Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

इत्यब्रुवंस्ततो देवि प्रलब्धास्ते दुरात्मभिः । मुनयः क्रोधरक्ताक्षाः समीक्ष्याथ परस्परम्

Transliteration

ityabruvaṃstato devi pralabdhāste durātmabhiḥ | munayaḥ krodharaktākṣāḥ samīkṣyātha parasparam

Translation

ໂອ ເທວີ, ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ບັນດາມຸນີຜູ້ຖືກຄົນໃຈຊົ່ວຫຍອກເຢາະ ກໍມີດວງຕາແດງດ້ວຍໂກດ ແລະເບິ່ງກັນແລະກັນ।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; वाक्य-समाप्त्यर्थक-निपातः (Quotative particle)

• अब्रुवन्: they said
• अब्रुवन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/past), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम् (They said)

• ततः: then
• ततः: Desha-Kala (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तः (Ablatival adverb: then/from there)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् (Vocative singular)

• प्रलब्धाः: mocked/insulted
• प्रलब्धाः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + लभ् (धातु) → प्रलब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे (Past passive participle used predicatively)

• ते: they (those sages)
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)

• दुरात्मभिः: by the wicked ones
• दुरात्मभिः: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; ‘दुष्टा आत्मा येषाम्’ (Instrumental plural)

• मुनयः: sages
• मुनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)

• क्रोधरक्ताक्षाः: with eyes reddened by anger
• क्रोधरक्ताक्षाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध + रक्त + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘क्रोधेन रक्ते अक्षिणी येषाम्’ (Nominative plural)

• समीक्ष्य: having looked
• समीक्ष्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वा-लोपे ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund: having looked)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भार्थक-निपातः (Then/now)

• परस्परम्: mutually/at one another
• परस्परम्: Desha-Kala (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्पर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोगः)
• Form: अव्ययम्; परस्पर-शब्दस्य क्रियाविशेषण-प्रयोगः (Reciprocal adverb)

Speaker

Narrator (within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: प्रभासक्षेत्र

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: देवी (पार्वती/देवी)

Visual Art Cues

Scene: प्रभासक्षेत्र में ऋषिगण उपहासित होकर क्रोधरक्त नेत्रों से परस्पर संकेत करते हैं; वातावरण में अनिष्ट की छाया।

Characters & Entities

• Devī
• Munis (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ridicule of the righteous kindles consequences; ṛṣi-tejas (ascetic power) responds when dharma is violated.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the sages’ words become fate-bearing for the Vṛṣṇis.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the sages’ reaction within the sacred history.