Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । तेषां स फलमाप्नोति कोटितीर्थावगाहनात्

Transliteration

trailokye yāni tīrthāni gaṃgādyāḥ saritastathā | teṣāṃ sa phalamāpnoti koṭitīrthāvagāhanāt

Translation

ບັນດາທີຣຖະທັງຫມົດໃນສາມໂລກ ແລະແມ່ນ້ຳສັກສິດເລີ່ມຈາກຄົງຄາ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນທັງປວງ ໂດຍພຽງແຕ່ອາບນ້ຳທີ່ໂກຕີທີຣຖະ.

Word by Word

• त्रैलोक्ये: in the three worlds
• त्रैलोक्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—त्रयाणां लोकानां समाहारः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यानि: which
• यानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक-विशेषणम् (relative pronoun)

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• गङ्गाद्याः: (rivers) beginning with Gaṅgā
• गङ्गाद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—गङ्गा आदिः यसाम् (आदि-समासः/तत्पुरुष-प्रायः)

• सरितः: rivers
• सरितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: 'likewise/also')

• तेषाम्: of those
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• कोटितीर्थावगाहनात्: from bathing in Koṭitīrtha
• कोटितीर्थावगाहनात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कोटि + तीर्थ + अवगाहन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—कोटितीर्थस्य अवगाहनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Characters & Entities

• Koṭitīrtha
• Gaṅgā
• Trailokya
• Tīrthas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A supremely sanctified tīrtha can concentrate the merit of many pilgrimages into a single act of reverent bathing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭitīrtha is exalted as equal in fruit to all tīrthas and even famed rivers like the Gaṅgā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avagāhana—ritual bathing/immersion at Koṭitīrtha.