Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

इत्युक्तेऽथ गते दूते संस्मृत्याऽभ्या गतं हरिः । गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितस्तत्पुरं ययौ

Transliteration

ityukte'tha gate dūte saṃsmṛtyā'bhyā gataṃ hariḥ | garutmantaṃ samāruhya tvaritastatpuraṃ yayau

Translation

ເມື່ອໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ແລະທູດໄດ້ຈາກໄປ ຮະຣິ (ພຣະວິສນຸ) ໄດ້ລະລຶກເຖິງພະປະສົງ ແລ້ວຂຶ້ນຂີ່ກະຣຸດ ໄປສູ່ນະຄອນນັ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; इत्यादि-उद्धरणार्थक-निपातः (quotative particle)

• उक्ते: when (it was) said
• उक्ते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृत्-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनन्तरार्थक-निपातः (then)

• गते: when (he) had gone
• गते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृत्-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; सति-सप्तमी

• दूते: (in the case of) the messenger
• दूते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; सति-सप्तमी

• संस्मृत्य: having remembered
• संस्मृत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund), उपसर्गः: सम्

• अभ्या: towards/near
• अभ्या: Sambandha (Preverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)
• Form: उपसर्गः (preverb)

• गतम्: gone/approached
• गतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृत्-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; ‘gone/approached’

• हरिः: Hari (Vishnu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• गरुत्मन्तम्: Garutman (Garuda)
• गरुत्मन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गरुत्मन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• समारुह्य: having mounted
• समारुह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund), उपसर्गाः: सम्, आ

• त्वरितः: swift/hurried
• त्वरितः: Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• तत्पुरम्: that city (his city)
• तत्पुरम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (destination) / Dvārakā (departure)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: Hari mounts Garuḍa; wings spread, the sky opens; the city below recedes as the divine pair rush toward Kāśī—wind, light, and resolve embodied.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Garuḍa
• Messenger (Dūta)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma must be protected, the divine response is timely—symbolized by Hari mounting Garuḍa and moving swiftly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The destination is ‘that city’ (contextually Kāśī from the previous verse), within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative action describing divine travel.