Adhyaya 209: Description of the Greatness of the Pativratā (Marital Fidelity and Ethical Devotion)
Pativratāmāhātmya-varṇana
Ethical-Discourse / Social Conduct (Strīdharma, Gṛhastha-ethics)
ໃນກອບການສອນຂອງ ວຣາຫະປຸຣານະ (ມີວຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ເປັນພື້ນຫຼັງ) ອັດຍາຍນີ້ນຳເສີນສົນທະນາຍ່ອຍ ເມື່ອນາຣະດະຖາມຍະມະວ່າ ມະນຸດ—ໂດຍສະເພາະຜູ້ພັກດີຕໍ່ ກຣິສນະ—ຈະໄດ້ຮັບ ‘uttamā gati’ (ຈຸດໝາຍສູງສຸດ) ແນວໃດ. ຍະມະຕອບວ່າ ນິຍະມະ, ຕະປະ, ອຸປະວາສ, ແລະ ທານ ເປັນຕະປະພາຍນອກ ບໍ່ສຳຄັນເທົ່າວິນັຍ “ປະຕິວຣະຕາ” ຄື ພັນລະຍາທີ່ຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງກັບຄວາມຜາສຸກຂອງຜົວ ຄຳເວົ້າ ແລະ ຈັງຫວະຊີວິດປະຈຳວັນ. ຄຳພີຍ້ຳວ່າຄວາມໝັ້ນຄົງນີ້ “ບໍ່ເຫັນປະຕູແຫ່ງຄວາມຕາຍ” ແລະຍົກຍ້ອງ śauca-ācāra, ການກວາດຖູເຮືອນ (gṛha-mārjana), ການສຳລວມຕົນ ແລະ ລະບຽບໃນເຮືອນ ເປັນການປະຕິບັດທີ່ປ່ຽນແປງຈິດໃຈ ຊ່ວຍຄ້ຳຈຸນຄວາມສະຖຽນຂອງສັງຄົມ ແລະ ດຸນຍະພາບຂອງປຣິຖະວີ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 209
Verse 1
अथ पतिव्रतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ कर्मणा केन राजेन्द्र तपसा वा तपोधनाः ॥ उत्तमां च गतिं यान्ति कृष्णवासः प्रशंस मे ॥
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເລີ່ມການພັນລະນາມະຫິມາແຫ່ງປະຕິວຣະຕາ (ແມ່ຍິງຜູ້ສັດຊື່ຕໍ່ທຳຂອງສາມີ)। ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍກຳໃດ ຫຼື ດ້ວຍຕະປະໃດ ນັກບຳເນັດຕະປະຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸຄະຕິອັນສູງສຸດ? ໂອ ກຣິສນະວາສ ຈົ່ງອະທິບາຍແລະສັນລະເສີນໃຫ້ຂ້ອຍ”
Verse 2
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा नारदेनाब्रवीत्तदा ॥ यम उवाच ॥ न तस्य नियमो विप्र तपो नैव च सुव्रत ॥
ເມື່ອຖືກກ່າວເຊັ່ນນັ້ນ ຜູ້ມີທຳຈຶ່ງຕອບນາຣະດະໃນຂະນະນັ້ນ ຍະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມະນ, ສໍາລັບການບັນລຸນັ້ນ ບໍ່ມີນິຍະມະ (ຂໍ້ປະຕິບັດ) ແລະບໍ່ມີຕະປະດ້ວຍ, ໂອ ຜູ້ມີວຣະຕະດີ”
Verse 3
उपवासो न दानं वा न देवो वा महामुने ॥ यादृशी तु भवेद्विप्र शृणु तत्त्वं समासतः ॥
ໂອ ມະຫາມຸນີ! ບໍ່ແມ່ນການອົດອາຫານ, ບໍ່ແມ່ນການໃຫ້ທານ, ແລະບໍ່ແມ່ນແຕ່ການບູຊາເທວະດາເທົ່ານັ້ນທີ່ເປັນແກ່ນ. ໂອ ພຣາຫມັນ! ຈົ່ງຟັງຫຼັກທຳໂດຍຫຍໍ້ວ່າ ຄວາມປະພຶດແບບໃດຈຶ່ງເປັນເຊັ່ນນັ້ນ.
Verse 4
प्रसुप्ते या प्रस्वपिति जागर्ति विबुधे स्वयम् ॥ भुङ्क्ते तु भोजिते विप्र सा मृत्युम् जयति ध्रुवम् ॥
ນາງຜູ້ນອນເມື່ອ(ສາມີ)ນອນແລ້ວ, ຜູ້ຕື່ນເມື່ອເຂົາຕື່ນ, ແລະຜູ້ກິນຫຼັງຈາກໄດ້ປ້ອນເຂົາແລ້ວ—ໂອ ພຣາຫມັນ—ນາງນັ້ນຍ່ອມຊະນະຄວາມຕາຍແນ່ນອນ
Verse 5
मौने मौना भवेद्या तु स्थिते तिष्ठति या स्वयम् ॥ सा मृत्युम् जायते विप्र नान्यत्पश्यामि किञ्चन ॥
ນາງຜູ້ນິ່ງເມື່ອ(ເຂົາ)ນິ່ງ ແລະຜູ້ຢືນເມື່ອເຂົາຢືນ—ໂອ ພຣາຫມັນ—ນາງນັ້ນຍ່ອມຊະນະຄວາມຕາຍ; ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນສິ່ງອື່ນໃດອີກ
Verse 6
एकदृष्टिरेकमना भर्त्तुर्वचनकारिणी ॥ तस्या बिभीमहे सर्वे ये तथान्ये तपोधन ॥
ມີສາຍຕາດຽວ ມີໃຈດຽວ ແລະປະຕິບັດຕາມຖ້ອຍຄຳຂອງສາມີ—ໂອ ນັກບຳເນັດຕະບະຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ—ຕໍ່ໜ້ານາງເຊັ່ນນັ້ນ ພວກເຮົາທັງປວງຍ່ອມຢຳເກງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ນັກຕະບະອື່ນໆກໍເຊັ່ນດຽວກັນ
Verse 7
देवानामपि सा साध्वी पूज्या परमशोभना ॥ भर्त्रा चाभिहिता यापि न प्रत्याख्यायिनी भवेत् ॥
ນາງຜູ້ດີງາມນັ້ນ ຄວນແກ່ການບູຊາແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ເທວະດາ ແລະມີຄວາມສະຫງ່າງາມຢ່າງຍິ່ງ; ແມ່ນແຕ່ເມື່ອສາມີເອີ້ນຫຼືກ່າວກັບນາງ ນາງບໍ່ພຶງເປັນຜູ້ປະຕິເສດຖ້ອຍຄຳຂອງເຂົາ
Verse 8
वर्त्तमानापि विप्रेन्द्र प्रत्याख्यातापि वा सदा ॥ न दैवतं सम्प्रयाति पत्युर्न्यं कदाचन ॥
ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ ແມ່ນແຕ່ນາງຢູ່ແຍກຈາກຜົວ ຫຼືຖືກປະຕິເສດຢູ່ເປັນນິດ ນາງກໍບໍ່ເຄີຍໃນເວລາໃດ ຫັນໄປຫາທິວະອື່ນນອກຈາກຜົວຂອງນາງເລີຍ।
Verse 9
सा न मृत्युमुखं याति एवं या स्त्री पतिव्रता ॥ एवं या तु भवेद्नित्यं भर्त्तुः प्रियहिते रता ॥
ນາງຜູ້ເປັນປະຕິວະຣະຕາແບບນັ້ນ ບໍ່ໄປສູ່ ‘ປາກແຫ່ງຄວາມຕາຍ’ ດັ່ງນີ້ແມ່ນສຳລັບສະຕີຜູ້ຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ຜົວ; ແລະນາງຜູ້ໃດທີ່ມຸ່ງໝັ້ນເສມອໃນສິ່ງທີ່ຜົວຮັກແລະເປັນປະໂຫຍດແກ່ຜົວ ກໍຖືກກ່າວວ່າເປັນເຊັ່ນນັ້ນເຊັ່ນກັນ।
Verse 10
एष माता पिता बन्धुरेष मे दैवतं परम् ॥ एवं शुश्रूषते या तु सा मां विजयते सदा ॥
‘ລາວເປັນແມ່ ເປັນພໍ່ ແລະເປັນຍາດຂອງຂ້າ; ລາວແມ່ນທິວະສູງສຸດ ເປັນທີ່ພຶ່ງອັນປະເສີດ’ ສະຕີຜູ້ປະຕິບັດຮັບໃຊ້ຜົວແບບນີ້ ຍ່ອມຊະນະຂ້າເສມອ (ໝາຍວ່າ ຖືກປະກາດວ່າເລິດຕາມມາດຕະຖານນີ້)
Verse 11
पतिव्रता तु या साध्वी तस्यां चाहं कृताञ्जलिः ॥ भर्तारमनुध्यायन्ती भर्तारमनुगच्छती ॥
ແຕ່ສະຕີຜູ້ດີງາມ ແລະເປັນປະຕິວະຣະຕາ ຕໍ່ນາງນັ້ນ ຂ້າກໍປະນົມມືຖວາຍຄວາມເຄົາລົບ. ນາງພິຈາລະນາລຶກເຖິງຜົວ ແລະຕິດຕາມຜົວໄປ
Verse 12
भर्तारमनुशोचन्ती मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ गीतवादित्रनृत्यानि प्रेक्षणीयान्यनेकशः ॥
ເມື່ອນາງໂສກເສົ້າ (ຫຼືໂຫຍຫາຢ່າງເລິກຊຶ້ງ) ເພາະຜົວ ນາງບໍ່ເຫັນ ‘ປະຕູແຫ່ງຄວາມຕາຍ’. ເພງ, ເຄື່ອງດົນຕີ, ແລະການຟ້ອນລຳ—ການສະແດງອັນຄວນເບິ່ງຫຼາຍປະເພດ—
Verse 13
न शृणोति न पश्येद्या मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ स्नान्ती च तिष्ठती वापि कुर्वन्ती वा प्रसाधनम् ॥
ນາງຜູ້ບໍ່ຟັງ ແລະບໍ່ເບິ່ງການບັນເທີງແບບນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນ “ປະຕູແຫ່ງມະຣະນະ” ບໍ່ວ່າກຳລັງອາບນ້ຳ ຢືນຢູ່ ຫຼືກຳລັງແຕ່ງກາຍ—
Verse 14
नान्यं या मनसा पश्येन्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ देवतार्चयन्तं वा भुज्यमानमपि द्विज ॥
ນາງຜູ້ທີ່ໃນໃຈບໍ່ເບິ່ງໄປຫາຊາຍອື່ນ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນ “ປະຕູແຫ່ງມະຣະນະ” ບໍ່ວ່າສາມີກຳລັງບູຊາເທວະ ຫຼືກຳລັງກິນອາຫານ ໂອ ທະວິຊະ—
Verse 15
पतिं न त्यजते चित्तान्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ भानौ चानुदिते वापि उत्थाय च तपोधन ॥
ນາງຜູ້ບໍ່ລະທິ້ງສາມີໃນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນ “ປະຕູແຫ່ງມະຣະນະ” ແລະແມ່ນແຕ່ກ່ອນຕາເວັນຂຶ້ນ ເມື່ອລຸກຂຶ້ນແລ້ວ ໂອ ທະໂປທະນະ—
Verse 16
गृहं मार्जयते नित्यं मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ चक्षुर्देहश्च भावश्च यस्या नित्यं सुसंवृतम् ॥
ນາງຜູ້ກວາດຖູເຮືອນເປັນນິດ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນ “ປະຕູແຫ່ງມະຣະນະ” ດວງຕາ ກາຍ ແລະນິໄສໃຈຂອງນາງ ຖືກສຳຮວມ ແລະຄຸ້ມຄອງດີເປັນນິດ
Verse 17
शौचाचारसमायुक्ता सापि मृत्युम् न पश्यति ॥ भर्तुर्मुखं प्रपश्येद्या भर्त्तुश्चित्तानुसारिणी ॥
ນາງຜູ້ມີຄວາມສະອາດບໍລິສຸດ ແລະຈາຣີດທີ່ຖືກຕ້ອງ ນາງນັ້ນກໍບໍ່ເຫັນຄວາມຕາຍ ຜູ້ໃດເບິ່ງໃບໜ້າສາມີ ແລະດຳເນີນຕາມໃຈປະສົງຂອງສາມີ—
Verse 18
वर्तते च हिते भर्त्तुर्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ एवं कीर्त्तिमतां लोके दृश्यन्ते दिवि देवताः ॥
ເມື່ອນາງດຳລົງຢູ່ໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ສາມີ ນາງບໍ່ເຫັນ “ປະຕູແຫ່ງຄວາມຕາຍ”. ດັ່ງນັ້ນ ໃນໂລກ ຜູ້ມີກຽດຊື່ສຽງປາກົດດຸດເທວະດາໃນສະຫວັນ.
Verse 19
मया तस्मात्तु विप्रर्षे यथावृत्तं यथाश्रुतम् ॥ गुह्यमेतत्ततो दृष्ट्वा पूजयामि पतिव्रताः ॥
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນ-ຣິສີ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລົ່າຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນ ແລະຕາມທີ່ໄດ້ຍິນ. ເມື່ອເຫັນວ່ານີ້ເປັນຄຳສອນອັນລັບ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງນັບຖືບູຊານາງຜູ້ເປັນປະຕິວຣະຕາ.
Verse 20
अनुवेष्टनभावेन भर्त्तारमनुगच्छति ॥ सा तु मृत्युमुखद्वारं न गच्छेद्ब्रह्मसम्भव ॥
ດ້ວຍຈິດໃຈແຫ່ງການຄອຍປະຄອງໃກ້ຊິດ ແລະການຕິດຕາມຢ່າງໝັ້ນຄົງ ນາງຈຶ່ງຕາມສາມີ. ແຕ່ໂອ ຜູ້ເກີດຈາກພຣະພຣົມ ນາງບໍ່ໄປສູ່ “ປະຕູອັນເປັນປາກແຫ່ງຄວາມຕາຍ”.
Verse 21
मानुषाणां च भार्या वै तत्र देशे तु दृश्यते ॥ कथितैव पुरा विप्र आदित्येन पतिव्रता ॥
ແລະແທ້ຈິງ ມີເມຍຄົນໜຶ່ງໃນຫມູ່ມະນຸດ ປາກົດໃຫ້ເຫັນໃນດິນແດນນັ້ນ. ໂອ ພຣາຫມັນ ໃນການກ່ອນ ອາທິຕະຍະ (ພຣະອາທິດ) ໄດ້ກ່າວເຖິງນາງຜູ້ເປັນປະຕິວຣະຕາແລ້ວ.
Frequently Asked Questions
The text prioritizes pativratā-dharma—steady, self-regulated marital fidelity and attention to a spouse’s welfare—over external ascetic markers such as fasting, donations, or formal vows. Yama’s response frames everyday ethical discipline (speech, attention, household order, and restraint) as a decisive cause of elevated post-mortem destiny and moral power.
No tithi, lunar phase, festival calendar, or seasonal timing is specified in the supplied verses. The only temporal cues are daily-routine markers (e.g., rising before sunrise and maintaining continual attentiveness), indicating an ethic of constant practice rather than date-bound ritual performance.
While it does not explicitly discuss rivers, forests, or land-management, it advances a Purāṇic logic in which social order and disciplined household life stabilize the human sphere that rests upon Pṛthivī. By emphasizing cleanliness (śauca), regulated domestic activity, and non-disruptive conduct, the chapter can be read as indirectly supporting terrestrial balance through norms that reduce disorder and promote sustainable household governance.
The chapter references Nārada (sage-messenger figure) and Yama (administrator of death and moral order). It also gestures to a prior exemplum associated with Āditya (the Sun) concerning a pativratā, but no royal genealogy or named human dynasty is provided in the supplied text.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.