തന്റെ സൃഷ്ടിവീര്യം നിക്ഷേപിച്ചു. ജലങ്ങൾ ‘നാരാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ജലങ്ങൾ നരന്റെ സന്തതിയായതിനാൽ അവൻ ‘നാരായണൻ’—ജലാശ്രയം—എന്നു പ്രസിദ്ധൻ।

Verse 8

अयनन्तस्य ताः पूर्वन्तेन नारायणः स्मृतः हिरण्यवर्णमभवत् तदण्डमुदकेशयम्

ആ അനന്തമായ അയനത്തിന്റെ മുൻ അറ്റത്ത് അവൻ ‘നാരായണൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ അണ്ഡം സ്വർണ്ണവർണ്ണമായി, ജലത്തിൽ ശയിച്ചു കിടന്നു।

Verse 9

तस्मिन् जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयम्भूरिति नः श्रुतम् हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम्

അവിടെയേ ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം ജനിച്ചു—അവൻ ‘സ്വയംഭൂ’ എന്നു ഞങ്ങൾ ശ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഹിരണ്യഗർഭൻ അവിടെ ഒരു പൂർണ്ണ വർഷം വസിച്ചു।

Verse 10

तदण्डमकरोत् द्वैधन्दिवं भुवमथापि च तयोः शकलयोर्मध्ये आकाशमसृजत् प्रभुः

പിന്നീട് പ്രഭു ആ അണ്ഡത്തെ രണ്ടായി വിഭജിച്ചു—ദിവം (സ്വർഗം)യും ഭുവം (ഭൂമി)യും ആയി. ആ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ അവൻ ആകാശം സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 11

अप्सु पारिप्लवां पृथिवीं दिशश् च दशधा दधे तत्र कालं मनो वाचं कामं क्रोधमथो रतिम्

ജലങ്ങളിൽ അവൻ ഒഴുകുന്ന ഭൂമിയെ സ്ഥാപിച്ചു; ദിക്കുകളെയും പത്ത് വിധമായി ക്രമപ്പെടുത്തി. അവിടെയേ അവൻ കാലം, മനസ്, വാക്ക്, കാമം, ക്രോധം, കൂടാതെ രതിയും യഥാക്രമം നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 12

आठस्तु महाभारतीयहरिवंशपर्वण उद्धृत इति अध्यवसीयते उभयत्र क्रमेण पाठसाम्यात् तासु बीजमथासृजदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यगर्भमभवदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यवर्ण इति ग, चिह्नित्गपुस्तकपाठः ससर्ज सृष्टिन्तद्रूपां स्रष्टुमिच्छन् प्रजापतिः विद्युतोशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च

ഇരുവിടത്തും ക്രമാനുസൃതമായി പാഠസാമ്യം കാണുന്നതിനാൽ ഇത് മഹാഭാരതത്തിലെ ഹരിവംശപർവത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്ധരണിയാണെന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്നു. പാഠാന്തരങ്ങൾ—‘അപ്പോൾ അവൻ അവയിൽ ബീജം ഇട്ടു’ (ഖ-ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപി), ‘അവൻ ഹിരണ്യഗർഭനായി’ (ഖ-ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപി), ‘സുവർണവർണ്ണൻ’ (ഗ-ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപി). സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച പ്രജാപതി അതേ രൂപത്തിലുള്ള സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിച്ചു—മിന്നൽ, വജ്രം, മേഘങ്ങൾ, ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ ചുവന്ന ദീപ്തി।

Verse 13

वयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यञ्चाथ वक्त्रतः ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

ആദിയിൽ അദ്ദേഹം പക്ഷികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; തുടർന്ന് പർജന്യനെ (മഴദേവൻ) പ്രസവിച്ചു; യജ്ഞസിദ്ധിക്കായി തന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് ഋക് മന്ത്രങ്ങൾ, യജുസ് സൂത്രങ്ങൾ, സാമഗാനങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിച്ചു।

Verse 14

साध्यास्तैर् अयजन्देवान् भूतमुच्चावचं भुजात् सनत्कुमारं रुद्रञ्च ससर्ज क्रोधसम्भवम्

അവരാൽ സാധ്യർ ദേവന്മാരെ യജിച്ചു; ഭുജാതിൽ നിന്ന് ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ വിവിധഭാവത്തിലുള്ള ഭूतങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു. അദ്ദേഹം സനത്കുമാരനെയും രുദ്രനെയും സൃഷ്ടിച്ചു—രുദ്രൻ ക്രോധസംബവൻ।

Verse 15

मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् वसिष्ठं मानसाः सप्त ब्रह्माण इति निश्चिताः

മരീചി, അത്രി, അംഗിരസ്, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, വസിഷ്ഠൻ—ഈ ഏഴുപേരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രന്മാർ, അഥവാ സപ്ത ബ്രഹ്മർഷികൾ എന്നു നിശ്ചിതമാണ്।

Verse 16

सप्तैते जनयन्ति स्म प्रजा रुद्राश् च सत्तम द्विधा कृत्वात्मनो देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी तस्यां स ब्रह्मा वै चासृजत् प्रजाः

ഹേ സത്തമ, ഈ ഏഴുപേരും രുദ്രന്മാരും പ്രജയെ ജനിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം തന്റെ ദേഹം രണ്ടായി വിഭജിച്ച്, പകുതിയിൽ പുരുഷനായി, പകുതിയിൽ നാരിയായി; ആ നാരിയിലൂടെയാണ് ആ ബ്രഹ്മാവ് നിശ്ചയമായും പ്രജകളെ സൃഷ്ടിച്ചത്।