Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

तस्य भार्याऽतिरूपेण विजिग्ये विश्ववर्णिनी । तन्वी श्यामा मृगाक्षी सा पीनोन्नतपयोधरा

Transliteration

tasya bhāryā'tirūpeṇa vijigye viśvavarṇinī | tanvī śyāmā mṛgākṣī sā pīnonnatapayodharā

Translation

ເມຍຂອງລາວ ປະດັບດ້ວຍຄວາມງາມ ດູເຫມືອນຈະເຫນືອກວ່າຍິງທັງປວງ: ຮ່າງບາງ, ຜິວຄ່ຳ, ຕາດັ່ງກວາງ, ແລະອົງອົດອຸ່ມເຕັມສູງງາມ.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम् (Singular)

• भार्या: wife
• भार्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• अतिरूपेण: by extraordinary beauty
• अतिरूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अतिरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; हेतौ/करणे (by means of)

• विजिग्ये: conquered, surpassed
• विजिग्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु) + वि- (उपसर्ग)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• विश्ववर्णिनी: having all (kinds of) beauty/complexion; all-hued
• विश्ववर्णिनी: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifier of भार्या)

• तन्वी: slender
• तन्वी: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: तन्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• श्यामा: dark-complexioned
• श्यामा: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: श्यामा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• मृगाक्षी: doe-eyed
• मृगाक्षी: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: मृग + अक्षी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पीनोन्नतपयोधरा: with full and uplifted breasts
• पीनोन्नतपयोधरा: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: पीन + उन्नत + पयोधर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सा/भार्या)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A luminous maiden stands in a forest-āśrama or hermitage setting, her form described in classical lakṣaṇa: slender waist, dark sheen, doe-like eyes, youthful fullness; surrounding figures (ascetic/householder) are momentarily stilled by her presence.

Characters & Entities

• Gālava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The narrative highlights worldly beauty within an ascetic context, setting up themes of temptation, restraint, and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.