Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

पीतं तया जलं दृष्ट्वा चुकोप ऋषिसत्तमः । जज्वाल ज्वलनप्रख्यः शशाप परमेश्वरीम्

Transliteration

pītaṃ tayā jalaṃ dṛṣṭvā cukopa ṛṣisattamaḥ | jajvāla jvalanaprakhyaḥ śaśāpa parameśvarīm

Translation

ເມື່ອເຫັນວ່ານາງໄດ້ດື່ມນ້ຳນັ້ນແລ້ວ, ຤ິສີຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດກໍໂກດກະຫນັກ; ລຸກໂຊດດັ່ງໄຟ ແລະໄດ້ປະກາດຄຳສາບແຊ່ງໃສ່ນາງຜູ້ສູງສົ່ງນັ້ນ.

Word by Word

• पीतम्: drunk
• पीतम्: Karman-viśeṣaṇa (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (जलम् इति विशेषण)

• तया: by her
• तया: Kartr (Agent in passive sense/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• जलम्: water
• जलम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• चुकोप: became angry
• चुकोप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कुप् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ऋषिसत्तमः: the best of sages
• ऋषिसत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ऋषीणां सत्तमः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जज्वाल: blazed
• जज्वाल: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ज्वलनप्रख्यः: like fire
• ज्वलनप्रख्यः: Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वलन (प्रातिपदिक) + प्रख्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ज्वलन-प्रख्य = ज्वलनसदृशः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (ऋषिसत्तमः इति विशेषण)

• शशाप: cursed
• शशाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परमेश्वरीम्: the supreme lady (Rukmiṇī)
• परमेश्वरीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (परमा ईश्वरी), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Prahlāda

Visual Art Cues

Scene: A great sage, eyes reddened, hair matted, aura blazing like fire, rises in anger as he sees Rukmiṇī having drunk; the atmosphere tightens; flames of tapas seem to radiate from him.

Characters & Entities

• Durvāsā (implied)
• Rukmiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas warn that neglecting proper etiquette toward sages can bring consequences, urging careful dhārmic conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā remains the narrative frame; the episode teaches dharma within the holy city’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit rule of conduct: one should seek a respected elder/sage’s permission in matters involving offerings or shared provisions.