Adhyaya 67: On the Two ‘Sita–Kṛṣṇā’ Figures, the Sevenfold Ocean, and the Twelvefold Year
Sitakṛṣṇā-dvividhatā, Samudra-saptatva, Saṃvatsara-dvādaśatva ca
Cosmology & Temporal-Ecology (Symbolic Exegesis)
ໃນກອບການສອນຂອງ ວະຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ອັດຍາຍນີ້ນຳເສີນບົດສົນທະນາຍ່ອຍ ເມື່ອ ພັດຣາສະວະ ຖາມິສີ ອະກັສຕະຍະ ກ່ຽວກັບຈັກກະວານວິທະຍາແບບນິມິດ: ເປັນຫຍັງຈຶ່ງມີ ‘ສີຕະກຣິສນາ’ ສອງອົງເປັນຍິງຕ່າງກັນ, ເປັນຫຍັງອົງດຽວຈຶ່ງກາຍເປັນເຈັດສ່ວນ, ແລະອີກອົງໜຶ່ງ ‘ສອງກາຍ ຫົວຫົກ’ ແຕ່ກາຍເປັນສິບສອງສ່ວນໄດ້ແນວໃດ. ອະກັສຕະຍະອະທິບາຍວ່າ ສີຕະກຣິສນາ ໝາຍເຖິງຫຼັກຄູ່ (ຄວາມຈິງ/ບໍ່ຈິງ) ແລະຍັງຖືກທຽບກັບກາງຄືນ; ‘ໜຶ່ງເປັນເຈັດ’ ແມ່ນການຈັດຮູບແບບສະມຸດເຈັດປະການ; ສ່ວນ ‘ສິບສອງ, ສອງກາຍ, ຫົວຫົກ’ ແມ່ນ ສຳວັດສະຣະ (ປີ) ທີ່ຖືກຈັດດ້ວຍການເຄື່ອນ/ເສັ້ນທາງສອງຢ່າງ ແລະຫົກລະດູເປັນດັ່ງ ‘ໃບໜ້າ’ ຂອງມັນ. ຂໍ້ຄວາມເຊື່ອມໂຍງກາງວັນ–ກາງຄືນ ແລະ ຕາເວັນ–ຈັນທຣາ ກັບການເກີດແລະລຳດັບຂອງໂລກ, ແລ້ວສະຫຼຸບວ່າ ການເຂົ້າເຖິງ ພຣະວິສນຸ ຈຳເປັນຕ້ອງປະຕິບັດພິທີກຳແບບເວດ ເພື່ອຮັກສາດຸນຍະພາບລະຫວ່າງຈັກກະວານແລະແຜ່ນດິນ ດ້ວຍເວລາແລະການປະຕິບັດທີ່ມີລະບຽບ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 67
Verse 1
भद्राश्व उवाच । भगवन् सितकृष्णे द्वे भिन्ने जगति केशवान् । स्त्रियौ बभूवतुः के द्वे सितकृष्णा च का शुभा ॥ ६७.१ ॥
ພັດຣາສະວະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ, ໃນໂລກນີ້ມີສອງນາງ—ສີຕາ ແລະ ກຣິສນາ—ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແຕ່ກ່ຽວພັນກັບ ເກສະວະ. ນາງທັງສອງນັ້ນແມ່ນໃຜ? ແລະນາງຜູ້ເປັນມງຄົດທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ສີຕາ-ກຣິສນາ’ ແມ່ນໃຜ?»
Verse 2
कश्चासौ पुरुषो ब्रह्मन् य एकः सप्तधा भवेत् । कोऽसौ द्वादशधा विप्र द्विदेहः षट्शिराः शुभः ॥ ६७.२ ॥
«ໂອ ພຣາຫມັນ, ບຸຣຸສະນັ້ນແມ່ນໃຜ ຜູ້ເປັນອົງດຽວແຕ່ກາຍເປັນເຈັດປະການ? ແລະ ໂອ ວິປຣະ ຜູ້ຮູ້, ອົງດຽວນັ້ນແມ່ນໃຜທີ່ກາຍເປັນສິບສອງປະການ—ມີສອງກາຍ, ຫົວຫົກ, ອັນເປັນມງຄົດ?»
Verse 3
दाम्पत्यं च द्विजश्रेष्ठ कृतसूर्योदयादनम् । कस्मादेतज्जगदिदं विततं द्विजसत्तम ॥ ६७.३ ॥
«ແລະຍັງມີເລື່ອງຊີວິດຄູ່ຜົວເມຍ ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ພ້ອມທັງພິທີທີ່ກະທຳໃນຍາມຕາເວັນຂຶ້ນ; ເປັນເຫດໃດໂລກນີ້ຈຶ່ງຖືກແຜ່ຂະຫຍາຍອອກໄປດັ່ງນີ້, ໂອ ທະວິຊະຜູ້ສູງສຸດ?»
Verse 4
अगस्त्य उवाच । सितकृष्णे स्त्रियौ ये ते ते भगिन्यौ प्रकीर्तिते । सत्यासत्ये द्विवर्णा च नारी रात्रिरुदाहृता ॥ ६७.४ ॥
ອະກັດສະຕະຍະ ກ່າວວ່າ: “ຍິງສອງນາງ—ຂາວ ແລະ ດຳ—ຖືກປະກາດວ່າເປັນເອື້ອຍນ້ອງ. ເປັນຄວາມຈິງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຈິງ, ແລະເປັນສອງສີ, ຍິງທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຄືນ’ ຖືກອະທິບາຍດັ່ງນີ້.”
Verse 5
यः पुमान् सप्तधा जात एको भूत्वा नरेश्वर । स समुद्रस्तु विज्ञेयः सप्तधैकॊ व्यवस्थितः ॥ ६७.५ ॥
ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ບຸລຸດຜູ້ດຽວນັ້ນ ຜູ້ເກີດຂຶ້ນເປັນເຈັດປະການ ແຕ່ຍັງເປັນອົງດຽວ; ພຶງຮູ້ວ່າທ່ານນັ້ນແມ່ນ ‘ມະຫາສະໝຸດ’, ເປັນອົງດຽວແຕ່ຕັ້ງຢູ່ເປັນເຈັດປະການ.
Verse 6
योऽसौ द्वादशधा राजन् द्विदेहः षट्शिराः प्रभुः । संवत्सरः स विज्ञेयः शरीरे द्वे गती स्मृते । ऋतवः षट् च वक्त्राणि एष संवत्सरः स्मृतः ॥ ६७.६ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ອຳນາດອັນເປັນຈອມນັ້ນ ມີສິບສອງປະການ, ມີກາຍສອງ, ແລະມີຫົວຫົກ; ພຶງຮູ້ວ່າແມ່ນ ‘ປີ’ (ສັມວັດສະຣະ). ໃນກາຍນັ້ນມີທາງເຄື່ອນສອງຢ່າງທີ່ຈື່ຈຳກັນ; ແລະລະດູຫົກແມ່ນຖືກກ່າວວ່າເປັນໃບໜ້າຫົກ—ນີ້ແມ່ນ ‘ປີ’ ຕາມທີ່ກ່າວໄວ້.
Verse 7
दाम्पत्यं तदहोरात्रं सूर्याचन्द्रमसौ ततः । ततो जगत्समुत्तस्थौ देवस्यास्य नृपोत्तम ॥ ६७.७ ॥
ຈາກນັ້ນເກີດຄວາມເປັນຄູ່ຜົວເມຍ; ຈາກນັ້ນເກີດກາງວັນ ແລະ ກາງຄືນ; ຕໍ່ມາເກີດດວງອາທິດ ແລະ ດວງຈັນ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໂລກທັງປວງໄດ້ອອກມາ—ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ—ລ້ວນເປັນຂອງເທວະອົງນີ້.
Verse 8
स विष्णुः परमो देवो विज्ञेयो नृपसत्तम । न च वेदक्रियाहीनः पश्यते परमेश्वरम् ॥ ६७.८ ॥
ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ, ພຣະວິດສະນຸ ອົງນັ້ນ ພຶງຮູ້ວ່າເປັນເທວະສູງສຸດ. ແລະຜູ້ທີ່ຂາດພິທີກຳຕາມພຣະເວດ ຍ່ອມບໍ່ອາດເຫັນພຣະເຈົ້າສູງສຸດໄດ້.
Verse 9
॥ इति वराहपुराणे भगवच्छास्त्रे सप्तषष्ठितमोऽध्यायः ॥ ६७ ॥
ດັ່ງນີ້ ຈົບບົດທີ 67 ໃນ «ວຣາຫະປຸຣານະ» ອັນເປັນຄຳພີວ່າດ້ວຍພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ປະເສີດ।
Verse 10
|| ດັ່ງນີ້ ໃນ «ວະຣາຫະປຸຣານະ» ໃນພຣະຄຳສອນຂອງພຣະພະຄະວານ ບົດທີ 67 ສິ້ນສຸດ ||
Frequently Asked Questions
The text frames cosmic order as intelligible through disciplined practice: it states that perceiving the supreme principle (identified with Viṣṇu) is not accessible to one who is deficient in Vedic rites (veda-kriyā). In a neutral scholarly reading, this functions as a norm of maintaining order—personal and societal—by aligning conduct with established ritual-temporal frameworks.
The chapter emphasizes ahorātra (day–night) and the saṃvatsara (year) structured as dvādaśadhā (twelvefold). It explicitly names the six seasons (ṛtavaḥ ṣaṭ) as integral to the year’s structure. No specific lunar tithis are mentioned in this passage.
Environmental balance is implied through the ordering of nature by time: the ocean is conceptualized as sevenfold (a way of classifying ecological space), while the year is defined through cyclical divisions and seasons. By linking world-emergence and stability to regulated cycles (sun–moon, day–night, seasons), the text can be read as presenting an early model of terrestrial stewardship grounded in respecting and maintaining temporal-ecological rhythms.
The chapter names Bhadrāśva (a royal interlocutor) and Agastya (a prominent sage figure) as the immediate participants in the explanatory exchange. No extended dynastic genealogy is provided within the cited verses.