Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

काश्चिदंगसमालग्नान्समंताद्भयवर्जितान् । एवं स तैः पुनः सर्वैर्मशकैरिव चेष्टितम्

Transliteration

kāścidaṃgasamālagnānsamaṃtādbhayavarjitān | evaṃ sa taiḥ punaḥ sarvairmaśakairiva ceṣṭitam

Translation

ບາງຄົນກໍກໍ່ກຽວຕາມແຂນຂາແລະອະໄວຍະວະຂອງມັນຮອບດ້ານ ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ. ດັ່ງນັ້ນ ມັນຈຶ່ງຖືກພວກເຂົາທັງໝົດລົບກວນຊ້ໍາໆ ດຸດດັ່ງຝູງຍຸງ.

Word by Word

• काः: some (fem. pl.)
• काः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम (interrogative/indefinite pronoun)

• चित्: some/any (indefinite particle)
• चित्: Modifier (विशेषणार्थ-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय-निपात)
• Form: निपात (particle) — अनिश्चितार्थक (indefinitive)

• अङ्ग-समालग्नान्: attached to the body/limbs
• अङ्ग-समालग्नान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक) + सम्-आ-लग् (धातु) → समालग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘समालग्न’ = attached; समासः षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (अङ्गे समालग्नाः)

• समन्तात्: on all sides, entirely
• समन्तात्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्तात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — ‘सर्वतः/चारुतः’

• भय-वर्जितान्: free from fear
• भय-वर्जितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भय (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृज्/वर्ज् त्यागे)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘वर्जित’ = devoid of; समासः तत्पुरुष (भयेन वर्जिताः/भयवर्जिताः)

• एवम्: thus
• एवम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — प्रकारवाचक

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सर्वनाम

• पुनः: again
• पुनः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — पुनरावृत्तिवाचक

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण

• मशकैः: by mosquitoes
• मशकैः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: मशक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• इव: like, as if
• इव: Comparator (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)

• चेष्टितम्: (it was) acted/moved about
• चेष्टितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चेष्ट् (धातु) → चेष्टित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘चेष्टितम्’ = acted/moved/behaved (impersonal/passive sense)

Speaker

Sūta (contextual narrator)

Visual Art Cues

Scene: Ascetics cling to the elephant’s legs and sides from all directions, undaunted; the elephant shifts and shakes as if irritated, while the text’s mosquito simile suggests a slightly comic, bustling energy.

Characters & Entities

• Sages/ascetics
• Elephant

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fearlessness without discernment can become mere agitation; sacred narratives redirect such energy toward recognition of the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, presented as a landscape where extraordinary divine-play events unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on the unfolding līlā within the kṣetra-māhātmya.