Adhyaya 18: The Origin of Fire and the Liturgical Names of Agni

Verse 1

प्रजापाल उवाच । कथमग्नेः समुत्पत्तिरश्विनोर्वा महामुने । गौर्याः गणपतेर्वापि नागानां वा गुहस्य च ॥ १८.१ ॥

ພຣະປຣາຊາປາລາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ, ອັກນີເກີດຂຶ້ນແນວໃດ? ແລະອັສວິນຄູ່ນັ້ນເກີດແນວໃດ? ທັງພຣະຄະນະປະຕິຈາກພຣະເກົາຣີ, ນາກາ ແລະ ພຣະກຸຫາ (ສະກັນດະ) ດ້ວຍ?»

Verse 2

आदित्यचन्द्रमातॄणां दुर्गायाः वा दिशां तथा । धनदस्य च विष्णोर्वा धर्मस्य परमेष्ठिनः ॥ १८.२ ॥

«ກ່ຽວກັບອາທິຕະ (ພຣະອາທິດ), ຈັນທຣະ (ພຣະຈັນ), ພຣະມາຕຣີທັງຫຼາຍ ຫຼື ພຣະທຸຣຄາ; ແລະກ່ຽວກັບທິດທັງປວງ; ທັງທ່ານທະນະດະ (ກຸເບຣ), ຫຼື ພຣະວິສນຸ, ພຣະທັມມະ, ແລະ ພຣະປະຣະເມດຖິນ (ພຣະພຣະຫມາ)»

Verse 3

शम्भोर्वापि पितॄणां च तथा चन्द्रमसो मुने । शरीरदेवता ह्येताः कथं मूर्त्तित्वमागताः ॥ १८.३ ॥

«ແລະກ່ຽວກັບພຣະຊັມພູ (ພຣະສິວະ) ດ້ວຍ, ກ່ຽວກັບພິຕຣຶ (ບັນພະບຸຣຸດ) ແລະກ່ຽວກັບພຣະຈັນ, ໂອ ມຸນີ—ເທວະທັງເຫຼົ່ານີ້ເປັນເທວະທີ່ກ່ຽວພັນກັບກາຍ; ພວກທ່ານໄດ້ມາຮັບຮູບກາຍແນວໃດ?»

Verse 4

किं च तासां मुने भोज्यं का वा संज्ञा तिथिश्च का । यस्याम् यष्टास्त्वमी पुंसां फलं यच्छन्त्यनामयम् । एतन्मे सरहस्यं तु मुने त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १८.४ ॥

«ແລະອີກຢ່າງ, ໂອ ມຸນີ: ອາຫານບູຊາ (ໂພຊະຍະ) ທີ່ເໝາະສົມສໍາລັບພິທີເຫຼົ່ານັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຊື່ເອີ້ນຂອງມັນແມ່ນຫຍັງ ແລະ ຕິຖິ (ວັນຈັນທຣະ) ໃດ? ໃນຕິຖິໃດ ເມື່ອມະນຸດປະກອບພິທີເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບຜົນອັນປອດໄພຈາກໂຣຄາ? ຂໍໃຫ້ທ່ານອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ ພ້ອມທັງເຫດຜົນອັນລຶກລັບ»

Verse 5

महातपा उवाच । योगसाध्यः स्वरूपेण आत्मा नारायणात्मकः । सर्वज्ञः क्रीडतस्तस्य भोगेच्छा चात्मनात्मनि । क्षोभितेऽभून्महाभूते एतच्छब्दं तदद्भुतम् ॥ १८.५ ॥

ມະຫາຕະປາ ກ່າວວ່າ: «ອາຕະມາ ທີ່ບັນລຸໄດ້ໂດຍໂຍຄະ ໃນສະພາບແທ້ຂອງຕົນ ເປັນອົງປະກອບແຫ່ງນາຣາຍະນະ. ແມ່ນຜູ້ຮູ້ທຸກຢ່າງ ແຕ່ເມື່ອພຣະອົງຫຼິ້ນລີລາ ຄວາມປາຖະໜາຈະສຳຜັດປະສົບການ (ໂພກະ) ກໍເກີດຂຶ້ນໃນອາຕະມາ ຕໍ່ອາຕະມາເອງ. ເມື່ອມະຫາພູຕະຖືກກະທົບໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວ ສຽງອັນອັດສະຈັນ ‘etac’ ກໍເກີດຂຶ້ນ»

Verse 6

तमप्यप्रीतिमत्तोयं विकारं समरोचयत् । विकुर्वतस्तस्य तदा महानग्निः समुत्थितः । कोटिज्वालापरीवारः शब्दवान् दहनात्मकः ॥ १८.६ ॥

ແມ່ນແຕ່ນ້ຳນັ້ນ ດ້ວຍໃຈບໍ່ພໍໃຈ ກໍຍອມຮັບການປ່ຽນແປງ. ເມື່ອການປ່ຽນແປງກຳລັງເກີດ ໄຟໃຫຍ່ອັນມະຫານະ ກໍຜຸດຂຶ້ນ—ມີແປວໄຟນັບໂກດິລ້ອມຮອບ ກ້ອງກັງວານ ແລະມີສະພາບເຜົາໄໝ້.

Verse 7

असावप्यतितेजस्वी विकारं समरोचयत् । विकुर्वतो बभौ वह्नेर्वायुः परमदारुणः । तस्मादपि विकारस्थादाकाशं समपद्यत ॥ १८.७ ॥

ຫຼັກການນັ້ນກໍມີລັດສະໝີສຸດຍິ່ງ ແລະປະກົດການປ່ຽນແປງ. ເມື່ອໄຟກຳລັງປ່ຽນຮູບ ລົມອັນດຸຮ້າຍຢ່າງຍິ່ງກໍເກີດຂຶ້ນ; ແລະຈາກສະພາບທີ່ປ່ຽນນັ້ນ ອາກາດ (ākāśa) ກໍເກີດມາ.

Verse 8

तच्छब्दलक्षणं व्योम स च वायुः प्रतापवान् । तच्च तेजोऽम्भसा युक्तं श्लिष्टमन्योन्यतस्तदा ॥ १८.८ ॥

ໃນຂະນະນັ້ນ ວະໂຍມ (vyoman) ອັນມີສຽງເປັນລັກສະນະ ກໍເກີດຂຶ້ນ; ແລະລົມອັນມີອຳນາດກໍເກີດດ້ວຍ. ຕໍ່ມາ ໄຟທີ່ປະສົມກັບນ້ຳ ກໍກ່ຽວພັນກັນແລະກັນໃນເວລານັ້ນ.

Verse 9

तेजसा शोषितं तोयं वायुना उग्रगामिना । बाधितेन तथा व्योम्ना मार्गे दत्ते तु तत्क्षणात् ॥ १८.९ ॥

ນ້ຳຖືກຄວາມຮ້ອນເຮັດໃຫ້ແຫ້ງ ແລະຖືກລົມອັນຮຸນແຮງພັດພາໄປ; ພ້ອມທັງຖືກຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ຂອງຟ້າອາກາດກົດດັນ ຈຶ່ງຖືກຈັດໃຫ້ເຂົ້າສູ່ເສັ້ນທາງຂອງຕົນໃນທັນທີນັ້ນ.

Verse 10

पिण्डीभूतं तथा सर्वं काठिन्यं समपद्यत । सेयं पृथ्वी महाभाग तेषां वृद्धतरा अभवत् ॥ १८.१० ॥

ດັ່ງນັ້ນ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງຈຶ່ງຮວບຮວມເປັນກ້ອນດຽວ ແລະຄວາມແຂງກໍເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ແຫຼະແມ່ນແຜ່ນດິນ—ໂອ ຜູ້ມີສິຣິ—ທີ່ເຕີບໃຫຍ່ກວ່າພວກນັ້ນ.

Verse 11

चतुर्णां योगकाठिन्यादेकैकगुणवृद्धितः । पृथ्वी पञ्चगुणा ज्ञेया तेऽप्येतस्यां व्यवस्थिताः ॥ १८.११ ॥

ເນື່ອງຈາກຄວາມແນ່ນແຂງທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກການປະສົມປະສານຂອງທາດທັງສີ່ ແລະເນື່ອງຈາກທາດຖັດໄປແຕ່ລະຢ່າງເພີ່ມຄຸນລັກສະນະອີກໜຶ່ງ ພື້ນດິນພຶງຮູ້ວ່າມີຄຸນລັກສະນະຫ້າ ແລະຄຸນເຫຼົ່ານັ້ນກໍຕັ້ງຢູ່ໃນນັ້ນເຊັ່ນກັນ।

Verse 12

स च काठिन्यकं कुर्वन् ब्रह्माण्डं समपद्यत । तस्मिन् नारायणो देवश्चतुर्मूर्तिश्चतुर्भुजः ॥ १८.१२ ॥

ແລະໃນຂະນະທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມແນ່ນແຂງນັ້ນ ມັນໄດ້ກາຍເປັນໄຂ່ແຫ່ງຈັກກະວານ (ພຣະພຣະມານະ)। ພາຍໃນນັ້ນມີພຣະນາຣາຍະນະ ພຣະເທວະ ມີສີ່ຮູບ ແລະສີ່ພະຫັດ।

Verse 13

प्राजापत्येन रूपेण सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः । चिन्तयन् नाधिगच्छेत सृष्टिं लोकपितामहः ॥ १८.१३ ॥

ເມື່ອຊົງຮັບຮູບແບບພຣະປຣະຊາປະຕິ ແລະປາດຖະໜາຈະສ້າງສັດທັງຫຼາຍອັນຫຼາກຫຼາຍ ພຣະລົກະປິຕາມະຫາ ແມ່ນແມ່ນຄິດພິຈາລະນາ ແຕ່ກໍບໍ່ອາດບັນລຸວິທີແຫ່ງການສ້າງໄດ້ຊັດເຈນ।

Verse 14

ततोऽस्य सुमहान् कोपो जज्ञे परमदारुणः । तस्मात् कोपात् सहस्रार्चिरुत्तस्थौ दहनात्मकः ॥ १८.१४ ॥

ຕໍ່ມາ ຄວາມໂກດໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະດຸຮ້າຍຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນພຣະອົງ; ຈາກຄວາມໂກດນັ້ນ ພະລັງດຸດໄຟມີເປວໄຟພັນດວງ ໄດ້ຜຸດຂຶ້ນ ມີສະພາບເຜົາໄໝ້।

Verse 15

स तं दिधक्षुर्ब्रह्माणं ब्रह्मणोक्तस्तदा नृप । हव्यं कव्यं वहस्वेति ततोऽसौ हव्यवाहनः ॥ १८.१५ ॥

ພຣະອົງນັ້ນປາດຖະໜາຈະເຜົາພຣະພຣະມາ; ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະພຣະມາໄດ້ກ່າວກັບພຣະອົງ (ໂອ ພຣະຣາຊາ) ວ່າ: «ຈົ່ງຂົນສົ່ງຮະວຽ (havya) ແກ່ເທວະ ແລະກະວຽ (kavya) ແກ່ບັນພະບຸລຸດ»। ຈາກນັ້ນມາ ພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ນາມວ່າ “ຮະວຽວາຫະນະ” ຜູ້ຂົນສົ່ງເຄື່ອງບູຊາ।

Verse 16

ब्रह्माणं क्षुधितः प्रायात् किं करोमि प्रसादि माम् । स ब्रह्मा प्रत्युवाचाथ त्रिधा तृप्तिमवाप्स्यसि ॥ १८.१६ ॥

ເມື່ອຜູ້ນັ້ນຖືກຄວາມຫິວໂຫຍກທຳລາຍ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະພຣະຫມາ ແລະທູນວ່າ «ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດຢ່າງໃດ? ຂໍພຣະອົງໂປດເມດຕາ»। ພຣະພຣະຫມາຈຶ່ງຕອບວ່າ «ເຈົ້າຈະໄດ້ຄວາມອິ່ມໃຈດ້ວຍສາມວິທີ»।

Verse 17

दत्तासु दक्षिणास्वादौ तृप्तिर्भूत्वा यतोऽमरान् । नयसे दक्षिणाभागं दक्षिणाग्निस्ततोऽभवत् ॥ १८.१७ ॥

ເມື່ອໄດ້ຖວາຍດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ເປັນຄ່າບູຊາຍັນຕະກຳໃນຄັ້ງທຳອິດ ຄວາມອິ່ມໃຈກໍເກີດຂຶ້ນ ເພາະເທວະອະມະຣະທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບຄວາມພໍໃຈ. ແລະເນື່ອງຈາກເຈົ້ານຳພາ «ສ່ວນທາງໃຕ້» (dakṣiṇā-bhāga) ຈຶ່ງເກີດ «ໄຟທາງໃຕ້» (dakṣiṇāgni) ຂຶ້ນ.

Verse 18

आ समन्ताद्धुतं किञ्चिद् यत् त्रिलोके विभावसो । तद् वहस्व सुरार्थाय ततस्त्वं हव्यवाहनः ॥ १८.१८ ॥

ໂອ ວິພາວະສຸ (Vibhāvasu) ພຣະອັກນິ, ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໄດ້ຖວາຍເຜົາຈາກທຸກທິດໃນສາມໂລກ ຈົ່ງຂົນສົ່ງມັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ເທວະທັງຫຼາຍ; ດັ່ງນັ້ນເຈົ້າຈຶ່ງເປັນ “ຜູ້ຂົນສົ່ງຮາວະຍະ” (havyavāhana).

Verse 19

गृहं शरीरमित्युक्तं तत्पतिस्त्वं यतोऽधुना । अतो वै गार्हपत्यस्त्वं भव सर्वगतो विभो ॥ १८.१९ ॥

«ຮ່າງກາຍໄດ້ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ເຮືອນ’; ແລະເນື່ອງຈາກບັດນີ້ເຈົ້າເປັນເຈົ້າຂອງມັນ, ດັ່ງນັ້ນເຈົ້າຈົ່ງເປັນ ກາຣຫະປັດຍະ (gārhapatya) ແທ້ໆ, ໂອ ຜູ້ມີລິດທົ່ວທຸກແຫ່ງ»។

Verse 20

विश्वान् नरान् हुतो येन नयसे सद्गतिं प्रभो । अतो वैश्वानरो नाम तव वाक्यं भविष्यति ॥ १८.२० ॥

ໂອ ພຣະເຈົ້າ, ເນື່ອງຈາກອຳນາດນັ້ນ ເຈົ້ານຳພາມະນຸດທັງປວງ—ຜູ້ທີ່ໄດ້ຖວາຍຮາວະຍະໃນເຈົ້າ—ໄປສູ່ຄວາມເກີນດີ. ດັ່ງນັ້ນນາມ “ໄວສະວານະຣະ” (Vaiśvānara) ຈະເປັນນາມອັນຕັ້ງມັ່ນຂອງເຈົ້າ.

Verse 21

द्रविणं बलमित्युक्तं धनं च द्रविणं यतः । ददाति तद् भवानेव द्रविणोदास्ततोऽभवत् ॥ १८.२१ ॥

“ດຣະວິນະ” ຖືກກ່າວວ່າແມ່ນ “ພະລັງກຳລັງ” ແລະຊັບສິນກໍຖືກເອີ້ນວ່າ “ດຣະວິນະ” ເນື່ອງຈາກເຫດນັ້ນ. ແຕ່ຜູ້ປະທານມັນແທ້ໆແມ່ນພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວ; ດັ່ງນັ້ນເຂົາຈຶ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ຍຶດຕິດຊັບສິນ।

Verse 22

तनुं पास्यतनुं पासि येन त्वं सर्वदा विभो । ततस्तनूनपान्नाम तव वत्स भविष्यति ॥ १८.२२ ॥

ພຣະອົງປົກປ້ອງກາຍ—ແທ້ຈິງແລ້ວ ປົກປ້ອງການດຳລົງຢູ່ຂອງຜູ້ມີກາຍ—ໂດຍເຫດນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງເປັນພຣະເຈົ້າຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກສິ່ງຢູ່ເສມອ. ດັ່ງນັ້ນ ບຸດຂອງພຣະອົງຈະໄດ້ນາມວ່າ ຕະນູນະປາດ (Tanūnapāt).

Verse 23

भवान् जातानि वै वेद अजातानि च येन वै । अतस्ते नाम भवतु जातवेदा इति प्रभो ॥ १८.२३ ॥

ໂອ ພຣະເຈົ້າ, ເນື່ອງຈາກພຣະອົງຮູ້ແທ້ທັງສິ່ງທີ່ເກີດແລ້ວ ແລະສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ດັ່ງນັ້ນຂໍໃຫ້ນາມຂອງພຣະອົງເປັນ “ຊາຕະເວດາ” (Jātavedā), ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ.

Verse 24

नाराः सामान्यतः पुंसो विशेषेण द्विजातयः । ते शंसन्ति यतस्त्वां तु नाराशंसस्ततो भव ॥ १८.२४ ॥

ຜູ້ຄົນໂດຍທົ່ວໄປ—ແລະໂດຍພິເສດຄືພວກດວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ)—ພາກັນສັນລະເສີນພຣະອົງ. ດັ່ງນັ້ນ ເນື່ອງຈາກພວກເຂົາຍົກຍ້ອງພຣະອົງ, ຂໍໃຫ້ພຣະອົງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ “ນາຣາຊັມສະ” (Nārāśaṁsa).

Verse 25

अगस् तिरोभवेन्नित्यं निःशब्दो निश्चयात्मकः । अगस्त्वं सर्वगत्वाच्च तेनाग्निस्त्वं भविष्यसि ॥ १८.२५ ॥

“ອະກັສ” (Agas) ຖືກກ່າວວ່າເປັນສິ່ງທີ່ຫາຍໄປຫຼືຖືກປິດບັງຢູ່ເສມອ, ບໍ່ມີສຽງ, ແລະມີສະພາບແຫ່ງຄວາມແນ່ນອນ. ແລະເນື່ອງຈາກພຣະອົງແຜ່ໄປທົ່ວທຸກສິ່ງ ຈຶ່ງມີພາວະ “ອະກັສຕ” (Agast); ດັ່ງນັ້ນພຣະອົງຈະເປັນ “ອັກນິ” (ໄຟ).

Verse 26

ध्मा प्रपूरणशब्दो य इध्मा नाम प्रकीर्त्यते । पूरितस्यागतिर्येन तेनैध्मस्त्वं भविष्यसि ॥ १८.२६ ॥

«ທະມາ» ແມ່ນສຽງທີ່ຊີ້ເຖິງ “ການເຕີມໃຫ້ເຕັມ” ແລະຖືກປະກາດດ້ວຍນາມ «ອິດະມາ». ເນື່ອງຈາກໂດຍເຈົ້າ ມີການມາຮອດຂອງສິ່ງທີ່ເຕັມແລ້ວ ດັ່ງນັ້ນເຈົ້າຈະເປັນ «ອິດະມາ».

Verse 27

याज्यान्येतानि नामानि तव पुत्र महामखे । यजन्तस्त्वां नराः कामैस्तर्पयिष्यन्त्यसंशयम् ॥ १८.२७ ॥

ໂອ ບຸດເອີຍ ຜູ້ປະກອບຍັນຍາອັນໃຫຍ່! ນາມເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຈົ້າ ເໝາະສົມສໍາລັບການເອີ້ນໃນພິທີ. ມະນຸດຜູ້ບູຊາເຈົ້າ ຈະທໍາໃຫ້ເຈົ້າພໍໃຈດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຂອງຕົນ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ.