Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

Devanagari script

स्नात्वा तत्र वरारोहे सरस्वत्यब्धिसंगमे । रामेश्वरेतिनामानं ततः संपूज्य शंकरम् । गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

Transliteration

snātvā tatra varārohe sarasvatyabdhisaṃgame | rāmeśvaretināmānaṃ tataḥ saṃpūjya śaṃkaram | godānaṃ tatra deyaṃ tu samyagyātrāphalepsubhiḥ

Translation

ໂອ ນາງຜູ້ມີສະໂພກງາມ, ເມື່ອອາບນ້ຳຢູ່ທີ່ນັ້ນ ບ່ອນທີ່ແມ່ນ້ຳສະຣັສວະຕີບັນຈົບກັບທະເລ, ແລ້ວຈຶ່ງບູຊາພຣະຊັງກະຣະໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ໃນນາມ «ຣາເມສະວະຣະ»; ຜູ້ປາຖະໜາຜົນຢ່າງເຕັມຂອງການຈາລະຈອນສັກສິດ ຄວນຖວາຍທານເປັນງົວຢູ່ທີ່ນັ້ນ।

Word by Word

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + क्त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) ‘having bathed’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• वरारोहे: O fair-hipped one
• वरारोहे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरा (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः (वरम् आरोहः यस्याः सा = ‘she of beautiful ascent/figure’)

• सरस्वती: of Sarasvatī (river)
• सरस्वती: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• अब्दि: of the ocean
• अब्दि: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अब्दि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• संगमे: at the confluence
• संगमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• रामेश्वर: Rāmeśvara
• रामेश्वर: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य ईश्वरः)

• इति: thus/“as”
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-निपात (quotative)

• नामानम्: the name
• नामानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद् + तसिल्)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘thereafter/from there’

• संपूज्य: having worshipped well
• संपूज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु) + ल्यप् (ल्यप्-प्रत्यय)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) ‘having duly worshipped’

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• गोदानम्: cow-gift (donation of a cow)
• गोदानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (गवां दानम् = gift of a cow)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• देयम्: should be given
• देयम्: Vidhi (Injunction/विधि)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय; भाव्य/कर्तव्य)
• Form: कर्तव्यतार्थक कृदन्त (यत्/तव्यत्-अर्थ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (to be given)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोध (particle)

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• यात्राफलेप्सुभिः: by those who desire the fruit of the pilgrimage
• यात्राफलेप्सुभिः: Karana/Agent (Instrumental agent/तृतीया-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + इप्सु (प्रातिपदिक; desiderative adj.)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (यात्रायाः फलम् इप्सवः = those desiring the fruit of pilgrimage)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara at Sarasvatī–abdhi-saṅgama (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim couple at a sea-river confluence: waves meeting a sacred river current; a small coastal Śiva shrine labeled Rāmeśvara; priests guiding snāna and pūjā; a decorated cow being gifted with water-pot and darbha in hand.

Characters & Entities

• Devī
• Sarasvatī
• Abdhi (Ocean)
• Śaṅkara (Śiva)
• Rāmeśvara
• Go-dāna (cow donation)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is perfected by combining tīrtha-bathing, Śiva-worship, and compassionate charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sarasvatī–ocean confluence within Prabhāsakṣetra, centered on the Rāmeśvara Liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the saṅgama, worship of Śaṅkara as Rāmeśvara, and go-dāna for those seeking full pilgrimage merit.