Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तं दृष्ट्वा सहसा देवाः प्रणेमुः समुपस्थिताः । इंद्रोपि ददृशे तत्र प्राप्तं वाचस्पतिं तदा

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā sahasā devāḥ praṇemuḥ samupasthitāḥ | iṃdropi dadṛśe tatra prāptaṃ vācaspatiṃ tadā

Translation

ເມື່ອເທວະດາທີ່ຢູ່ນັ້ນເຫັນພຣະອົງ ກໍພາກັນກົ້ມກາບທັນທີ; ອິນທຣະກໍໄດ້ເຫັນໃນເວລານັ້ນວ່າ ວາຈະສະປະຕິ (ບຣິຫັສປະຕິ) ໄດ້ມາຮອດແລ້ວ।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (adverb: suddenly)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• प्रणेमुः: bowed down
• प्रणेमुः: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• समुपस्थिताः: having approached/standing near
• समुपस्थिताः: Karta-viseshana (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उप-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘समुपस्थित’ = उपस्थित/समागत

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Addition)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: also)

• ददृशे: saw
• ददृशे: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• प्राप्तम्: arrived
• प्राप्तम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वाचस्पतिम्: Vācaspati (lord of speech; Bṛhaspati)
• वाचस्पतिम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: वाचस् + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वाचः पति:)

• तदा: then
• तदा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Speaker

Lomāśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devas rise and bow with folded hands; Bṛhaspati stands serene; Indra notices him; the hall’s energy shifts from celebration to solemn respect.

Characters & Entities

• Indra
• Bṛhaspati (Vācaspati)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring the guru is a universal dharma—even gods model reverence, setting a standard for rightful conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; it is a courtly narrative passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.