Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

सद्योऽथ नवमः प्रोक्तः ईशानो दशमः स्मृतः । ध्यान एकादशः प्रोक्तस्तथा सारस्वतोऽपरः

Transliteration

sadyo'tha navamaḥ proktaḥ īśāno daśamaḥ smṛtaḥ | dhyāna ekādaśaḥ proktastathā sārasvato'paraḥ

Translation

ຕໍ່ມາ ກັລປະທີ 9 ເອີ້ນວ່າ «ສັດຍະ»; ກັລປະທີ 10 ຈື່ຈຳວ່າ «ອີສານະ». ກັລປະທີ 11 ສອນວ່າ «ທຽນະ», ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນມີອີກອັນໜຶ່ງ «ສາຣັສວະຕະ».

Word by Word

• सद्यः: Sadyaḥ
• सद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सद्यस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (नामरूपेण)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रमार्थक-निपातः

• नवमः: the ninth
• नवमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नवम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• प्रोक्तः: is declared
• प्रोक्तः: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• ईशानः: Īśāna
• ईशानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• दशमः: the tenth
• दशमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दशम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• स्मृतः: is known/remembered
• स्मृतः: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• ध्यानम्: Dhyāna (meditation)
• ध्यानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• एकादशः: the eleventh
• एकादशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एकादश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ordinal ‘eleventh’)

• प्रोक्तः: is declared
• प्रोक्तः: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb) ‘likewise/also’

• सारस्वतः: Sārasvata
• सारस्वतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सारस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अपरः: another/next
• अपरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetra-māhātmya narrative context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sage at Prabhāsa recites a scroll-like list of kalpa-nāmas; behind him, Somnātha’s liṅga and the sea-horizon suggest cosmic time flowing as waves; the names ‘Sadya, Īśāna, Dhyāna, Sārasvata’ appear as luminous syllables.

Characters & Entities

• Sadya Kalpa
• Īśāna Kalpa
• Dhyāna Kalpa
• Sārasvata Kalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It presents time as sacred and structured; the named Kalpas remind the listener that creation unfolds through divinely ordered phases.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger narrative is the glory of Prabhāsakṣetra; this verse is part of a cosmology section rather than a site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an enumeration of Kalpa-names.