Verse 33
Akshi
भूमिकात्रितयं जाग्रच्चतुर्थी स्वप्न उच्यते ॥ चित्तं तु शरदभ्रांशविलयं प्रविलीयते । सत्त्वावशेष एवास्ते पञ्चमीं भूमिकां गतः ॥ जगद्विकल्पो नोदेति चित्तस्यात्र विलापनात् । पञ्चमीं भूमिकामेत्य सुषुप्तपदनामिकाम् । शान्ताशेषविशेषांशस्तिष्ठत्यद्वैतमात्रकः ॥ गलितद्वैतनिर्भासो मुदितोऽतःप्रबोधवान् । सुषुप्तमन एवास्ते पञ्चमीं भूमिकां गतः ॥ अन्तर्मुखतयातिष्ठन्बहिर्वृत्तिपरोऽपि सन् । परिश्रान्ततया नित्यं निद्रालुरिव लक्ष्यते ॥ कुर्वन्नभ्यासमेतस्यां भूमिकायां विवासनः । षष्ठीं तुर्याभिधामन्यां क्रमात्पतति भूमिकाम् ॥ यत्र नासन्नसद्रूपो नाहं नाप्यहंकृतिः । केवलं क्षीणमननमास्तेऽद्वैतेऽतिनिर्भयः ॥ निर्ग्रन्थिः शान्तसन्देहो जीवन्मुक्तो विभावनः । अनिर्वाणोऽपि निर्वाणश्चित्रदीप इव स्थितः ॥ षष्ठ्यां भूमावसौ स्थित्वा सप्तमीं भूमिमाप्नुयात् ॥
भूमिका-त्रितयम् । जाग्रत् । चतुर्थी । स्वप्नः । उच्यते ॥ चित्तम् तु । शरद्-भ्र-अंश-विलयम् । प्रविलीयते । सत्त्व-अवशेषः एव । आस्ते । पञ्चमीम् । भूमिकाम् । गतः ॥ जगत्-विकल्पः । न उदेति । चित्तस्य । अत्र । विलापनात् । पञ्चमीम् । भूमिकाम् । एत्य । सुषुप्त-पद-नामिकाम् । शान्त-अशेष-विशेष-अंशः । तिष्ठति । अद्वैत-मात्रकः ॥ गलित-द्वैत-निर्भासः । मुदितः । अतः-प्रबोधवान् । सुषुप्त-मनः एव । आस्ते । पञ्चमीम् । भूमिकाम् । गतः ॥ अन्तर्मुखतया । तिष्ठन् । बहिः-वृत्ति-परः अपि । सन् । परिश्रान्ततया । नित्यम् । निद्रालुः-इव । लक्ष्यते ॥ कुर्वन् । अभ्यासम् । एतस्याम् । भूमिकायाम् । विवासनः । षष्ठीम् । तुर्य-अभिधाम् । अन्याम् । क्रमात् । पतति । भूमिकाम् ॥ यत्र । न । असत्-न-सत्-रूपः । न । अहम् । न अपि । अहं-कृतिः । केवलम् । क्षीण-मननम् । आस्ते । अद्वैते । अति-निर्भयः ॥ निर्ग्रन्थिः । शान्त-सन्देहः । जीवन्-मुक्तः । विभावनः । अनिर्वाणः अपि । निर्वाणः । चित्र-दीपः इव । स्थितः ॥ षष्ठ्याम् । भूमौ । असौ । स्थित्वा । सप्तमीम् । भूमिम् । आप्नुयात् ॥
bhūmikātritayaṃ jāgrac caturthī svapna ucyate || cittaṃ tu śaradabhrāṃśavilayaṃ pravilīyate | sattvāvaśeṣa evāste pañcamīṃ bhūmikāṃ gataḥ || jagadvikalpo nodeti cittasyātra vilāpanāt | pañcamīṃ bhūmikām etya suṣuptapadanāmikām | śāntāśeṣaviśeṣāṃśas tiṣṭhaty advaitamātrakaḥ || galitadvaैतanirbhāso mudito 'taḥprabodhavān | suṣuptamana evāste pañcamīṃ bhūmikāṃ gataḥ || antarmukhatayātiṣṭhan bahirvṛttiparo 'pi san | pariśrāntatayā nityaṃ nidrāluriva lakṣyate || kurvann abhyāsam etasyāṃ bhūmikāyāṃ vivāsanaḥ | ṣaṣṭhīṃ turyābhidhām anyāṃ kramāt patati bhūmikām || yatra nāsann asadrūpo nāhaṃ nāpy ahaṃkṛtiḥ | kevalaṃ kṣīṇamananam āste 'dvaite 'tinirbhayaḥ || nirgranthiḥ śāntasandeho jīvanmukto vibhāvanaḥ | anirvāṇo 'pi nirvāṇaś citradīpa iva sthitaḥ || ṣaṣṭhyāṃ bhūmāv asau sthitvā saptamīṃ bhūmim āpnuyāt ||
ສາມຂັ້ນທຳອິດເອີ້ນວ່າ ‘ຕື່ນ’; ຂັ້ນທີສີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຝັນ’. ຈິດລະລາຍໄປດັ່ງເສດເມກລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນທີ່ລະລາຍ; ຜູ້ເຖິງຂັ້ນທີຫ້າເຫຼືອແຕ່ສັດຕະວະເປັນເສດຄ້າງ. ເນື່ອງຈາກຈິດຖືກລະລາຍ ວິກັລປະ (vikalpa) ບໍ່ເກີດ; ເຖິງຂັ້ນທີຫ້າຊື່ ‘ສຸສຸບຕິ’ ສ່ວນຈຳແນກທັງປວງສົງົບ ແລະ ຢູ່ເປັນອະທະວິຕະມາພຽງຢ່າງດຽວ. ເມື່ອສອງດັບລົງ ມີປິຕິ ແລະ ຕື່ນຮູ້ພາຍໃນ; ຜູ້ເຖິງຂັ້ນທີຫ້າຢູ່ດ້ວຍຈິດດັ່ງຫຼັບເລິກ. ຫັນເຂົ້າໃນ ແຕ່ຍັງເຄື່ອນໄຫວພາຍນອກ ກໍເບິ່ງຄືຄົນງ່ວງ. ຝຶກໃນຂັ້ນນີ້ ປອດຈາກວາສະນາ ຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ຂັ້ນທີຫົກ ‘ຕຸຣິຍະ’. ທີ່ນັ້ນບໍ່ມີ ຫຼື ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນ; ບໍ່ມີ ‘ຂ້ອຍ’ ຫຼື ‘ເຮັດຂ້ອຍ’; ເຫຼືອແຕ່ຄວາມຄິດຈາງ—ຢູ່ໃນອະທະວິຕະມາ ບໍ່ຢ້ານ. ບໍ່ມີປົມ ສົງໄສສົງົບ ພົ້ນທັງທີ່ຍັງມີຊີວິດ ຢືນຄືໂຄມໄຟວາດ; ຢູ່ໃນຫົກແລ້ວ ເຖິງເຈັດ.
The triad of stages is called ‘waking’; the fourth is called ‘dream’. The mind dissolves like the melting of fragments of autumn-clouds; one who has reached the fifth stage remains with only sattva as residue. The world-construction does not arise because the mind has been dissolved; reaching the fifth stage, named ‘deep sleep’, with all particularized portions pacified, one abides as non-duality alone. With the appearance of duality fallen away, joyful and inwardly awakened, one who has reached the fifth stage remains with a mind (as if) in deep sleep. Remaining inward-turned though engaged outwardly, one appears as if drowsy. Practising in this stage, free of vāsanās, one gradually enters the sixth stage called ‘turya’. There is neither being nor non-being, neither ‘I’ nor ‘I-making’; only attenuated mentation remains—one abides in non-duality, fearless. Knotless, doubt stilled, living-liberated, he stands like a painted lamp; established in the sixth, he attains the seventh.