Adhyaya 35: The Account of Soma’s Decline and Restoration, and the Paurṇamāsī Observance

Verse 1

महातपा उवाच । ब्रह्मणो मानसः पुत्रः अत्रिर्नाम महातपाः । तस्य पुत्रोऽभवत्सोमो दक्षजामातृतां गतः ॥ ३५.१ ॥

ມະຫາຕະປາກ່າວວ່າ: «ອະຕຣິ ນາມວ່າມະຫາຕະປະ ເປັນບຸດທີ່ເກີດຈາກຈິດຂອງພຣະພຣະຫມາ. ບຸດຂອງທ່ານນັ້ນແມ່ນ ໂສມະ (ພຣະຈັນ) ຜູ້ໄດ້ຮັບສະຖານະເປັນລູກເຂີຍຂອງດັກສະ»។

Verse 2

सप्तविंशति याः कन्या दाक्षायण्यः प्रकीर्तिताः । सोमपत्‍न्योऽतिमन्तव्यास्तासां श्रेष्ठा तु रोहिणी ॥ ३५.२ ॥

ບັນດາກະນະຍາ 27 ນາງ ທີ່ໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນວ່າເປັນທິດາຂອງດັກສະ ພຶງເຂົ້າໃຈວ່າເປັນພຣະມະເຫສີຂອງໂສມະ (ພຣະຈັນ). ໃນພວກນາງນັ້ນ ໂຣຫິນີ ເປັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ.

Verse 3

तामेव रमते सोमो नेतराः इति शुश्रुमः । इतराः प्रोचुरागत्य दक्षस्यासमतां शशेः ॥ ३५.३ ॥

“ພວກເຮົາໄດ້ຍິນວ່າ ໂສມະ (ພຣະຈັນ) ພໍໃຈຢູ່ແຕ່ນາງນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຄົນອື່ນ.” ພຣະຍາອື່ນໆ ໄດ້ມາກ່າວຕໍ່ ທັກສະ (Dakṣa) ເຖິງຄວາມບໍ່ເທົ່າທຽມຂອງພຣະຈັນ។

Verse 4

दक्षोऽप्यसकृदागत्य तमुवाच स नाकरॊत् । समतां सोऽपि तं दक्षः शशापान्तरहितो भव ॥ ३५.४ ॥

ທັກສະ ກໍໄດ້ມາຫາຫຼາຍເທື່ອ ແລະເວົ້າກັບລາວ ແຕ່ລາວບໍ່ຍອມເຮັດຕາມ. ດັ່ງນັ້ນ ທັກສະ ໄດ້ສາບແຊ່ງວ່າ “ຈົ່ງເປັນຜູ້ຫາຍໄປ (ລັບຕາ)”.

Verse 5

एवं शप्तस्तु दक्षेण सोमो देहं त्यजेदथ । उवाच सोमो दक्षं तु भवानेवं भविष्यति । अनेकजो विहायेमं ब्रह्मदेहं सनातनम् ॥ ३५.५ ॥

ເມື່ອຖືກທັກສະສາບແຊ່ງ ໂສມະ ຈຶ່ງຈະລະທິ້ງຮ່າງກາຍ. ໂສມະ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ ທັກສະ ວ່າ: “ສິ່ງນີ້ຈະເກີດແກ່ທ່ານເຊັ່ນກັນ; ເກີດຫຼາຍຊາດແລ້ວ ທ່ານກໍຈະລະທິ້ງຮ່າງອັນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພຣະພຣະຫມາປະທານໄວ້.”

Verse 6

एवमुक्त्वा क्षयं सोम आगमद् दक्षशापतः । देवा मनुष्याः पशवो नष्टे सोमे सवीरुधः ॥ ३५.६ ॥

ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ໂສມະ (ພຣະຈັນ) ກໍເຂົ້າສູ່ຄວາມເສື່ອມຖອຍ ເນື່ອງຈາກຄຳສາບແຊ່ງຂອງທັກສະ. ເມື່ອໂສມະຫຼຸດຖອຍ ເທວະ, ມະນຸດ, ສັດ ແລະພືດພັນທັງຫມົດ ກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມພິນາດ.

Verse 7

क्षीणाभवंस्तदा सर्वा ओषध्यश्च विशेषतः । क्षयं गच्छद्भिरत्यर्थमोषधीभिः सुरर्षभाः ॥ ३५.७ ॥

ໃນເວລານັ້ນ ພືດພັນທັງຫມົດກໍຫຼຸດຖອຍ ໂດຍສະເພາະຢາສະຫມຸນໄພ. ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນຫມູ່ເທວະ, ເມື່ອສະຫມຸນໄພຫຼຸດຖອຍຢ່າງຫນັກ ພວກມັນກໍເຖິງຄວາມຫມົດສິ້ນແຫ່ງພະລັງ.

Verse 8

मूलेषु वीरुधां सोमः स्थित इत्यूचुरातुराः । तेषां चिन्ताऽभवत् तीव्रा विष्णुं च शरणं ययुः ॥ ३५.८ ॥

ດ້ວຍຄວາມທຸກລຳບາກ ພວກເຂົາເວົ້າວ່າ: «ໂສມະ (Soma) ສະຖິດຢູ່ໃນຮາກຂອງພືດທັງຫຼາຍ». ຄວາມກັງວົນຂອງພວກເຂົາແຮງກ້າ ແລະໄດ້ໄປພຶ່ງພາພຣະວິສນຸ (Viṣṇu) ເປັນທີ່ພຶ່ງ.

Verse 9

भगवानाह तान् सर्वान् ब्रूत किं क्रियते मया । ते चोचुर्देव दक्षेण शप्तः सोमो विनाशितः ॥ ३५.९ ॥

ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຕັດກັບພວກເຂົາທັງຫມົດວ່າ: «ຈົ່ງບອກມາ—ໃຫ້ເຮົາເຮັດສິ່ງໃດ?» ພວກເຂົາທູນຕອບວ່າ: «ໂອ ພຣະເທວະ, ໂສມະ (Soma) ຖືກທຳລາຍ ເນື່ອງຈາກຖືກດັກສະ (Dakṣa) ສາບແຊ່ງ».

Verse 10

तानुवाच तदा देवो मथ्यतां कलशोदधिः । ओषध्यः सर्वतो देवाः प्रक्षिप्याशु सुसंयतैः ॥ ३५.१० ॥

ແລ້ວພຣະເທວະຕັດກັບພວກເຂົາວ່າ: «ຈົ່ງກວນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງກະລະສະ (Ocean of the Jar). ໂອ ເທວະທັງຫຼາຍ, ຈົ່ງໂຍນສົມຸນໄພຢາຈາກທຸກທິດໂດຍໄວ ແລະດ້ວຍຄວາມສຳລວມລະວັງ».

Verse 11

एवमुक्त्वा ततो देवान् दध्यौ रुद्रं हरिः स्वयम् । ब्रह्माणं च तथा दध्यौ वासुकिं नेत्रकारणात् ॥ ३५.११ ॥

ເມື່ອຕັດດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະຫຣິ (Hari) ໄດ້ເຂົ້າສະມາທິລະລຶກເຖິງເທວະທັງຫຼາຍ—ລະລຶກເຖິງຣຸດຣະ (Rudra); ແລະລະລຶກເຖິງພຣະພຣະຫມາ (Brahmā); ພ້ອມທັງລະລຶກເຖິງວາສຸກິ (Vāsuki) ເນື່ອງຈາກເຫດອັນກ່ຽວກັບດວງຕາ.

Verse 12

ते सर्वे तत्र सहिताः ममन्थुर्वरुणालयम् । तस्मिंस्तु मथिते जातः पुनः सोमो महीपते ॥ ३५.१२ ॥

ພວກເຂົາທັງຫມົດມາຊຸມຮ່ວມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະໄດ້ກວນທີ່ພຳນັກຂອງວາຣຸນະ (Varuṇa) ຄືມະຫາສະໝຸດ. ເມື່ອການກວນນັ້ນເກີດຂຶ້ນ ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ, ໂສມະ (ຈັນທຣາ) ກໍເກີດຂຶ້ນອີກຄັ້ງ.

Verse 13

योऽसौ क्षेत्रज्ञसंज्ञो वै देहेऽस्मिन् पुरुषः परः । स एव सोमो मन्तव्यो देहिनां जीवसंज्ञितः । परेच्छया स मूर्तिं तु पृथक् सौम्यां प्रपेदिवान् ॥ ३५.१३ ॥

ບຸລຸດອັນສູງສຸດ ຜູ້ຢູ່ໃນກາຍນີ້ ທີ່ເອີ້ນວ່າ «ຜູ້ຮູ້ແຫ່ງສະໜາມ» (kṣetrajña) ນັ້ນແຫຼະ ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເປັນ ໂສມ (Soma) ແລະໃນຫມູ່ຜູ້ມີກາຍ ຖືກຮູ້ຈັກວ່າ «ຊີວະ» (jīva) ເປັນຫຼັກຊີວິດ. ໂດຍພຣະປະສົງອັນສູງ ພຣະອົງໄດ້ຮັບຮູບອັນອ່ອນໂຍນ ແລະຜ່ອນຄາຍ (saumya) ຢ່າງແຍກຕ່າງຫາກ.

Verse 14

तमॆव देवमनुजाः षोडशेमाश्च देवताः । उपजीवन्ति वृक्षाश्च तथैवोषधयः प्रभुम् ॥ ३५.१४ ॥

ມະນຸດທັງຫຼາຍ, ໝູ່ເທວະດາສິບຫົກກຸ່ມ, ແລະຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍ ພ້ອມທັງພືດຢາ ລ້ວນດຳລົງຊີວິດໂດຍອາໄສພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້ານັ້ນ ເປັນນາຍຜູ້ຫຼ້ຽງຊີບ.

Verse 15

रुद्रस्तमेव सकलं दधार शिरसा तदा । तदात्मिका भवन्त्यापो विश्वमूर्तिरसौ स्मृतः ॥ ३५.१५ ॥

ໃນເວລານັ້ນ ຣຸດຣະ (Rudra) ໄດ້ຮັບພາລະສະພາບທັງປວງນັ້ນໄວ້ເທິງສີສະຂອງພຣະອົງ. ນ້ຳທັງຫຼາຍກໍເປັນໄປຕາມສະພາບນັ້ນ; ພຣະອົງຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຜູ້ມີຮູບເປັນຈັກກະວານ.

Verse 16

तस्य ब्रह्मा ददौ प्रीतः पौर्णमासीं तिथिं प्रभुः । तस्यामुपोषयेद् राजंस्तमर्थं प्रतिपादयेत् ॥ ३५.१६ ॥

ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ຜູ້ເປັນເຈົ້າ ໄດ້ປະທານດ້ວຍຄວາມປິຕິ ຕິຖີວັນເຕັມດວງຈັນ (Paurṇamāsī) ໃຫ້ແກ່ພຣະອົງ. ໃນວັນນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ ຄວນຖືອຸໂປສົດ ແລະບຳເນົາໃຫ້ສຳເລັດຈຸດປະສົງຂອງພິທີນັ້ນ.

Verse 17

यवान्नहारश्च भवेत् तस्य ज्ञानं प्रयच्छति । कान्तिं पुष्टिं च राजेन्द्र धनं धान्यं च केवलम् ॥ ३५.१७ ॥

ຖ້າຜູ້ໃດດຳລົງຊີວິດໂດຍກິນເຂົ້າບາເລ (yava) ເປັນອາຫານ ມັນຈະປະທານປັນຍາໃຫ້ເຂົາ; ແລະ ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ ມັນຍັງໃຫ້ຄວາມສະຫວ່າງໄສ ແລະພະລັງບຳລຸງ ພ້ອມທັງຊັບສິນ ແລະເຂົ້າເກັບກ່ຽວໂດຍສະເພາະ.