Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

तत्रोद्गमवटस्तस्यास्तत्समाख्यो व्यवस्थितः । ततः प्रभृति सा देवी सुप्रभं प्रकटा स्थिता

Transliteration

tatrodgamavaṭastasyāstatsamākhyo vyavasthitaḥ | tataḥ prabhṛti sā devī suprabhaṃ prakaṭā sthitā

Translation

ທີ່ນັ້ນມີຕົ້ນໄຊຍານ (ບັນຍັນ) ຂອງທີ່ຜຸດຂຶ້ນຂອງນາງ ຕັ້ງຢູ່ ເອີ້ນວ່າ «ອຸດກະມະວັດ». ຈາກນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ເທວີໄດ້ປາກົດຢ່າງແຈ້ງຊັດຢູ່ທີ່ ສຸປຣະພາ.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• उद्गमवटः: the source-banyan (tree)
• उद्गमवटः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उद्गम-वट (प्रातिपदिक; उद्गम + वट)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (उद्गमस्य वटः = banyan of the source)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• तत्समाख्यः: bearing that name
• तत्समाख्यः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तत्-समाख्य (प्रातिपदिक; तत् + समाख्य)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तत्-समाख्यः = so-named); विशेषणम् (उद्गमवटः)

• व्यवस्थितः: stood/situated
• व्यवस्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-अव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘stands/was situated’

• ततः: then/from that point
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• प्रभृति: from then onward
• प्रभृति: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (from then onward)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुप्रभम्: splendidly/brightly
• सुप्रभम्: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Adjective
• Root: सु-प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (अव्ययीभावार्थे) ‘brightly/splendidly’

• प्रकटा: became manifest
• प्रकटा: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-कट (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘manifest’

• स्थिता: remained
• स्थिता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘remained/stood’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Udgamavaṭa (Suprabhā)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A venerable banyan (Udgamavaṭa) stands at the river’s emergence; the goddess remains visibly manifest at Suprabhā, blessing pilgrims.

Characters & Entities

• Udgamavaṭa
• Sarasvatī
• Suprabha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Manifestation (prakaṭatā) of the divine is anchored to place; remembrance of sacred markers like trees sustains pilgrimage-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Udgamavaṭa (the emergence banyan) and Suprabha, where Sarasvatī is said to remain manifest.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse functions as a tīrtha-marker for devotees to recognize the site.