Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तः स राजेंद्रो दिव्यकांतिवपुस्तदा । तं विमानमथारुह्य गतः स्वर्गं च तैः सह

Transliteration

pulastya uvāca | evamuktaḥ sa rājeṃdro divyakāṃtivapustadā | taṃ vimānamathāruhya gataḥ svargaṃ ca taiḥ saha

Translation

ປຸລັສຕະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວສອນດັ່ງນັ້ນ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດນັ້ນ ໃນຂະນະນັ້ນກໍສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າງາມແຫ່ງເທວະ; ແລ້ວຂຶ້ນສູ່ວິມານທິບ ແລະໄປສູ່ສະຫວັນພ້ອມກັບພວກເຂົາ.

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• उक्तः: having been addressed/spoken to
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + त (क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् ‘सः/राजेन्द्रः’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• राजेन्द्रः: the king of kings
• राजेन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘राज्ञाम् इन्द्रः’)

• दिव्यकान्तिवपुः: (with) a body of divine radiance
• दिव्यकान्तिवपुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + कान्ति (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (‘दिव्या कान्तिः यस्य वपुः’)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• विमानम्: celestial chariot
• विमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Kriya-sambandha (Discourse particle/क्रियासम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु) + आ (उपसर्ग) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having mounted’

• गतः: went
• गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त (क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past participle used as finite sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः

• स्वर्गम्: to heaven
• स्वर्गम्: Gati-karma (Goal as object/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (and)

• तैः: with them
• तैः: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• सह: together
• सह: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहकारक-अव्यय (with)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kulasaṃtāraṇa

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yayāti

Visual Art Cues

Scene: Pulastya narrates as the king’s body shines; the king steps onto a celestial vimāna surrounded by luminous beings and rises skyward from the tīrtha bank.

Characters & Entities

• Pulastya
• rājendra (the king)
• vimāna
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s merit can transform and elevate a person, culminating in auspicious posthumous destiny symbolized by ascent to Svarga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context continues the Kulasaṃtāraṇa-tīrtha Māhātmya within the Arbuda Khaṇḍa of the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated in this verse; it narrates the फल (result)—ascent to heaven—following prior tīrtha-related merit.