Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

मुक्तास्त्राणि ममाभ्याशे यूयं यात त्रिविष्टपम् । तं शक्रः प्राह चैतानि कार्यकाले ह्युपस्थिते

Transliteration

muktāstrāṇi mamābhyāśe yūyaṃ yāta triviṣṭapam | taṃ śakraḥ prāha caitāni kāryakāle hyupasthite

Translation

«ຈົ່ງວາງອາວຸດໄວ້ໃກ້ຂ້ອຍ ແລ້ວພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປສູ່ຕຣິວິສະຕະປະ (ສະຫວັນ)» ແລ້ວຊັກຣະກ່າວວ່າ «ເມື່ອເວລາການງານມາຮອດ ອາວຸດເຫຼົ່ານີ້ຈະຕ້ອງຖືກຮັບຄືນ»।

Word by Word

• मुक्तास्त्राणि: released weapons/missiles
• मुक्तास्त्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्त (कृदन्त, √मुच्) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय-समासः (मुक्तानि अस्त्राणि)

• मम: of me / my
• मम: Adhikarana/Relation (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• अभ्याशे: nearby / in the vicinity
• अभ्याशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अभ्याश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• यात: go!
• यात: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• त्रिविष्टपम्: to heaven (Triviṣṭapa)
• त्रिविष्टपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह्/√ब्रू (धातु; परोक्षभूत-रूप)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एतानि: these
• एतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सर्वनाम

• कार्यकाले: at the time of need
• कार्यकाले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य कालः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/assurance)

• उपस्थिते: when (it) has arrived / when present
• उपस्थिते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उपस्थित (कृदन्त, √स्था)
• Form: सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; (कार्यकाले) उपस्थिते = ‘when (it) has arrived’

Speaker

Dadhīci (first half), then Indra (second half)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: The sage instructs the devas to leave their weapons near him and depart to heaven; Indra responds that the weapons must be available again when the time for action arrives.

Characters & Entities

• Dadhīci
• Śakra (Indra)
• Triviṣṭapa (Svarga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes timing and stewardship—resources are entrusted and retrieved only when righteous duty truly calls.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the sage’s āśrama becomes a dharmic refuge even for the gods.

What ritualistic prescription is mentioned?

None as a formal rite; it emphasizes dharmic custody and rightful return at the proper occasion.