Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

दधीचिरुवाच । सर्वेषामृषिवर्याणां सुराणां भावितात्मनाम् । अनयोऽयं महाञ्जातो विना तेन महात्मना

Transliteration

dadhīciruvāca | sarveṣāmṛṣivaryāṇāṃ surāṇāṃ bhāvitātmanām | anayo'yaṃ mahāñjāto vinā tena mahātmanā

Translation

ດະທີຈິ ກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາລະສີຜູ້ປະເສີດ ແລະ ເທວະທັງຫຼາຍຜູ້ມີຈິດບໍລິສຸດ ໄພພິບັດໃຫຍ່ນີ້ເກີດຂຶ້ນ—ເນື່ອງຈາກມະຫາອາດຕະມານັ້ນ (ບໍ່ຢູ່/ຖືກກັ້ນໄວ້)».

Word by Word

• दधीचिः: Dadhīci
• दधीचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दधीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ऋषिवर्याणाम्/सुराणाम्)

• ऋषिवर्याणाम्: of the best sages
• ऋषिवर्याणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-तत्पुरुष (वर्याः ऋषयः = excellent sages), पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• सुराणाम्: of the gods
• सुराणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• भावितात्मनाम्: of the self-controlled / purified-souled
• भावितात्मनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भावित (कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (भावितः आत्मा येषाम् = those whose selves are purified/controlled), पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण

• अनयः: misfortune / impropriety
• अनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• महान्: great
• महान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• जातः: arisen / occurred
• जातः: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त; born/arisen), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण

• विना: without
• विना: Sambandha (Exclusion/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: उपपद-अव्यय (preposition-like indeclinable), तृतीया-अर्थे (without)

• तेन: by/with that (him)
• तेन: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• महात्मना: with the great-souled one
• महात्मना: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् आत्मा यस्य/महान् आत्मा = great-souled), पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Speaker

Dadhīci

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The assembled ṛṣis/ritviks and devas present at the rite

Visual Art Cues

Scene: Dadhīci rises and laments: despite many purified sages and gods, a great calamity has arisen because the great-souled one is not present; faces show concern and dawning realization.

Characters & Entities

• Dadhīci
• Ṛṣis
• Suras (Devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even among the wise, dharma is safeguarded by humility and right allegiance; the absence of a truly great soul can allow disorder to grow.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra/Kedārakṣetra is the setting (Kedārakhaṇḍa), though this verse focuses on the moral crisis rather than a site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed in this verse.