Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 95

Devanagari script

एवं तत्र महादेवि अभवद्यादव स्थलम् । गव्यूतिमात्रं तद्देवि यादवानां चिताः स्मृताः

Transliteration

evaṃ tatra mahādevi abhavadyādava sthalam | gavyūtimātraṃ taddevi yādavānāṃ citāḥ smṛtāḥ

Translation

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ມະຫາເທວີ ສະຖານທີ່ນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ “ຢາດະວະ-ສະຖະລະ”; ແລະ ໂອ ເທວີ ຈິຕາເຜົາສົບຂອງຢາດະວະຖືກຈື່ຈຳວ່າຍາວເທົ່າໜຶ່ງ ກະວະຍູຕິ ເປັນມາດຕະຖານ।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• यादव: of the Yādavas
• यादव: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यादव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्त-विभक्ति; विशेषणम् (स्थलम् इत्यस्य)

• स्थलम्: a place/ground
• स्थलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गव्यूतिमात्रम्: measuring only a gavyūti
• गव्यूतिमात्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गव्यूति (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/तत्पुरुष (गव्यूतेः मात्रम् = only a gavyūti in measure), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (चिताः/स्थलम् इत्यस्य सन्दर्भे)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (that)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• यादवानाम्: of the Yādavas
• यादवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यादव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• चिताः: funeral pyres
• चिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• स्मृताः: are said/are remembered
• स्मृताः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) बहुवचन-प्रथमा; कर्मणि प्रयोगे विधेय (are said/are remembered)

Speaker

Skanda (deduced: addressing a देवी—likely Pārvatī—within the narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yādava-sthala (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A wide cremation-ground within Prabhāsa: long stretch (gavyūti) of remembered pyres, faint ash-beds, wind over dunes, distant sea/river shimmer; pilgrims stand with folded hands in solemn remembrance.

Characters & Entities

• Mahādevī
• Yādava-sthala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography preserves memory: even calamity becomes a tīrtha-marker, turning history into a site of reflection and dharma.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Yādava-sthala within Prabhāsa-kṣetra, identified by the remembered expanse of Yādava funeral pyres.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse does not prescribe a rite; it memorializes the site’s extent and its association with the Yādavas.