Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

नमो निसर्गात्मकभूतिकाय नमोऽस्त्वमेयोक्षमहर्द्धिकाय । नमः शरण्याय नमोऽगुणाय नमोऽस्तु ते भीमगुणानुगाय

Transliteration

namo nisargātmakabhūtikāya namo'stvameyokṣamaharddhikāya | namaḥ śaraṇyāya namo'guṇāya namo'stu te bhīmaguṇānugāya

Translation

ນະໂມແດ່ພຣະອົງ ຜູ້ມີພຣະກາຍເປັນລະບຽບທຳມະຊາດແລະການດຳລົງຢູ່ອັນປາກົດ. ນະໂມແດ່ພຣະອົງຜູ້ຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ຜູ້ມີສະຫງ່າລາສີຍິ່ງ ແລະມີທຸງວົງວົວເປັນເຄື່ອງໝາຍ. ນະໂມແດ່ພຣະອົງ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງທຸກຜູ້; ນະໂມແດ່ພຣະອົງ ຜູ້ເຫນືອຄຸນລັກສະນະ. ນະໂມແດ່ພຣະອົງ ຜູ້ຍັງດຳເນີນສອດຄ່ອງກັບພະລັງອັນນ່າຢຳເກງ.

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ/उपचार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

• निसर्गात्मकभूतिकाय: to the one whose being is natural/primordial and manifesting power
• निसर्गात्मकभूतिकाय: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निसर्गात्मकभूतिक (प्रातिपदिक: निसर्ग + आत्मक + भूतिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (निसर्गः आत्मा यस्य/येन = whose nature is spontaneous/primordial; भूतिक = prosperity/manifestation); विशेषण

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ/उपचार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अमेयोक्षमहर्द्धिकाय: to the immeasurable, mighty, splendid one
• अमेयोक्षमहर्द्धिकाय: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमेयोक्षमहर्द्धिक (प्रातिपदिक: अमेय + उक्षम + अहर्द्धिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समास (अमेय = immeasurable; उक्षम = strong/able; अहर्द्धिक = of day-like splendour/abundance); विशेषण

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ/उपचार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

• शरण्याय: to the refuge-giving one
• शरण्याय: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (worthy of refuge)

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ/उपचार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

• गुणाय: to the one beyond qualities (nirguṇa)
• गुणाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; नकारार्थे (अ-गुण = without qualities)

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ/उपचार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)

• भीमगुणानुगाय: to the one attended by formidable qualities
• भीमगुणानुगाय: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीमगुणानुग (प्रातिपदिक: भीम + गुण + अनुग)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (भीमाः गुणाः येषां तेषाम् अनुगः/अनुगामी = follower of formidable qualities / attended by awe-inspiring qualities); विशेषण

Speaker

Umāputra (Skanda/Kumāra) praising Śiva

Visual Art Cues

Scene: Vṛṣadhvaja Śiva towering yet serene; his form subtly composed of elements—mountains, rivers, forests—while devotees seek refuge at his feet; a banner with bull emblem fluttering.

Characters & Entities

• Śiva
• Ukṣa (bull emblem)
• Umāputra
• Kumāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is both the manifest cosmic order (nisarga) and the attributeless Absolute (aguṇa), approachable as the supreme refuge through devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as a universal Śiva-stuti within the Kaumārikākhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated here; it is a hymn of salutations (stotra) intended for devotional recitation.