Adhyaya 90: Description of the Threefold Goddess-Power and Brahmā’s Hymn to Sṛṣṭi
Triśakti-varṇana (Sṛṣṭi–Vaiṣṇavī–Raudrī Devī-stuti)
Theological-Philosophical Discourse (Śakti, Cosmology, Mantra-ontology)
ວຣາຫະ ສອນແກ່ ພຣະປຣຶຖວີ (Varārohā/Viśālākṣī) ແລະອະທິບາຍຫຼັກ “ສັກຕິສາມປະການ” ຂອງ ພຣະສິວະ/Parameṣṭhin. ສັກຕິທຳອິດແມ່ນ Sṛṣṭi ມີສີຂາວ ເປັນມງຄົລ ແລະເປັນ ekākṣarā “ພະຍາງດຽວ” ທີ່ຮວບຮວມອັກສອນທັງປວງ (sarvākṣara-mayī); ນາງຖືກເອີ້ນວ່າ Vāgīśī, Sarasvatī, Vidyeśvarī, Amitākṣarā ເພື່ອເຊື່ອມໂຍງວາຈາ ຄວາມຮູ້ ແລະການປະກົດ. ສັກຕິທີສອງແມ່ນ Aparā/Vaiṣṇavī ສີແດງ; ສັກຕິທີສາມແມ່ນ Raudrī ເອີ້ນວ່າ parāparā. ຕໍ່ມາ ພຣະພຣະຫມາ ສະດຸດີສັນລະເສີນ ນາງເປັນ svāhā/svadhā ຜູ້ສະຖິດໃນ oṃkāra ແລະເປັນແຫຼ່ງກໍ່ກຳເນີດສັດທັງຫມົດ. ອະທະຍາຍນີ້ຊີ້ວ່າ ລະບຽບຈັກກະວານດຳລົງໄດ້ດ້ວຍວິໄນແຫ່ງຄວາມຮູ້ແລະວາຈາ ເຮັດໃຫ້ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງໂລກຕັ້ງຢູ່ເທິງຫຼັກການສ້າງສັນທີ່ຄວບຄຸມແລະແຜ່ຊາຍທົ່ວໄປ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 90
Verse 1
श्रीवराह उवाच । शृणु चान्यं वरारोहे तस्या देव्या महाविधिम् । या सा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा शिवेन परमेष्ठिना ॥
ສຣີວະຣາຫະ ກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຟັງຕໍ່ໄປ ໂອ ຜູ້ມີສະໂພກງາມ ເຖິງວິທີ/ບັນຍັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງເທວີນັ້ນ—ນາງຜູ້ທີ່ພຣະສິວະ ຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າສູງສຸດ ໄດ້ຊີ້ແນະວ່າເປັນ ‘ຕຣິສັກຕິ’ (ພະລັງສາມປະການ)”
Verse 2
सर्वज्ञे त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी । सिद्धिबुद्धिकरी देवि प्रसूतिः परमेश्वरि ॥
“ໂອ ຜູ້ມີສະໂພກງາມ ເຈົ້າເປັນຜູ້ຮູ້ທັງປວງ ແລະເປັນຜູ້ປະທານສິດທິ (siddhi) ທັງໝົດ. ໂອ ເທວີ ເຈົ້າເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສໍາເລັດ ແລະພຸດທິ (buddhi) ຄືປັນຍາ; ໂອ ປະຣະເມສະວະຣີ ເຈົ້າແມ່ນປະສູຕິອັນສູງສຸດ ແຫຼ່ງກໍາເນີດແຫ່ງສັບພະສິ່ງ”
Verse 3
त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देवि त्वमुत्पत्तिर्वरानने । त्वमोङ्कारस्थितादेवि वेदोत्पत्तिस्त्वमेव च ॥
ເຈົ້າແມ່ນສະວາຫາ ແລະເຈົ້າແມ່ນສະວະທາ ໂອ ເທວີ; ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ ເຈົ້າແມ່ນຕົ້ນກຳເນີດແຫ່ງການອຸບັດ. ໂອ ເທວີ ເຈົ້າສະຖິດໃນພະຍາງ «ໂອມ» ແລະການເກີດຂຶ້ນຂອງເວດາທັງຫມົດ ກໍແມ່ນເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວ.
Verse 4
देवानां दानवानां च यक्षगन्धर्वरक्षसाम् । पशूनां वीरुधां चापि त्वमुत्पत्तिर्वरानने ॥
ທັງເທວະ ແລະດານະວະ, ທັງຢັກສະ ຄັນທະວະ ແລະຣາກສະສະ, ພ້ອມທັງສັດທັງຫມົດ ແລະພືດພັນ—ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ ເຈົ້າແມ່ນຕົ້ນກຳເນີດຂອງທຸກສິ່ງ.
Verse 5
विद्या विद्येश्वरी सिद्धा प्रसिद्धा त्वं सुरेश्वरी । सर्वज्ञा त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥
ເຈົ້າແມ່ນວິທະຍາ; ເຈົ້າແມ່ນຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງວິທະຍາ—ຜູ້ສຳເລັດ ແລະໂດ່ງດັງ; ເຈົ້າແມ່ນເທວີແຫ່ງເທວະ. ໂອ ຜູ້ສູງສົ່ງ ເຈົ້າແມ່ນຜູ້ຮູ້ທຸກສິ່ງ ແລະເປັນຜູ້ປະທານສິດທິທັງປວງ.
Verse 6
सर्वगा गतसन्देहा सर्वशत्रुनिबर्हिणी । सर्वविद्येश्वरी देवी नमस्ते स्वस्तिकारिणि ॥
ເຈົ້າແຜ່ຊາຍໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ ປາສະຈາກຄວາມສົງໄສ ແລະເປັນຜູ້ທຳລາຍສັດຕູທຸກປະການ. ໂອ ເທວີ ເຈົ້າແມ່ນເຈົ້າແຫ່ງວິທະຍາທັງປວງ—ຂໍນົບນ້ອມແດ່ເຈົ້າ ຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດສະຫວັດດີມົງຄຸນ.
Verse 7
ऋतुस्नातां स्त्रियं गच्छेद्यस्त्वां स्तुत्वा वरानने । तस्यावश्यं भवेत्सृष्टिस्त्वत्प्रसादात्प्रजेश्वरि । स्वरूपा विजया भद्रा सर्वशत्रुप्रमोहिनी ॥
ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຫຼັງຈາກສັນລະເສີນເຈົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາຍິງຜູ້ບໍລິສຸດດ້ວຍລະດູ (ṛtu-snāta) ຜູ້ນັ້ນຈະມີລູກຫຼານແນ່ນອນ ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງເຈົ້າ ໂອ ພຣະນາງເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ. ເຈົ້າແມ່ນສະພາບແທ້ ແມ່ນໄຊຊະນະ ແມ່ນມົງຄຸນ—ຜູ້ເຮັດໃຫ້ສັດຕູທັງປວງຫຼົງມົວ.
Verse 8
तत्र सृष्टिः पुरा प्रोक्ता श्वेतवर्णा स्वरूपिणी । एकाक्षरेति विख्याता सर्वाक्षरमयी शुभा ॥
ທີ່ນັ້ນ ການສ້າງໂລກໄດ້ຖືກກ່າວໄວ້ແຕ່ໂບຮານວ່າ ມີສີຂາວ ແລະມີສະພາບຮູບຂອງຕົນເອງ; ມີນາມວ່າ “ເອກອັກສະຣີ” ອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະປະກອບດ້ວຍອັກສອນທັງປວງ
Verse 9
वागीशेति समाख्याता क्वचिद्देवी सरस्वती । सैव विद्येश्वरी देवी सैव क्वाप्यमिताक्षरा । सैव ज्ञानविधिः क्वापि सैव देवी विभावरी ॥
ບາງແຫ່ງນາງຖືກເອີ້ນວ່າ “ວາກີຊາ” ແລະບາງແຫ່ງເອີ້ນວ່າ ເທວີ “ສະຣັສວະຕີ”។ ນາງເທົ່ານັ້ນແມ່ນເທວີຜູ້ເປັນອະທິປະໄຕແຫ່ງວິທະຍາ; ນາງເທົ່ານັ້ນ ບາງທີ ແມ່ນຜູ້ມີອັກສອນຫາປະມານບໍ່ໄດ້; ນາງເທົ່ານັ້ນ ບາງທີ ແມ່ນລະບຽບແຫ່ງຄວາມຮູ້; ແລະນາງເທົ່ານັ້ນແມ່ນເທວີ “ວິພາວະຣີ”
Verse 10
यानि सौम्यानि नामानि यानि ज्ञानोद्भवानि च । तानि तस्या विशालाक्षि द्रष्टव्यानि वरानने ॥
ນາມທີ່ອ່ອນໂຍນ ແລະນາມທີ່ເກີດຈາກຄວາມຮູ້—ທັງໝົດນັ້ນພຶງພິຈາລະນາວ່າເປັນຂອງນາງ, ໂອ ຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ, ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ
Verse 11
या वैष्णवी विशालाक्षी रक्तवर्णा सुरूपिणी । अपरा सा समाख्याता रौद्री चैव परापरा ॥
ນາງຜູ້ເປັນ “ໄວສະນະວີ” ຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ ມີສີແດງ ແລະມີຮູບງາມ ຖືກເອີ້ນວ່າ “ອະປະຣາ”; ແລະນາງນັ້ນເອງຍັງເປັນ “ເຣົາດຣີ” ແລະ “ປະຣາປະຣາ” ດ້ວຍ
Verse 12
एतास्त्रयोऽपि सिद्ध्यन्ते यो रुद्रं वेत्ति तत्त्वतः । सर्वगेयं वरारोहे एकैव त्रिविधा स्मृता ॥
ທັງສາມນີ້ກໍສຳເລັດຜົນແກ່ຜູ້ທີ່ຮູ້ພຣະຣຸທຣະຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ໂອ ຜູ້ສູງສົ່ງ, ຂໍ້ນີ້ຄວນຖືກຂັບຮ້ອງໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ: ນາງເປັນໜຶ່ງດຽວ ແຕ່ຖືກຈື່ຈຳວ່າມີສາມພາກ
Verse 13
एषा सृष्टिर्वरारोहे कथिता ते पुरातनी । तया सर्वमिदं व्याप्तं जगत् स्थावरजङ्गमम् ॥
ໂອ ນາງຜູ້ມີສະໂພກງາມ, ເລື່ອງລາວການສ້າງສັນອັນເກົ່າແກ່ນີ້ໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າແລ້ວ; ໂດຍມັນ ໂລກທັງໝົດ—ທັງຢູ່ນິ່ງແລະເຄື່ອນໄຫວ—ຖືກແຜ່ຊານຄອບຄຸມທົ່ວໄປ.
Verse 14
या सा आदौ वर्धिता सृष्टिर्ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तया तुल्यां स्तुतिं चक्रे तस्या देव्याः पितामहः ॥
ການສ້າງສັນນັ້ນ ທີ່ໃນປະຖົມການ ພຣະພຣະຫມາ—ຜູ້ມີກຳເນີດອັນບໍ່ປາກົດ—ໄດ້ຂະຫຍາຍ; ພິຕາມະຫາ (ພຣະພຣະຫມາ) ຈຶ່ງປະພັນບົດສັນລະເສີນທີ່ສົມຄວນເທົ່າທຽມ ເພື່ອຖວາຍແດ່ເທວີນັ້ນ.
Verse 15
ब्रह्मोवाच । जयस्व सत्यसम्भूते ध्रुवे देवि वराक्षरे । सर्वगे सर्वजननि सर्वभूतमहेश्वरि ॥
ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: ຂໍໃຫ້ຊະນະແກ່ພຣະອົງ ຜູ້ເກີດຈາກສັດຈະ; ໂອ ເທວີຜູ້ໝັ້ນຄົງ ໂອ ຜູ້ທອງອັກສອນອັນປະເສີດ; ໂອ ຜູ້ຢູ່ທົ່ວໄປ ແມ່ແຫ່ງທຸກສິ່ງ ແລະ ມະເຫສະວະຣີເຫນືອສັດທັງປວງ
Frequently Asked Questions
The text presents a philosophical model in which a single all-pervading power (śakti) manifests in three modes (sṛṣṭi, vaiṣṇavī/aparā, raudrī/parāparā). It links cosmic stability to disciplined knowledge and speech (Vāc/Sarasvatī), implying that orderly creation—and by extension the well-being of the terrestrial world addressed through Pṛthivī—depends on right understanding of the underlying creative principle.
No tithi, lunar phase, month (māsa), seasonal (ṛtu) timing, or calendrical ritual schedule is specified in the provided passage. The only temporal phrasing is cosmological (“ādau,” ‘in the beginning’) rather than liturgical.
Environmental balance is approached indirectly through cosmology: the chapter states that the primordial sṛṣṭi-śakti pervades the entire world (jagat), including stationary and moving beings (sthāvara-jaṅgama). By framing creation as universally suffused by a regulating principle grounded in knowledge and sacred sound, the narrative supports a Pṛthivī-oriented reading in which terrestrial order is maintained through alignment with that pervasive creative law.
The passage references Brahmā (Pitāmaha) as the speaker of the hymn and invokes Śiva/Parameṣṭhin as the authority who has indicated the triśakti. No royal dynasties, human genealogies, or named sage lineages appear in these verses.