Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 93

Devanagari script

पृथोः करतलाच्चापि यस्माजातस्ततः पृथुः । दीप्यमानश्च वपुषा साक्षादग्निरिव ज्वलन्

Transliteration

pṛthoḥ karatalāccāpi yasmājātastataḥ pṛthuḥ | dīpyamānaśca vapuṣā sākṣādagniriva jvalan

Translation

ເນື່ອງຈາກພຣະອົງເກີດຈາກຝາມື (karatala) ຈຶ່ງໄດ້ນາມວ່າ ປຣຶທຸ (Pṛthu); ພຣະວະລີກາຍສ່ອງສະຫວ່າງ ລຸກໂຊນດັ່ງອັກນິເທວະເຈົ້າເອງ।

Word by Word

• पृथोः: of Pṛthu / of Pṛthu’s (father)
• पृथोः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• करतलात्: from the palm
• करतलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: करतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अवधारणार्थक अव्यय (also/even)

• यस्मात्: from which
• यस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• जातः: born
• जातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (pṛthuḥ)

• ततः: therefrom, hence
• ततः: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: thence/from there)

• पृथुः: Pṛthu
• पृथुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दीप्यमानः: shining, blazing
• दीप्यमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीप् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्/Present participle, आत्मनेपद-भाव), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (pṛthuḥ)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• वपुषा: with (his) body/splendor
• वपुषा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• साक्षात्: directly, as if in person
• साक्षात्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: directly/manifestly)

• अग्निः: fire
• अग्निः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान-पदम्

• इव: like
• इव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक अव्यय

• ज्वलन्: blazing
• ज्वलन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (pṛthuḥ)

Speaker

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pṛthu stands newly manifested, blazing like Agni; sages gaze in recognition as the name is explained from ‘karatala’.

Characters & Entities

• Pṛthu
• Agni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dhārmic king is depicted as fire-like—radiant, protective, and capable of purifying the realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is the broader māhātmya context; the verse itself is focused on Pṛthu’s auspicious manifestation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.